Literarishe bleter · 1931-03-06 · 10 (6.3.1931) · p. Seite 180

ליטערארישע בלעטער נוט. 10 (357) זײט 180 װאס שדײג איך א־צט? - נארניט, לינע ל״ענער פון דער ״דישער ליטעראטור. - װאג דענק איך עו שר״בן? סיװעט מיר ניט העלפן מ״ן דענקען, איך ד,אנ ניט דךנע מעגלעכ׳ ק״טל צו ארנעטן נ״ דער ליטעראטור, װ״ל אין םשך םון יאק װער איך פארצערט און צעפרעטן םון דער צ״טוני״ אברהם זאק / װארשע כיהאנ פ״נט צו דיידן װעגן א״גענעם איך. איך זינדיק נאר איצט לשם אנקעטע... אגנ: אשװער שטיקל ארנעט, רי או־טא׳כאדאקטעױםטיק. נא׳ טידלעכער קורט עם אדוים אין אלידיש ליד, אדער ״אינקאגניטא״ א־ן געשטאלט םון אהעלד אין אן א״גענער :אװעלע... אנקעטע םדעגט צועדשט װעגן מד״ית און ג״םט. שװער דא צו ז״ן ־דעצ־ז. כינ־ן א־ן תוך אליױקעד, און די שטימוננען פין אליױקער ז״נען נישט אייניק גל״ך, נישט קאגאניזידט. ױ נשטה איז װי א גלעזעדנע געפעם, װאם נעשט אן ױ קאליר פון דעד פלים־ק״ט, װאס א־ן א־ד. אםאל אױ עם העלער פ־ילינג, אםאל - שװא־צעד טויט... עס װענדט זיך װאס און װען ױ נשמה זאפט איין. אויב עמעץ װעט עס מיט אסקעפטיש שמ״כעלע אויף ױ ד־פן אויםטייטשן מיטן דא נישט לאנג פא־שױענעס ״אימםדעםי׳ אנ־זם״ - אדט עס מיך אײך נישט. מילא: אפאיןט: כ׳פיל מיך א םך ה״מישער אין יענעם ליד, װאם פאדמאגט ױ ״אפנעלענטע״ פאדם פון ױטם, פערזנמאמ ױים. װא״עם זאגט א״ך .װאם א־ר װילט - ליד איז און מוז ז״ן געזאנג, מוזיק, ם־מפאניע פ־ן װאדט. א־ך פאדשטײ דעױנער נישט געװיםע ױכטער םון אונזער צ״ט, װעלכע םא־ק־יפלען זיך א־נער געװאלד, צעממיתן ניױם דעם םעדז, נד־ צו געװינען דעם יארליקל אויפן מיצל: ״עקספרעםיאניםט״... דער איממ־כלנאדער דיכטער מוז קודם׳נל נל״נן טױי זיך אל״ן און דעמאלםט ערשט איז ער אמתױק שעפעױש און ברענגט צים אויסדױק און געשטאלט ז״נע איך׳ש״נק״טן, ז״נע אידעען... אינעױקנס, צו װאס ױידן װעגן ױכטונג, נעת די קאנםומציע דערםון האט זיך רעדוצירט נ־ז אמ־נימום שנמינימום. נ״ ה״נטיקן טאג ז״נען ױ א״נציקע ל״ענער םון לידעד - ױ דיכטער גופא פלוס געװיסע יהידים. כיהאנ מודא צו זאגן, או צװישן ױ לעצטע געפינט ז־ך, אגכ, אנאױיטנ־יקער פראצענט מיט ״פ־עטענזיעם״ און שידים-מאנוםקױפטן א־ן בוזעם׳קעשענע... נישט אומדםט העדשט נ״ אונז אזא ניטול׳נאצןונג צום ליד, אפילו-דעם אמת מוז מען זאגןן-מצד ױ ל־טערא־ישע ״םםעצץ״. אזוי, אז דאם דוכ לידער מוז זיך קודם׳נל נהרחכה אויםל״גן נ״ם דיכטער אין א־ניװ... א־ויםגענן װידער לידער׳ אין נוך־פא־ם?- װאו נעמט מק אנער דעם ״משוגענעם״ פא״לעגעד דערצו?... די ״גאם״ װאדט דאך נישט דע־ויף אין ״אטשערעד״... אויפן פראזע׳נעניט האנ איך לעצטנם געמאכט אן עקםםערי׳ מענט: איך הא־יט שו־ן אין דער לעצטער זדאכט זיך...> סטאױע פון שױינן אזאך פאר דער סצענע. א מלהםה׳פיעםע. דאם ז״נען מלחמה׳עפיזאדן אין 8 נילדער יפדאװיזאױשער טיטל: ״ױ ערד אונטער נלוטי׳), געשױנן או־פן פאן םון מיץ מלהמה׳נוך ״אונ׳ טער ױ פליגל פון טו־ט״. מ־ט דעם דאזיקן װערק נאשעפטיק איך זיך שוין נאלד א־א־ לעדך. ױ הויפט׳שװערק״ט, װאס איך דארף נ״קומען, איז ױ םינטעטיזיחנג פונם ־1יטעדאױשן מיטן סצענישן עלעמענט. דער שטאף אליין איז אגאנין שפעױקער. גענומען ממש ממערקים, פון ױ ״אקאםעם״ אתיס. עיקד שנחתי: לעצטנם אתיסגעגענן א נאנד נאװעלן א. נ. ״ױ פתי פון שטאט״, נא־ ״אך זאל װעין דעם אורט״לן קודם- יל דער ל״ענער און איר מאיעםטעט - ױ קױטיק. א־ז עם אצופעליק״ט, װאם מ״נע לעצטע װערק ז״נען אמנעםטן אנעדקענט געװא־ן אין ד• צ־ױ־ לענדער, װאו עס שאפט זיך א נײ י*די*צ?