Literarishe bleter · 1931-02-27 · 9 (27.2.1931) · p. Seite 158

ליטערארישע בלעטער נומ. 9 (356) 158 האצ זיך געפירש םון 1891. סיאיז נעלען דאן אכאנצע נאװעגיני. אין דזסלאנד. צװייטן די אנכעזעענסטע סועד זיינען נעװען מ. װי- נאדעד, װ. בעדמאן. ער יטמעלמ זיך אס כענוי אױף רעם ענעתײסץ. א־ז־דאר זינכעד, װעלכעד האט זנין יענע יארן כעפירמ אקארעם- ס די יידישע;זיפנינזאסמ־ליימ א־ויסצוכעין אענציקלאי דזבנאװ, ה. האככעלערסער, ד״ר מ. װישניצער, עז. זשימלאװסדך, סימארני, א. כדסעריקאװער, יעקב לעיצס־טינסקי, א. מענעס. יס. א. סינכאלאװסק־. א. פיינלייב, *. קאראלניק, קלינאװ ארן אכדעדע. ן קײן פאריז, געזוכס דאו־מ אונסע,~נזט־צזנכ אריף א־דיװזער ענציקלאפעדיע א־ן פראנצויזיעז. האס זיך א־ם עס ניינזס א־ינכעכעבן. האס ז־ך א־זידאד זינגער מײאש כעװען אין אײ- דאפע. איז עד כעקומען קײן אמעדיקע און דארס מ־מ דעד הילף פון יעקב ינױף צוכעסראסן אין יאר ז89נ אוזיסצוכעבן אײדײמ־ע ••••ו*•••)• ן /> רער קאנפערענין: ו <׳ ׳״יי ו *י י ש £׳ ן פעחע. ח אראטונכ — ל. בראמסאן <םארז־צער ••*•••••• •<•** •••* — <-<-׳ — י <׳ עד האס ׳ ב״ס ־ובנאד-פאנ־). <••<• >>•••••• .>• •••••>> •־ | ־ ״אי * ־)׳' < זוסס בעלני כעקומען פון אלכעמ״נע ענצ־קלאפעחעס >•■•> * — ׳־ <י ׳־■ 1 1 -<ן א־ז עד :: ״חש - ש. דובנאוי. צר אז ענציקײאיעד־ע אױף א־כעמ־נעד פלאן פון דעד ענצ־קײאפעדיע - :ארסדאבן םון ערכעל, מיסה יסאליט. ארכאניזיר-פלאן _ ל. בראמסאן גע- ׳ס א נעכר ׳־ארד, א־ן יס. אין ■ --> 1 עננדק־אפעדיע א• א קאמיסעס ל?דז ױטײ״^ער יא^ ש. דובנאװ דאט •■•* ••••><>•—.■• ״'1 ײ"׳י״<׳ ד־ הסנות פרילן. ״ן ״4"*״ן ־ ן יאר <ב־ז זס ]־—4 י ענציקלאפעד־ע די עדשסע ב׳איז .*••*■*** •׳' -י< ־ץ<£ אר יב־ז זססנ>, סיא־ז כעװען א׳סיועדע ארבעס, א־יס מא־ן די עי־ססכ כ-ו כרויסע בענד ז־נען ד• ערשטע ײדישע ענציקלאפעדיע. נאך דער ,־וסלעעדישער רעװאליצײע פון ,זססו - 1906, בער״ סיהאבן זיך נענ־מען כרינק פארש־דענע כעתלשאפטלעבע און קול- ס־ד-אינסס־סוצ־עס איז דיע־װעקט כעװאדן ־ױדער ■ זײ סראכע ױענן אדויסכעבן אענציקלאפעדיע אין דזסיש. ס׳איז שױן געװען א פארסיקע נאמענקלאטוד, און אויך אױיכער מאסעריאל פון דער ענכלישעד .,־ז־נױ־אים ענצ־קלאפעדיא״. סיאיז אויך כעװען אפאד- טיקער אפאראס בראקהויז-עפראן, װאס האס ארױםגעכעבן א ג־וי־ סע רוס־שע ענציקלאפעדײע א־ן 84 בענד. — און ש. דובנאװ שסעלט זיך אױסם־רלעך אפ או־ף דער ײדיש-רוסישער ענציקלאפעד־ע און ז־ן ראלע אין דעד אדבעט און ,־עדאקציע. דער ערפאלנ םון דעד ענ- צ־קלאפעחע איז כעװען ז־״גד כחיס. נאך איצס װענדט מען זיך צו אט דעס קװאל. סיאױ אויך נעװען - דע־צײלט װ״טער ש. חבנאװ - א ד־וישנםאל, װאס מידארף שסעלן דעדדיף אן ״עלױ השלוס״. ס־איי דער פלאן פון אחד־העמס ״אוצ־ היהוחת״ אין העברעיש. א מין משנה־תודד״ װאו ח װיבטיקםטע פראבלעמען םון ײדן און יהחת זאלן גחנדלעך באהאנדלט װעק. כאראקטעחזירנחק דעם אהד- העם• פראיעקט, גײט ש. חבנא־ו אחבער צו ח פחװן םון אענ-;ײקלאפעדיע אין ײחש. אין ח סאמע שװערססע *אק פון מעראר, פאגראמען און הונגעד א־ז אין 1019 - ס״19 