Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 163

זײט 163 לימערארישע בלעטער נום• 9 (356) אײזנער / נ י ו ־ י א ר ק די אמעריקאנער נאציאנאלע ביבליאטעק און איר ײדישע אפטײלונג דער נינליאטעק, ױעלכע ז״נען סא־רי״צר :עלאק ר־ט :אגצע נ־נ־ ליאטעקן אױף פארטז״דענע געניטן לי אײך ריט אנ־ערע אנטיק־ זאדלונגען, ראנ ז״נען ןזנגעקוטען םון :א;צן ־1א;־, א־ן ־ער נ זשעט, ראנ די רעניתננ האט נאשטימט פאר דער נינליאטעק, א־ז :עװק צו קליין אין םאתלייך מ־טן וואוקט פזל דער נינליאטעק. נדי צו דעררענלענן די בא־־נ־ערע אםט״לו״ען נ״ ־ע־ נ־נ־ ליאטעה װי נעהעריק טאן ז״ער ארנעט, האט ז־ך נ״ דעד נינ־ ל־אטעק געגױנדעט אנעזעל־טאםט, װיעלנע נערט או־ך אן נא־ שמי־עדוננק א־ן געלט־שורען, און דודך אט דע״ געזעל־טאםמ א־ז טאקע מענלעך נעראק אנצװנערען די צען מ־ליאן דאלאר או־ף רעם האלנן ריל־אן א־יאד ־■!•• ־טאםן דעט ־טעקנם־ד-: צאט;, אנורע פון ססס,ס4ז ־אלאר םון ינ־קטע םאױ ־ע־ א־נ ז־־נע װעינ ־1ימיודא ױםע־ קאנ ײלעי י אגיעק-רע;'פטער-קא ,י־י —• ייי^יײ., פ.י אאז־ יאלאר א־־ף נ־אםן דענ מוזיק־צענטעד, ד־ ססס.ס5ד ־א״א־ םון ־־נגן .־אקםע־1;־־ אויף צו זארלען ־א־ן או־נלאנד ראטעריאלן װעגן דער נע־נדנטע *ן דעט ניט־לאנג פא־־טטא־נענעט ״ױ־טן ר־ל־אנער ד. :וגענה״ט א־יז צר ־טאםן נ״ דער נ־נליאטעק אאםט־'־1־;; םאר לוםט־םל־עױ־ א־ן םיל אנדערע גרו־נע געלט־םורעט. דוװך ױ ־אז־קע :עלטעװ א־ז מעגלעך געװארן או־םצוהאלטן דאנ נעהעױקע םערטאנא־1 או־ף צו אנינד איינה״וקן םון מיין באװך א־ן דעד אטעױקאנער נא־ ע־אנאלער נ־נל־אטעק א־ן .װא־ט־ננטאן װי אױך ם׳־ן א גע־טםרעך, ראנ א־ך האב דארט;עהאט גדט ד״ר י־טראל ־טאם־רא, דעט פארװאלטער פון רער סעריטי׳טער אםט״לונ: ב״ דער ב־נל־אטעק. צ־ערשט אביסל ציםעק, װעלכע װעלן גענן אנאנױף װעגן ־ער;ױים םון דער נאציאנאלער ב־בליאטעק, װעלכע זאל, לו־ט דער :אהו־פטוננ פון א־רע םירער, םארנערען דעט צװײטן םלא־ז אויף -ער װעלט. דער נו־ פון דער געב״דע, אויסנעם־רט א־ן רענענאנס־סט־ל, א־ן םארענױקט אין ־אר 1897, האט אםגעקאסט;•׳.■1.י3ס.6 דא־ ״אר. אויסער ױ קאנטן פון םלא־ן, װאט םארנעממ קנאםע םיר אקער-לאנד און האט :עקאסט ססס.585 ראלאר. ױ גענ״דע א־ז :ענ־־ט געװארן פון גראניט און איז םארזען געװארן מ־ט קנאםע צ״״ טויזנט םענסטער. עט װאלט םארנוםען םיל א־ט א־בערצ־וגענן אלע א״נצ־לה״טן ם־ן דער א״נױכטונג םון דער דױישטאקיקער ניבליאטעק-גענ״רע, אנער עט לאזט זיך דאך ניט םארב״צוג״ן ױ דא־נדערנארע א״נ- יעעדדירן םארעדידענע נעביהן םרן :אק־רען י באקי־ אנדערע ליסנעראםהץ. א־־ װעל ב־ענגען א ב־סל ביבליא־ מערעטאנט. ׳ן װערט אויף אויםצ־והאלטן די ב־בל 1.4414.444 1 111 4 :ױף פ־ן םון נ־סס.ל2.55 דאלאר. א־ן םארלויף פון יאר 1529 האט ױ אלנער״נע טורע נאט־אםן;א- 1.905.070.61 דאלאר. א־ן דעם ב־ודז״־עט םון 1030 א־ז א,״״נ־ געדעכנט ססס.ססװ דאראד, םאר װעלנע עכ א־ז געקו־םט נעװאק א םלאץ םאר א צוױיטער :עב״רע פאר דער נ־נל־אטעק. צװ־שן די הױפט-סורעט םון ױ אויט־-אנן םאק ־אר ס3סו געם־נט דך ױ סורע םון 345..