Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 161

זײט 161 ליטערארישע בלעםער נוס. 9 (356) או־נשליסלעך ל־טעראטור - לו־ט אן אממאך צד- מא־1 אץ דעד ודאך. צוזיי מאל אין דער װאך מיז איך נעםעלן דעש לעיעד םין מ־ן צייטוני., ודאמ גיט מיד מ־ויט... אין א••: איך .דעד דעױטעפט, ארן םיאיז נ־־טמא עשעמ ל־נטעדמ אונטעד דעד האנט, רייבט מען אפ א שטיק פון יענע םאדטראנטע, אײם.ע.דע:טע תדזמו־ םזן א גרדם נוך און נוען װאדםט עש א־ן די צ־ן פון דעד מא־ט־;. פאר די דעצטע צען יא־ האנ איך נאד־זן צונו־פצוזאמלען צװײ בענד פון מײנע דעדצ״לונגען. אײנש א־נטעק נאמען ״טידן- פענמטעד״, דאמ צװײטע: ״לי־נ א־ן לעבך. דאמ ערשטע כוך איז ד• פרונב פון מײן עדשטעד ױגנט, פון סספז ב־ז וזג׳נ. דעד צװ־־טעד באנד באשט״ט בק זאנן, געשאםענע אין םאדדױ־• םון דער מלהמד״ ד־ דאזיקע צ.דײ ב־נעד, א״פ־יבט־ק געזאגט, זײנען שו־ן ה״נט באד מ־ד ,־ױ צװ״ בלײנע ק־נדעד, װעלנע םיהאט ל־ב םאד זײעד םאטעד, ק״ן םאדזאדגע־ םאד ז״ קאז זײניען שו־ן ני־טט א־ן מ״ן ק־ננטלע- ־'1 שויז א־ך שװת. װעגן מ״; .ד־־ט־עד־־קעד אדבעט װעד א־ך דא גא־נ־יטט זאגן, װ״ל די פראגע, .ד ניהאב אדבן א־נטע־געשטדאבן, א־ז א ם״נלעבע פאד די טענטשן, װעלנע זײנען אםט געצדאונגען צו פאדװענדן ז״ע־ שאפונגנ־קראםט נ־שט דעדו־ף, אויף װאנ זײ זײנען פע־ק. איך האב ז־ך איצט גיענאםט, אז אין מ״ן ענטפעד א־ז א ב־נל צד-םיל ב־אגדאםישנ, ניד-אב ענ נ־שט געדאלט; נא־ א־־ב ניהאב געענטםוע־ט נישמ א־נגאנצן קלאד א־ן קאנק.־עט, .דעל א־ך נאך צוגעבן עטלענע װערטע־, װעגן די ־טד״בעד, װעלנע זײנען אדי־נגעצו־גן א־ננ לדיף םון דער פרענע. דאנ אױ לויט מ״ן מיי• נונג א פ־אג־ע א מאדאל־שע. דעדין איז פא־בארגן א ט־םע, אינער־ לעבע באצדנג צדנ שײנענ ב־ך. מיר װײםן װעגן טו־זנטע־ בדומע ײדן בדן דער נ־שט־װײטע־ םא־ג־אנגענהײט, װעלנע האבן געהאט דענ מ־מ און בוח אדעקציװאדפן װי־ב און ק־נד, װעדן שדו־ט־נ און ז־ך פא־בינדן מיט תודד, עבודה. און איך האלט, אז או־ב א־ננ דור ם ן א װעלטלעבע־ ״ד־שעד ל־טע־אטוד איז נ־־טטא בײ א־רע שעפעד אט דעד אוםבאד־נגטעד, ר־טערלעבעד מוט בון פא־לאזן דעב מאדק, ש־ן או־נמ־דן ד גראבע קאמםדאמ־נן מ־ט דעד לא־עמד־קעד גאנ, א־ז א נ־ם;, אז מ־ד זײנ־ען בלו־ז א זש־דנאלנט־־ט־ע הנדיא, און אז נא־ דער ל־ף ב-וננ טאג םאדנאםט אונז מ־ט זײן ־טט־אנ... איך געהער צ־ו דער םדן-םלעיאדע. מײן אנהי־ב איז געװען א־ן יעניקע זוניקע מעג םון גרוינע האםענונגק, ש־ן ־וגנט און ליבע, דאנ איז געװען די צײט פון מײן ערשטער ױגנט, איך בין דאן קײם אלט געװען 17 יא,־. דערפא־ קאן א־ך נ־שט זאגן, צי יענע דטעראטור-ש״טה איז געװען א גוטע אדער א ־טלענמע - פאר מ־ר איז ד געװען ג־ט. צו יענער צײט איז ד ק־נםטלעדשע בװנה געװק פאר מ־ר או־^על־יגט אין אלע װ־נקעלעך, א־בער אלע גאני, איבער די שעלדער ה־נטעק שטאט. אל*ן, װאנ האט גע- האט אין דך א ניצוץ ש־ן ש־־נקײט, האט געװירקט, ־עדעד האר- מאנ־שער פלעק, יעדעד קאלד. און דער לעזער? זײמ ם־ר ש־חלז מײן שארשטעלדנג װעגי א לעזעד איז געבו־ט אדף דענ קאדגן סונטער פון א באגדענעצטן קרײז ײדשיםטישער אינטעלגענ־;, װעלנע האט דך אין לויף םון ד יאק ארוינגעװױן פאד האלבע ש־־״בעד. איך ודל דערמיט זאלגן, אז איך האב'מיך צוגעװײנט צױנ געדאנק, אז ב״נ ײדישן בוך זײגען סארבלבן בע־ק־ ד, .