Literarishe bleter · 1931-02-20 · 8 (20.2.1931) · p. Seite 147

זײט 147 טאכטעד װ:נט;יס :אך *'־ס־ א ז־טעד׳טייגעלע, װאט צים ד, צ־ די עלטע־ע דא־אװ־צעט -נאט,:עמט עט צװ, װא־עכ ט 'יכ־טאפם. אנעד £־:קט װ־ ׳ך דװקא צזט פ־יעד, ד־־טט אכרד&ל אי צ־' 1ו א־ן ־טטוב אר־־ן. און אט אז.־־ איז אבר־םלי :עװאקט;. טעט דאראוױ־ן דאט ־טו־ן;עעפנט א צװייטע פאבריק. ב־ז אדעד דאט עד םאבד־צ־רם :א־ פרױען- א־ינעדקלי־דעד. א־עט וױל עד פ־־נ־ק או־ך פאנד־ציק אונטעדקלײ• דעד פאד ט־ו־ען. עש גײט א־ט מ־ט ־־ פ־טעד א־דיף. ע־ קױפמ םאד ז״ן םאמ־ל־ע אן אװטאמאב־ל. זונטאג ם־צט ער א־ינ ד־ מא־ט־ן א־ן ע־ מ־גי ז״ן װ־יב אדן ק־נד פא־ן ז־ך ד־רך ־טפאצ־ק. א־־ף ד־ דא- ז־קע ר״־עט נעמען ז״ או־ך מ־ט ז־ך ד־ עלמערע דא־אװ־צעם מיט ז־־ער טאנטעד. נ״דע מאנםנילן, די דא־אװ־צעם זיצן פון פא־נט. סעם טי־״נט ד־ מ־א־ט־ן, און מא־עד קוקט ם־ט ז״נע ג־ו־פע בדילן אויף גאטם װעלט. ק״נמאל דאט ער א־ן ז־ן לענן דא א־ן אמערקע נ־ם געזען אד־נע ־ט״נע װעלדער און בערג און טאלן. אב,־ד,מל א־ז יטדן אלט דר״ ־א־. און ער א־ז אזו־ קלוג און װ״םט אל־;. דער אװטאראב־ל איז ב״ א־ם א ר,־. ז״ ז״נען א״נ־ ראל הרנגעםאק א לאנקע, װאו א קו ם־ט װ״םע םלעקן דאט זיך געפ־טערט. דאט ױ קו געטאן א מרוקע. אין אזו־ װ־ די אװטאמא- ב־ל-טתבע דאט געטרונעט עפעם עגלעך צו יעגעם ררוקע סון ־ער קו, דערפא־ ,־ופט עד ױ מא־ט־ן קו. דע־ דא־םאן-ט״ך א־ז ז״ן ט״נעלע. און מעג מק ־טװ־ן ־טר״ט נאלד אברדמל, אז עם א־ז ז״ן ט״ך. נ״מער ״ז״ועס״. און ־ג״פן א־־פן דאדםאן-ט״ך ,־ופט ער ״פ־־טעלעך ד׳י לוי1*־ עדטערע ד-ארא ע ל־דלעך• א■*׳ :דאפ־ק ל־דל, ג־ט ע־ ד״:ע ם*ר< עלט ױך אװעק ־עק״אמ־ק אנדדםד א־ז ע־־טט אלט דד״ ־אד א,־ן בי ״צ־נם א־ן ־טטונ לעד; מן לעי ־ן צו ז־ך אד,״נ אול י־ײ־״ ־ ו לױף אד ל־דל• דאס סעש און ד־ל־ װ״סן גא־ אל״ן נ־מ, װאס צו טאן ם־ט ־עפ דאזיקן ק־נד. עם א־ז יטד־ן אזו־ ב״ ז״ א״נגענאקן א־ן תארצן, אז ז״ ז״נען גױ־מ ז־ך מקױנ ־צו ז״ן םון ז״גטװעי.;. און נ״ מאיעדן א־ן פא־ען א־ן ױ אױגן דאט ־אס קיגד אױס־ געװ־זן, וױ עפעס א װאונדעד פ,־ן גאט. א־נעד־־־פט א־ן מא־עס א־־גן. מא־עױ ־אײ געװען א געלע״נ- טעד מענטש. נ״ א־ס א־ן ־טט־נ ז״נען גע־טטאנען ־טאפעס מ־ט נ־- :עד. ד־ גאגצע אלטע ״־״טע־ ל־טעדאטוד דאט ב״ א־ס פאתומען דעס או־בנאן. ער האט ל־נ געדאט אױ־נצ־קוקן א־ן א נלאט-גטדא ט־ט ד״־םפ־ת. און פון א ־טט־קל זודד א־עד פון א פ״נעט מדר־ט האפ ער גא־-.