אויפגעקומען דער געדאנק צ־ שאפן אענציקלאפעדיע אין ײחש. דאס באװ־זמ, װי נײמיק םיאיז א ענציקלאפעדיע. מידארף אפווארפן - זאגט ,װײטער ש. חבנאװ - אלע ספק־ת. סיא־ז אײך איצט א יסװערע צײם. ק־ױיס. נױט. אבער סיכײס דא נישס אין עפעס אלוקסוס-זאך. סאיז אנײםיק פאלקם- בוך. אפאלק, װאס האס אצען-מיליאן ־יחש-לײעכער, קאן און דארף אחיסכעבן ־א ענציקלאפעחע, ראס דארף זײן אביבל פון דער נ״עד צייט, אן איצר םון דעס גאנצן װיס;. איך :לויב, או דער ענ- סוז־אזס, װאס דער לאזוננ פון א *נציקלאםעדיע אין ״חש האט בײ אלעמען א־ויסכערופן, װעט געבן ח מעכלענקײס צו פא־װירקלעבן דעס פלאן. מיד װעלן זיך :עמען *ד-אהת פאד דער הײליקער אר- בעס׳ אויםפירלעך רעפעחרמ נ. כערגעל דעס אלכעמײנעם םלאן פון דעד ענצײקלאפעחע. סיאױ איבעחק צו באכחנק ח וױכמ־קײס און :ײטיקײט פון א ענציקלאפעחע. מיר האבן אחרסכעמאכט אנע- ב־אמסאז, ־ער נ״ע־ ->••■>*■ — *^)**■—,**•• ************* ,, . ׳^<• ׳■ןי 1.7. י ׳.-<<* ל. בדאמסאן עפנס ח בא־אטו:־.. עד באכחסט ח ספעצ־ע־- :עקומעכע כעסס פ־ן װ־־נע און װא־שע. עד באדױערס, װאס ס׳פעלן אײכ־קע, װעמען ח איװעע פון א־חשעד עכצ־קלאפעחע א־ז אזו־ ס״ער. ער באכחסס ש. װובנאװן, װאס ז״ן ארנעױ לסובת דעד ״רישער װיםנשאפמ װעס אלעמען באכ״ססעק. ער רינסשט א־ס. ער ק צװ האבן אויף ז״נע ביבער־פא- ױן װעלבער ער זאל אק- כעשיבסע פון דעד זאל שטיצן ח ײדישע ז־סער ײח- און מ־ס דער ײחשער פאח״אנכענהײט און געכנװאדט, און געבן ד• אויספ־דן אין א קאנצענטחדסעד פא־ס. ח ענצ־קלאםעדיע דא־ף זק ח דעװ־זיע פון אלע ״חשע שעפעחשע :ותית, דער עקזאמען פ־ן דעד ״דישעד קילט־ד-דעלמ. ח ענציקלאפעדיע דא־ף :אגײססעק *וא 1 *צ איבער *•**•*•■••• :ץ אס-ד ־אד אדיס זונה זאל > *•• ••*••••• •*••*••** •*•*•*.■£, 1 ..*}*<< 1 * < <**• -י . י ריצעג סיװ מיסאדבעס;. ל. ב־אמסאן באדאסז:;. פץ א דובנאװ-פאנד, אפס, אױ כעבויק כע״אק •*<•■•••* •- ,, ענציקלאפעחע, װאס דא,ץ יטער ׳יסנשאפס־עד, װעלסע װעל ױזע ד דעב נאדאיפטזײן - א ױיכט״״י :יטט איד גדויס יג מאשן- ־־ א'ו ׳יא>*ט׳ אז ־א־אטיני אין ארן באפדינפע־ו די •••-••■•*• ר *־אײבאי דעד זא־ כיפ; 1 - ערפאלג. ־שלאנ אויסצוקלײבן ש. ־ובנאװן אלס עק-םא־זי־ באדאטו:; ױעדט אנכענומען מיט :דדש צרםרידנקײט. מ. וזײנױיד דאמטאן, _ ■־ אין פדעזידױש פון דעד כאראט *••■< —••*••• •••••••**%• —>*•■—>*.■•*. __ >• ־' ־ י— -שק . -ג<✓,* <-א, < ץ ן. ױארצ: חבנאװ ז־ן; ז ש■ בײ װא־ײמע אפ־א־־סמענסן ה״בס א נבר־, ד פאד ־עס פר־כ דאנר זײער די ארטע און נײע א־ר גרױ״ *ע,־, װאס ח מ־ך ז־ ד,אט טיר אפגענענן. עפ פ־ייט מען ײאב גרע־< . סיא־ו דער :אמען ־נעיײ,:* איז *^אד־״נדן ***** ••**ן אינטע שע מיד כעסאן. האס , ״א־ *י ײדײטע :עזעל״צאפט בנרד כעד סיא־ז מיד פיל מאל או־סכעקומען אין יחן ־יעב; צו שסק;אעכס צו ענצ־קלאפעחעס. אױב נישס װי אן אקסיװער כוער, איז .־־ א מרותן -איך װיל רערפאר א״ך כעבן א כעש־בסלעכן איבערבל־ק איבעד ח פאװשײװענע ענציקלאפעחעס, מיט .װעלבע א־ך בין נע-;-<ן םאדיונק און אין װעלכע איך האב אויך םימגעאדבעס. ,נא־ ה״בס אן פון דעד כח־סעד יאמלונכס-אדבעס, װאס