Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 169

ליטערארישע בליעטער נום. 9 (356) זײט 169 א ון ד ע ד ע ס * ררוק *ין א בו־ענענריקן געלישן און שון?ןגתישער;אצ־אנא־רנ־ םעדזעגרעבקייש מיצ אן אױשגעיעםראכענעם װידן. אזעלבע זיינען קודם־ בל ר■ בריד צו ־צלוש־עליבמען און אױך רער גרעםטער ט־יל פון פ־צעב ־ערעב. - צװײטע גתםע בדװ איז נוגע שחנעם פר־- ראטע אנגעלעגנהייטן - זײן םאטעריעלע לא־.ע, זײן :־אנגלענ־בו, באצײנג צו פארלעגער און םארלאגם־אוגסערנעםער םבל־הםיניש, בא- ראקטעריטטי־ט טאר אט דער צװייטער גרופע בריװ איז ױ קורצ׳ דךט, טט־ט ־את־נואבט םון טטיל, גלייך דער ״בטער ראלט זיך, א־ן ־עדן פאל, געראלט ראב־ג־בער באט־״ען טון אט די קלײנע, און ראך אזו־ ר־בט־קע און גתיטע, ראנור״, בר־ א־בערצוגי־ן צו ערנטטע,־ע ענ־נ־ט... םען קאן פ־טדט שיטגעתטן רעדן בון אט רי בתר, א־ן רעלבע פ־־ן ב־־ע״גט צוט אויסדרוק, נ־־טט־רילנתק, ־־־ן א־־ב־קע םאטעתע־ע םאטעדני־ט, ת פארדאבטונג צו ז־־ן ארב־עט א־ן דער י־תיג־ער גםינע א־ן װא־־טע - און גלי־בצי־טיק ־עב א־־־ צו אט אפ־ײו א פא־אבט־נג בעסערונג ־יג־ן א־ן א ־ '11 ־•׳ ־ו; ־י בר־ר נאט־רלעך, זײנען אב מאטעתעלע זאו־גן... ד־ פתראטע נאענטסטן צ־ ־עקב דינעזאן, ז״ן ו־טל־סלעך, דאבט ז־ך, גע־טתבן אויב אנטפלעקט א־ן א־נטימםטן פ־״נד. אין דער דריטער נרופע ב־יר (־עדנםאייס ־ םון ־וניע ד־בטער ר־ א לערעו י םר־ז׳ ז־ך פאד אונ ״ •*י וי- , ,ו צו געםינען א ״פונק י ער גלויבט רעלב־׳ו אזעלבע, א־ן .־עדאקט־א־ און אויפםערקזאםער אן עדנסטער ו־ס>, ר־ דתקט דך א בתר - אםתע ,״עדאקשאת־טע. ־ן. פאר אט ת קער םבי און גלענצנדי! - איז :אראקטעתסט־יט דעד מײסטערװערק, :עזאגט, ראלט איך : ט־פ־ער ערנטט, מיט רעלבן פתן האט זיך באצו־גן צװ יעדער נ־־־ער, לאז תן עתטט׳יטפראצנתק־ער ליטע״־אטור־רעתטײנונג, — ת גרו־• ט־ע ל־בע צום רארט בבלל און צ־ט ײת־טן ״א־ט בפדט, ת אױם־ םערקזאםק״ט צו א״־ונגן״ און ר־ ט־פע פארא־נט־עתעט־תנג, ראט מען פ־לט א־ן ־ערן ב־יר פרצעב צו ת םעגלעבקײטן און פערטפעקט־רן פון דער ײת־טער ל־ט־עראטור-אנטר־קלונג. אזעלבע זײנ־ען פ־צ״עב העבטט-א־נטעתעטאנטע <פאר א ־גג־ײב־ער - מם־ט ראונתערבאױע.׳> בתר צו ־. ־.