דעלנע שרײבן אל־ן א ביםל אונטער. דאנ איז אםשד א בינל א־בע־עטדיבן, אבער, לי- דעד, שטעקט דערין א שטיקל אמת. עס זײנק אריבערגעלאפן 16 ־א־, ניהאבן זיך געשאפן אנ- דע,־ע שיטות אין דער ײדשעד לטעראטור, סיזײנק םא־ דער צ־ט צ־יגעקימק א םך שדײבער, א םך טוליען דך צו געװינע באםאדבטע םאדטײ-גח־ם־דנגען, דאנ איז אפשד א נאט־רלענעד איננמ־נקט בײ דענ גרדיסן עלנט, א־ן װעלנן דעד ײדישער שד־בעד פאלט אלן מעד א־ײן. װאפ שײך מיר, האב איך געהאט גדדנע א־בעדדײםן א־ן מײן שאפן. ױ מלתמה האט ב״ מ־ר צוגענ־םען 7 ־או־ - װען א־ך בין געװען אין דער ש־עמד. נאדמאל אזד ם־ל ד,אט געדו־ערט, אײדעד איך האב דך וױ ענ א־ז אײנגעלעבט אין ד נײע באדנגונגען, װאם האבן דך דא א־ן װא־שע געשאפן םא־ן ײדיתק שדײבער. דאס ה״נט גאנץ םשדט - מער װי ־צװײ פעדטל םון ײדשע ש־ײבעד אר- בעטן אין טעגלענע צײטונגק, אױך איך ב־ן אײנעד ש־ן ד. מיט מײנע לטעראםור-פלענעד, מיט אלע טראנטונגק םון ארפבויען - ניװעל זאגן - דעד ליט-מאט־װ םון מק לעבן, ד.אב איך צ־יטװ״- לק איבעדגעריםן. ד מענט־קע ראטאציע-מאשין אין איד שנעלן געליף לאזם דך נ־שט פארטראסטן. אױך םאר א־ד שרײב איך לטעראטור און ל ט ן נאנמעד. מענטשן האבן זיך ק״נמאל א־ן לעבן נ־ט געזע;, טו־זנטער מײלן זײנען ז״ װײט א־־נעד ש־ן צ־װײט;, און דאך װעדט צװישן זײ אבאקאנטשאפט, אויב ד לעבן א־ן אײן נשערע אדעד אטמאםםער. ענדלעך קוטען מ־ר צױ דעד לעצטעד מעגלענקײט. מען קען לעבן אין א״ן װעלט מיט גד־סע לײט, װאנ ־1עבן ניט מעד. דעד גדז־םער קיננמלעד לעבט ־א־ן א״ן װעלט מ־ט מ־קאעלא אנדזשעלא אדעד אבעטהא־וען, פון דעם גד־נן דענקעד א־ז שם־נאזע אדעד קאנט גיט אםגעשײדט. דער מאן, װאנ שעפט א־ננפ־דאצ־־ע פון אגעטע, מוז דאך מ־ט א־נ ז־ך געםיגען א־ן א״ן ־יעלט, :אטש דער גרויטעד דיבטער איז יגװ־ן לאנג טויט. בלו־ז פא־ קינדעד קען ענ קל־טען מאדנע, װען מען זאגט, אז מען באהעפט ז־ך מ־ט לײט, װעלבע זײנען שין לאנג צװישן אונז ג־ט־א און װעלבע האבן געלעבט װײט, װײט גאו־ אין אן אנדעד לאנד, און צװישן אן אגדער אומה. - פראפ. א. א. ראבאק / באםטאן וו ע 4. ד םישטעם םון װעלטן. פאר אקיגד איז דעד עיקר-בונד, װאם ברעגגט אינ צוזאמען מ־ט אנדעת - דאם םלאץ־. ד ערשטע חברינ זײנען ד קיגדער פון ד שנניס. װעדט מען עלטעו־, מען הײבט אן זיך לעדנק א־ן חדד אדעו־ אין שול, באקאגט עען זיך מיט אגדעדע חנדם. אוגזעד װעלטל װערט ברייטער, אדעד בעמער געזאגט, ז־ נעמט אן אן אנ- דעד פארם. גײט םק װײטער אויפן לעבנםלי־טער, קומט׳מען ז־ך צוזאמען מ־ט מענטשן, װאס װאוינען װײט פון אונז. דאם ם־יאץ מאנט שוין אקנאםעק חילוק. םען באגעגנמ דך םיט םעגטשן, װאנ קומען פון מרחקים, םון אנדעדע לענדער און מען ױערט אמתע םדינד, דאם הײםט, מק נײט דך צוזאמען אין אײן װעלט.