Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 160

ליטערארישע בלעהער נומ. 9 (356) 160 עב רעדפ ודינױיך: אױב אייניקע םון ד*. נאע:טע ־װ״א-מיעד ױ־נען *ץ אנה־י-אן געדען שא־נאהאלפן םאד דעד ענציקלאפעױע, איז עפ געװען מחמת פאדזיכטיץ־ט אק מורא, אד די נ״ע גתיסע אנשטרענגונג זאל נישט יצלעכט זדרקן יאזיף דעט נאדםאלן װאזקש פרן יװ״א אזן ז־נע סעקציעט. אכער די כאראטזנג ד.אט איבע־צייגט: דאס עדשטע מאל האט מען אזר עדנשם אין םיף באהאנדלפ ד עדנסטע פראגן, װאס ז־נען פארכינדן מיט אן ענציקלאסעדיע *ן צזנעגר־ם אזא װיכטיקן אין ױױקן םאטעדיאל, מיט װעלכן םיקאן צזצזטרעםן צוט גרױסן בנין. א. פשע־יקאװעד מאכט א סך־הכל פזן ד• עטלעכע הדשיכ צזגר־ם־נג-א־בעט. ױ זאך װעפ דאך געמאכם װעק. דא זיצן אזעלכע װאס האכן א־ן משך פזן ױ לעצטע סאד צענדליק יאד געבױט ידױסע צענטראלע קולטדר-אינסטיםוציעס. ז־נק ז״ באנלױימ אזן ,יאזי פארצזנעםען אײך צז שאםן ױ ענציקלאפעדיע. ער שטעלט דך אפ אז־ף ױ עטלעכע עקשניס, װאם היזבן מ־ט פארש־דענע מיטלען מ־טגעד,אלפן צז סא־־דדקלעכן דעט פדאיעקט א־ן נעבראכט צז אט דעד בא־אטזנג. - א־צט דארף פען פארזעצן ױ אנגעהז־- בענע אדבעט יאזן מ־ט פױשע כזיזות גיק װ־טעד צזס צ־ל. ל. בראמסאן שטעלט דך אם אדף דער שפימונג, װאס האט געהערשט אױף דער באדאטונג. ד איז געװק א־ן פארש־דענע מאמענטן פאדש־־דן. געװען מינזםן, װען מ׳האט געמ״נפ, אז ױ חיל־קי-דעזת ו״נק צו גח״ם אזן מיװעפ נישט קיעק געםינק ק״ן געמ״נזאמע שפדאך. אױך ױ ספקזת אין ױ םינאנם־עלע מעגלעב- ק־טן ז־נען געװק גדדים. ױ באראםונג האט א־״נגעטראגן קלאר- ק״כ, גענױק״ט. ױ באג״םטערונג האט געגעבן םום. סיז״נק אר״נ- געבראכט געװארן פיל זדכטיקע, פראקטישע אנװ־ידנגק. סא־ז גע- װא־ן ל״כםעד אױפן האדצן. םיד ג״ק אלע אװעק מ־טן באװאזסט- ו״;, אז מיהאט ױ זאך א רוק געטאן םארו־ט. םון טדז־ט ג״ק מ־ר צז זױדקלעכק״ט. ד■ בא־אט־נג איז פארענױקט. געפארן איז טען ם־ן װארשע ק״ן בערלין אזן געקומען איז מען אדף דע־ באדאטונג מיט נאך נ־שפ־א־נגאנצן אױפגעקלערטע פלענער, געזעסן איז ם־<ץ או־ף דער בא־אט־נג אפטמאל מ־ט מידא און סםק־ת, אז דעד גאנצעד םהא־עקם זאל נ־שט צעריבן װעדן צודשן ױ דעדער םון ר־ד און מייטנגס- פאדש״דנה״טן. אבער א־בע־ אלע םארשם־צטע עקן, א־בעד אלע מחיצות איז מען געקימען צז■ א״ן ציל - צז בױען קאלעקטיװ א :״עט גרױםן םאלקס-בנין, - א בנץ, ,זאס א־ז אויעע־עכנט א־־ף גזטע עטלעכע יאר, און װעלכן סדארםן בױען ױ■ אלע, ,זעלכע שמ״ען א־צט א־נמ־טן פון שאםנױקעד בדענד־קעד ייז״שעד קילט־ר. דער פלאן איז אזיסגעארבעט. װעלן םיר נאר װעלן, װעלן מיד ד״אבן א ״ױשע ענצ־קלא- פעד־ע• דעד טדו־ס קאן װעק א וױרקלעכק״ט. מזרלין, ווו םעגױ*ר, 1931. נ• מייזיל■ 4. א> פאד דעד ם־נאגס־־זנג םזן דעד עגצ־קלאפעד־ע װעדט כא־טאפן אן אקצ״ע-יעזעלשאפט מ־ט א גױנט־קאם־טאל פזן ס.