־-72 דאלאר אלט געהאלט םאר דעט הויםט־ב־בליאטעקאר, ז״ן הױםט־געהילף און ױ אלע נ־נל־א• טעקאק. א ס־רע פ־ן 228.710 דאלאר או־םצ־והאלטן ױ קאם־ױ־ט־ אםט״לוני <פ־ן םאו־םא־ער־דעכט), א ט־רע ם־ן ססס.356 דאלאד אדםצוהאלטן ױ א״גענע דרוקעד״ און א״ננ־נ־ע־־־, װאט געם־נט זיך נ״ דער ביבליאטעק. 148.247 דאלאר אלט נעהאלט פאר דעט מעכנ־יטן פע־סאנאל םון דער בינל־אכ־עק־גענ״־ע. 70.950 דאלאװ א־ז נא־טנדרט פא־ סםעצ־עלע ארנעטן, א־ן רעלכע עט נ״ט־קן ז־ך ױ מ־טגלידער פון ארעױקאנער קאנגױעט. דאט א־־סהאלטן ד־ אם־ ט״לונג, װאט נא־נועםט־קט זיך מ־ט צוזארענשטעלן, ם־נאנ־ע״ג״קן 119.050 דאלאר. רודך דעד דאז־קער אםט״לו קא-טלעך צ־ע־ג״קט א־בע־:אנ־ן ארעױקע און אנדע־רע װעלט־ט״לן ױרך דער טםעצ״עלער םאטט־אםט״לונ:, ,װאט געם־נט ז־ך נ״ דע־ נ־נל־אטעק. א־ך האנ דערראנט װעגן דער עלעקטױ־טער ט־סטעס םון צדטטעלן ב־כער צ־ו די ל־־ענער א־ן הו־םט־ל״ען־זאל. א־ך װ־ל נאך צוגעבן, א־ דאט צ־ױטטע׳לן ב־כער און אנרע־ע ראטע־־א־1; א־ן ױ געב״רעס םו; קאנגרעט קומט םאד זװרך א אונטע־עדױ־נזז טונעל, ,װאס צײט זיך א־נעד עטלעכע :אטן. אױטערדעט געם־ניען זיך אין דער בינליאטעק עט־׳עכע סםעציעלע זאלן םא־ ד־ ג־־טגל־תר םון קאננרעט און ד־ע־ע געהילםן, װאו ז״ קענען ־טט־־־ק א־נער פא־־ט״דענע טרא:ן, דאס ז״ א־נטע־עט־רט. א־ן דער נ־נל־אטעק־ גענ״דע געם־נען ז־ך אויך םױװאט ־טטוױד-צײרעק, .װאו געלערנטע קענען יטמוױק אומגעשטערט פ־ן אנדערע. (ס ו ף ק ו מ ס) ־עד ־טנ־עלק״מ פון דער דאזיקער סיסטעט דארף מען אין;־נען האנן, אז ױ ב־כער א־ן דער נ־נל־אטעק םא,־נעמען א אדט או־ף ױ םאל־צעט, ״אט צ־יען זיך קנאםע הונדערט ארעױקאנער ר״ל. דאט םונאנדעדװאקסן דך םון דעד ב־נליאטעק א־ז אגעװאל־ -קער, און אים קען א־לוסטױק דער םאקט, װאט ױ :ענ״דע, װאם א־ז אױסגעװעכנט געװארן, אז זי װעט גענוג נױיס ז״ן םא- 75 ״<, װ״זט זיך ײװין איצט אױיס םאר צו קל״ן. יעױבעו־ װעט מען טאקע גאר אינקורצן אנה״בן בויען אנ״ע גענ״דע םאר אלע אנ- ־עקטן, ם*ג- װעלכע עס םעלט שד־ן א־צ־ט א־ט אין רער אלםער :ענ״דע־ נ״ דער נינליאטעק בױט מען איצט א ״שעקסםיר־הויז״, אין װעלכן עט װעלן זיך געםינען׳אלע אניעקטן, .װאס האנן אשייכוה צו ־ג־עקסםיק און דק שאם;. ױ גענ״דע םון שעקספיר־הױז װעט אם־ קאסטן צװ״ מיליאן דאלאר און װע־ט גענורען םון דער אלגער״- נער סיםע םון צען מיליאן דאלאו־, װאט עס האט רנדב געװען ־ער ניט לאנג צוױק סארשטארבעגער מיל־אנער םאלתשער אויף צו שאפן א שעקספיר-מודי. אין ״שעקסםיװ־הױד װעט דך א־יך;עפ־נק א שעקספ־ר־טעאטער, אין װעלכן דער אױינגאנג װעט ז״ן אאומויסםער, פונקט אזױ וױ א־ן קאנצערט־זאל, ,װאם געפינט זיך א־ן דער געב״דע םון דעװ ביבליאטעק און װערט אױסגעהאלטן םון דעס האלבן מיליאן דאלאװ, װאס עס האט מנדנ כעװען א״נע א פ־ו־ קוליתש פא־ דער מוזיקאלישעד אפטייל־נג ב״ דער ביבליאטעק. ױ געלט־סורעס װאס רען אױ מנדב םא־ ױ באזונדערע אםמײ־ ״ונגען פון דער ביבליאטעק ז״נען טיילראל םאנטאטטישע. ניז מיט אקורצער צ־״ט צוױק האט ב״ דעד װאשינגטאנער נא־ צ־אנאלער ביבליאטעק עקס־סיטירט א םױנצים, אז באשטייעױנגען םא־ דער ב־בליאטעק דארםן אנגענומען װעק נא־ א־ן דער םא־ט םון ביכער און אנדעדע אביעקטן, װאם ז״נען װערט אר״נגענומען צ־ו ,װערן אין אגרויסער ביבליאטעק. עס האבן אבער אױסגעפעלט רא- רעױעלע מיטלען א־־סצוהאלטן ױ פארש״דענע אםט״לונגק פון