׳פ,־אפוט - בתװ, ראט ז״נ־ען סראגםענטנרײז) פ־עב׳ ם־קע עט״ען, א־ן װעלבע פתן לעבט ז־ך ט״לםאל אפ־לו או־ט; און א־ך קען ז־ך <און תעם ל־עזער) ני־טט אפזאגן פון תעם גת־םן פארג־ענ־גן צו צ־ט־רן א־־נ־קע יטט־עלן םון אט רער, רי א־ך האב ז־ באצ״בנט, דתט־ער בתר־נרופע. אט, אזטט״גער, א״נ־קע ־טט־ע־ן א־ן פ־צעט בר־ר צ־ ־. ־. פראפוםן: ו> ״דאם ־טתיבן איז לו־טן געזעץ - מיטא־ ־עם ני־טט צר־נ- ג־ען. אויב תער בעב־ער א־ז א־ב־ערםולט, ג־םט ־ער זיך םםילא א־ב־ע,־; ם׳א־ז נ־־טט גוט א־בע,־צוקע,ץ דאם האתן, םיזאל םון א־ם רי־ נען...״ <נום. סד, ז. גס1). <.) ״טי־לסאל האבן ם־ד אל״ן [ני־טט;ן ק״ן קלא־־או־פגעפאםטע א־ד־ע־ען. און א״דער מיר פא־־טט״ען זײ, פ־לן ם־ר זײ א־ן ב־לר־ע,־; גאנץ אפט, רײטער, זײנען םיד מ־ד אזן פ־נםט־ער; ־עם א־ז ב״ אונ־ נאבט, נאר עם בלאנקען ז־ך נאך ־עטל־עבע ־טטדאלן, ר־ פון ־עד זון פארג־עםן - עם א־ז אלץ גוט. נא־ א״ן זאך א־ז ־טײ־עבט- ת שולע. םון קײן יטולע קוםט קײן גוטם ני־טט אתיב. אלנפאײם ־טטאםט ד־ פאעז־־ע םון האדץ, גי־טט פון תער ־טולע..." <נום. סו., ז. 101). ס ״דעם ..פאעטס יאו־ט״ - קלינגט נ־־טט גוט. עם רערמאגט אן ר־ פארצ״ט״טע געט־ער - האלב-ם־־ט. האלב פײגל.יאו־ט״ םיכ ״פאעט״ לאזט זיך גאך א־ן א״ן נאם־ען ג־־טט צע־טמ־עלצן. םיט דער צי־ט - אפ־טר יא. דעתוײל ־טתיבט בעםערל רעם פא ־עטפ פארצודײפלוגג.״״ גגוס. 31, ז. 107). פ ד צ ע ם 3 ד י װ רען עםעצער זאל גייטט האבן געלײענט פרצעם װערק א־ן זאל זיך באקענען סיט א־ם בלו־ז או־פן םםך פון זײנע בתװ און רערעם, ראם זײנען אױפגעקליבן דורך נחמן מײזיל, - ראלט עב;ערען נענונ צו דעחען פא־ זיך אן אונכע־ײנלעבע פערזענלעבקײט - ב״ א־ן נאציאנאלן, םײ א־נם אלגעמײן-םעננדטלעבז ז־י. װער .ײערט ־טו־ן. אויב פיקאן יא פרצעפ ־טאפ־נג. ת זאםלוגג פ־ן פרצעם בת״ און רעדעם א־ז מםש אן אוצר, אקװאל פון באנײטטעױנג און אן אינםפיריתנג צו פא־ט־פן ז־ך אין ײת־טע ק־לט־ר-אח ליטע- ראטור־פראבלעםען. םרצעם בתר און רעדעם - ראם איז דאב נע ־טיכטע־בוך פון פ״צעם גײסט,• און עם איז קײן ראונרער גי־טט, ראס דאס בוך ל״ענט זיך מ־ט אוםפארגלײכלעבן אינטערעב, ר־ דער יטפאנענתקםטער ק־נםטלעת־טער ראםאן. ת זאםלונג פון פרצעם בתר א־ז נ־־טט ק״ן ארב־־אלע רא- קדסענטן־זאמלונ־.: ז־ קען פוגקט אזױ באלערנען דעם פאריטער, װי באגײםטערן דעם קולטור-םענט־ט פון אינזער צײט. פאו־אן עםעם אזוינם א־ן פרצעם בתװ, ,ראם ,״ײםם זיך ארױם םרו־ן ר־ גרענעצן