■1עגן? עם איז נאטירלעך: װ״ל אין ם״נע װערק, װאם איך האנ :ע׳ שױנן אוישעד דעד צייטונג, פארל״קן א־ך דודכאויס דאס אלטע ״ד־שע לענן, װאס א־ז נעשטעמפלט מ־ט דעדנ־דעתנג און שפלות. מיד א־ז דע־װ־דעד ױ הייקערדיקע פא־מלאזע דלות׳״ױשק״ט פין יישער גאס, און איך האנ פ״נט אונזער ׳•**** ***** ׳פארא׳-ע י <״׳<׳ עש *י•*^♦**—>אנ* ע^לא^ען ***** ז־ן אין טעכטעד קױנט עד א׳־ף אלע פ־ד פאר פ־עמ־ דע :אציאנאלע הײליקייישן און פא־אז־טעװעט אוםעשום אױף םרעמ־ע רא: נע 1' **♦•**^***] ואדשירער־-דאשאנ ^******** ,***-,״*, יעגז״ ־־מ ײדייט ן. סבאגײששערש :יטס״. אי א געזו: ײע רדעכן אי: ״־[ ״׳( *.*.י1ייײ- פא^־דדליקש אין אײפילה פון יױײע ביבער. רףן בך שעמעס ן***•*•*•* ן^** ו א ו פױיזץ פינש ׳<י שפלוװ״ װאס איז ******* .♦**—1" ־אנ האנ איך אתיםגעזאגט אין ז״נען נכלל ה״נט נ־שטא א־ן לענן, װ״ל נאך די געשעענישז אי דעד װעלט פון ױ לעצטע פופצן ־א־ ז״נען ױ ל״דן אזן פדט געדארן ניט װינטיק און ניט אינטעדעםאנט. צװ״ טעמעס ־א׳ נ;ץ נא־ נלײז אינטעדעם־ק דעם ה״נטיקן מענטשץ. דאט איז ױ סאציאלע פ־אנלעם, ,װאו סינאקערפן זיך אדעם אזן ױיך אויפן נא־ ציאנאלן אץ קלאםן׳י״ענ־ט און ױ קאטפליצידטע פדאנלעם פ.ץ ראן א־ן פ־•־. ראם ז״נען ױ טעמעט פון ר״נע לעצטע װעדק. א־ן מ־־ן נוך ״א װאראן אן ל־נע״ װעדט געשילדעדט די פראנ׳ לעט פון לינע און ה״ראט נ״ דעד ״ױשער ױננט פון אונזער צ״ט. או־ך מיין ״פינקט פון אטויטער שטאט״ איז עולה לנדולה געװאץ א־ן ,־אטנ־וכ־יאנד צולינ העם העלד פון רער דאזיקער נראניק. ־אם אױ אנאש״רענעד ״ױשער ארנעטם׳טענטש, ,װאם ־־ נעשעענ־שן פון ^***■**♦ײ% *ן•* דער צ״ט ,־וקן אים ארוים א־ן ױ ע־שטע ר״ען פון קאמף. אין דעד־ פאװ האט די סאװעטישע ל־טעראטור-קױטיק ־א״ויגט ריך ר־ט אזא הקדרה צװ מ״ן ניך, װאט דעד ענטסטעד םאװעט־שעד ש־״יעד ױאלט זיך נעפילט געשמ״נלט דערםון. א־ן םוילן איז איצט גע׳טען אנם מיט מ״נם אװערק. טיך א־נטערעט־רט ת פת־ פון א־נזער צ״ט, די פת־ פזן אונזער תר, אזוי װי זי איז. אין דער צ״ש פון קתנ, װען דער מאן איז ־ארן לאננ געלעגן א־ן די אקאפעם, האט דער־ױ־ל ת םתי פארנימען ־עם מאנם פ־יאין אויף ױ ארנעטט־פאזיציעם פון פתרלעך לענן אזן רעץ איז אזוי א־ום דעדנאך א״נט דאם אנדערע נעװארן קאנקורענטן א־ן קארף פא־ חױגד״ די םת• איז אז־םגעװא־־ן אלס םענשש• עד, דעד שטא־קעד, אױ געשטיצט תדך ־עד דעליג־ע און דודכן געזע־ן, א־ן ױ שװאכע פתי רוז נדעכן ת צױמען. ריט דױ־ ־א־ צװדיק האנ א־ך אגגעשױנן א־רארע, װאז א־ך האי נאדאג־לט ױ ־אז־קע פ־אנלעם אין ״דישן לענן. איז :יששא דא־ צו דרזקן ױ דדארע, װ״ל :ישטא ק״ן זשותאלן פאד נעלעשױסשיק. או־ך אױ :ישטא װאו צו שפ־לן ױ דראמע. איך האנ דױי ־אד א״נגעטעגהט מיש י־דישע דעזשיםערן אין מ־ט ״ױשע א־גדםטן, מיען זאת* פ־וװן א״ן מאל אתיפלאזן א־יף דעד ״ױשער י־גע לענעריקע ״דן. לאמיד װ״זן ־עם ״דישן צװשויעד א לעיעדיקן ״ױיגץ נתיי אזן אלעיעױק ״דיש מ״דל. גאד א־ך האנ גא־גימ געפדעלט. נא״ מ־מ מ״ן פ־עםע איז געשען אנם. גוי־ם האנן זיך אומגע׳ קוקט אויף מ״ן דראמע. מק זעצט א־צט א־נער ױ פיעסע ר״נע אין פויליש, און וױ עס זעט אוים זאל מען דאם מ״נען ערגםט א״פצופ־רן עם אויף דער נינע םון לאדדעד שטאט׳׳טעאשער.