ז טז־זנט דאלעד. ־עד פ־״ז פץ אן אקציע באט,־עפט 50 ידאלעד. ד־ אקצ־עס װע־ן פא־שפ־״ט צװישץ געזעלשאפטלעכע א־גאניזאצ־עס אזן ־ח־־־;. כ> ־עדעד אקצ־אנעד, װאס האט כאצאלט כ־זן דעדש״נע; פזנכ ע־שטן באנד ױ פילע ס־מע לפחזת פא־ אי־ן אקצ־ע, באקזמט א גאנג ענצ״־לאפעד־ע. 5. - צאל אקצ״עס באטדעפם 1.000. דעדפ־ן ז״נען 10 אקצ־עס פד־װילעג־דט. ױ ם־־ױלעג־דטע אקצ־עס בארומעץ א העלפט שטימען אץ געהעדן העס ״ױשן וױסנשאפטלעכן א־נסט־ט־ט. ,־>. פא־ ד־עד ־ע־שטעד צזגד״םזנגס-א־בעט װעדט געכ־לױעט מא־ק. דאס געלט קאן ג־עשאפן ,ד־ערן א קאפ־טא־׳ פזן 10 טד י ו 7. ״ *צאב־*;; פרן ־עם צ: -עק ^■5ן**;י כא־ דעי־ לױײג״־יקע־ זאדל״ץדנעצ :ירן דד״א. ■ <׳( < ׳ .*״<-( 1 <׳-< ^/££<■ < >*<* עגדג־לט־ק באשלאסן דזדך דעד צעגט־אל־פאדװאלטזג־. פון ־װ יא, טדעט מ<ץ צ־ צ־• װעד ױעאל־דדזגג פזן דעד אזנטערגעפזנ;. _ 9. נאך װאל־עד;־עטא ־לקער אדב־עט. א־ פ־אג־ע ׳־) ״ 8. באלי■ ןער פ־ן 10 טז־ ׳־פג־עדזפן אן אלג־עס״ג־ע פאדזאםלד יאגעד;, װ־עלבע ,װ״לט א״ט א פאדװאלפזגג פון דער אד,צ״ע- דע־ א־גאג־זאצ־אנעלע־ ארן פ־נאגצ״־עלעד צ־ענט־עד ג־עפ־ג אקי •*<■<- ״א ־עיליז־ א־ז וזעגן באשטאנד פזנט אדגאגיזיד-קאמיטעט.• 11. א־ן אדגאנידד-קאמיטעט װעדן א״נגעלאדן װיסנש־אםטלעד, שד־פטשטעלדד, זד א״ך צשנט־א״־ע ״ױש-דעלטלעכע קולטור- א־נ- צשעצ גײנאנט ררעדין א;;ע;רמען ד־ רעזאדרצי״ס. עה רוער־ן אױך אנג־ענ־ט־ען א ױ־ ױעזאלזצ־־עס ,װעגן דע־ נא־ענטסטעד אדבעט סזן ד־עד דזבנאװ-קאמ־ס־ע נ־ז װאנ־עט סװיעט צזנױםגעדזםן דדעך־ן ױ אלגיעמ״גע פאדזאמלזגג פון ױעד אקצ״ע-ג־עזעלשאפמ. סודעדן אח־מ- געױעדט ױ פרט־ם פזן דעד צ־גד״ט־נגס־א־בעט אזן דער אופן, װ־ צזג־־פצושט־עלן דעס אדגאנידד-קאכדטעט. באדאטזנג איז שדן ב״ נע־לה. ־עדעם. ױיזץ א סך א־ז שו־ן א־ .״ט... אז -ו י ו פאז פ׳הי ־ענױק־ע אדבעט פאד ױעד צדגד־־מונג פון דעד ־ענצ״קלאפ־*—־ע װעט ז״ן א־בע״צ״ננױקעד װי װ־עדטעד. אבער א שט־קל סך-הבל פ־ן װעד כא־אטזנג גל־סט ז־ך מאבן. םיא־ו געקו- ט־ען צז ״ע־ באדאטזנג פ־ן פארש״דענ־ע ז״טן, אז־ף דעד באראטונג אבעד האט ז־ך געפילט ב״ אלעמ־ען א״ן זױלן, א״ן דדאנג - דער י־ייסעד פאדמעסט פ־ן א גדױס װע,ײף װאס דעד ה״נט־ק־עד י ו דאדף כדט ג־עמ״גזאםע כרחרת שאפ׳,. דעד ״דישעד שר״בער צו ז״ן ל״ענעד (ענטפערס אויף דער ספעציעלער אנקעטע פון די ״ליטערארישע בלעטער״■ א גרו־םער ״דשער ל־טעדאטור - װ־ א פראגע א פארצודיפלמע. ױ דאדקע םדאגע איז פ״נלעך םאד ױ םעגטשן, װעלכע זעק שױן נ־שט ק״ן צוױקגאנק װעלכע ױנען שו־ן אדגאניש םאדװאקסן נעװארן מיט דעס גודל פ־ן דעד ליטעראטור. זיי לענן מיט איר אטעם און ג״ען אזיס מיט איד שװאכק״ט. אכרי^ קאגאנאװסקי ױארשע ד־ פ־אגע, דאס א־ך האב צ־ זאגן ורר״ן דך אל״ן, - איז פאד מ־ד א־ן א־צט־קן מאטענט א פ״נלעכע װ״ל ד טועםט מיך, א־ן א־ך;ל״ב, א־ אז־ך פ־ל אנדערע, װאם האגן א העלםט סון ױעדע יא.־ן אױ־נגעפלאכטז א־ן דעט מ־דאזש, אין דעד אילוזיע פץ