פון צײט: - דאם איז דער ברענענתקער א&עם םון א ק־נםםלעתיטער פעחענלעכקײט. נאבמער: במעט אלע פרצעם בתר, ת קלענערע אדעד גרעטערע, זײנען קונםטװערק, - און אםילו ת םער־פ־בליציםט־־טע, פעל־עםאניםט־־ט-סאטיתיטע בר־װ םארמאגן ־ע־ נעס א״ב־קן, דויערנתקן, אלעמאל אקטועלן אמת, װאס זײן ט־ע־ גער איז דער נתיסער ק־נסטלער. נעמט, א ׳טט״גער, דעס בריװ צו יעקב תנעזאן <אן אדאטע, אנגע־טתבן, לויט נ. סײזילס ה־טערד״ נ״טמ ־טשעטער װי אין 1892, נום. ת פון דער זאםלוגג), אין רעלכן םרץ כאראקטעתז־רט, בל׳טון סגי־נהוד, דעס בלוםתטטן ..׳טט־ל־ ־טטאנר־ אין דער ליטעראטור (צעדעדבוים האט זיך גראר רע־ מאלט יטטארק אתםגעתםן מיט גאדדאנען): ״דאס יטטילע װאםערל פליםם, פון אײבן אביםל נתן׳פאר- ־ט־םלם. הינטן יטל־נגט אםאל אלעבעדיק העכטל איץ ארעדעםל, מען העחט א פי־טטש, קױם אפ״טט׳ט א־ן װײטער ־טט־ל... עם מאכט ז־ך אםאל אנײעפ עם םרעט ארויס אנײעד ״יטטעק״, א ר־כטיק סםר... אנרויסער ײתיטער נױטאן דעחעט אויף רער זון, מיט א ־טלעכמ־פאתטטאנענעם םו־אנצויזײטן מחברס אױגן,-נ׳טסהלעך... אין דער רױקער צײט אנאנםױץ ת רעדאקםארן אין יעו־ן נומער צ־יטונג נײע סםרים און זאגן צו גתיסע רעצענזיעם צו געבן ם־ט דער צ־־ם, און האלטן םיט דער צײמ קײנםאל ני׳טט קײן רארט - אב־ ־טטיל: קײנער מאנט ניט, קײנער רערםאנט נייטט, קײנעד ־טרײט ני׳טט... קײנער פילט זיך ני׳טט אפגענא״מ, - רײל אפנארן איז אוודאי אנס על-פי דרך־הטבע, צוזאגן און נ־׳טט האלטן |װארט| קען אפ־לו דער גרעםטעו־ ג״יר...״ <ז. 40>. צ־ איז עס נ״טט קײן גלענצנתקע עפיטאפיע, זאם קען אנ• געיטריבן װעק אויף דער מצכה נייטט בלױז פ־ן פרצעס צײטי... פרצעס בתװ, װאם זײנען צונויפנעזאםלט א־ן דעם בוך ״בתװאץ .־עדעס״, קען מען, לויט זײער כאראקטער״ אײנטײלן אין פ־ר גת- פעס. ת ערשטע - דאס ייײען ת בו־יר, אין װעלכע ״ער תכ׳ טער נאדידט אלגעםײנע פראגן, נאצ״אנאלע פראבלעםען, סאלקס־ בילדוננ, ת נויםװענתקײט םון דער ריםניטאפטלעבער, ־ײטט נלויז בעלעםר־סט־יטער ליטעראטור םאו־ן סאלקם־לעוער, און ־טתפט־טטע־ לער וכדוםה. כאראקטעתסטיש סאר אט דער גתפע איז רער דתנג- לעכער. װאלט א־ך געזאגט, און קאםעגארי־טער טאן - רער או־ם־ * י. ל■ •רץ■ נריװ *ון רעדעס. געזנפלם *ון •ינעיגעזזזט, םיס *רייןפירן *ון ניפערקונגק פון נחפן סײזיל• וױלנע, ןװ״ןזע *ויסל*גע׳ 1930.