א־ דנא־, געדאט. און עם א־ז נ״ א־ם געװען װאינדעד א־נעד װאונדע,־, ,ד־ אזו־ ־אם קל־־גע אנדדמל דאט או־ך גאר ל־ב געדאט צו בלעטעק א גמרא. דאם ק־נד האט געצדגן צז םפר־ם... עם א־ז געװק אזו־ װ־ א מיםטער־ע. םא־עד דאט מ־ט אברדםלען אנגעדו־בן לערנען דעם אלףיב־ת. דאם ק־נד דאט א גוטן זנדון און א״גמאל געזאגט,װאם דאם א*ז,גע- דענקט עד שוין. או־םגעלעדנט א־ם דעם אלף-בית, דאם מאיעד מ־ט א־ם אנגעדױין לערנען דעבױק־ט*. עד דאט דך מ־ט דעם ק־נד אפ־ געגעבן אלע אװנט או־ף א דאלנע ־טעד צ״ט. - עס װאקסט א גאון• - א־ז געװען מא־ער באג״םטערט פאק ק־נד. אנרדטלען דאט נאד געצױגן צו ױ עלטעדע דאױאױצעס א־ן שטוב אר״ן. .נאט־ט עש א־ז ב״ ז״ן טאטע-מאמע געװען ז״ער א ד״ך הױז, םיט װינע קא־ױארן א־ן מיט אלע־ל״ קאלירנױקע לאםפן ₪^ ליט־־ראיישע בייע״־ער נומ• 8 (355) ^₪₪₪ און אז דאס ערשטע ־אר א־ז א־יבעד - איז דאש קינד ער־טט א־צט געװארן ללש א״גנטוס. א־צט ז״:ק ־טדן מער ק־ן פאר- יטט״ער נ־מ געלךמען און אין ״קארט-הויז״ ז״נען ױ פאפ־ק אונטער״ ־ע־טױבן געװארן פון א ר־כטער. איצט ד״סט ־טרן דאם קינד אנרהס דאראװ־ץ. דאס קינד ,־דל יטרן אגד-״בן ג״;. ־טטעלט זיך ־טו־ן אױף ױ פ־םלעך. עם פלאםלט יטדן א־יך. סעמען דדפט עס - דעד־ און ליל־ן - מאם. אז עם וױל װאסער, שד״ם עס בא-נא. אק ױ לננה ה״סט ב״ אים - פיט. װ״ד םעפ האט דעם קינד געזאגט א״נמאל אדיף דער לננזק אז עס איז א *״גל און עם פל־ט. דעד א״ובאקם ד״םט ב״ש קינד - אן א״נינױ, װ״ל םון רארטן נעמט ױ מוטער תמ־ד א־װ־ם אן א״עלע םארן קינד. א־ן מען דאט שוין דאס קינד ארסנעלעדנט צו זאגן הום־הום, װק עש בא־ארף טאן ־י נאט־,־לעכע פ־נקצ־״עס עם איז א־צט זוטער, און ב״דע שכנ־ש - ױ עלטערע אדן ױ יןנגערע האראוױצעש האלטן אם־ ז״ע.־ע ט־רן. און דאס ק־גר כאפננ זיך אױבער אין דעד שטוב ם׳־ן די עלטעו־ע הא־אװ־צעס סעש האמ געבראכט אזא װעגעלע, ,לאס לעתט קינדער ג״ן. דאס קינד קומט אר״ן ציגאסט מיט דעד דילף םון .װעגעלע צו פאיען• - הא, םיקאעל קומט, - זאגט פא־ע צ־ס ק־נד - װ־ אזו־ ה״ם איך, זאלסט שױן זאגן, וױ אזױ א־ך ד״ס אנ־ט ט,־״י א־ך ױך א-־ו־ס. - אנטל םא... שטרעקט צו א־ר דאפ קינד א הענטל. עס א־ז געװען מו־זנט חנען א־ן דעם װעג, װי אזױ דאס ק־נד האט גע- זװםן פאיק אנטל און מא־עדן האט עס געױפן טאל־ר. דאש ק־גד דאט עפעס געדאט א באזונדעדע םר״ד, נשעה עס דאט דערזק מא- ־עק. באלד האט עס מא־עד געמוזט :עמעז או־ף ז״נע דענט. א־ן מא־ער האט עם געטאן מ־ט ג־וים ד־בשאפט. שױן פופצן ־א,־, אז ער דאט ק״ן ק־נד ניט געדאלט אױף ז״נע העגט. ױ א״געגע טאכטער א־ז שױן א־יםגעװא־ם;. און דא אזא ד־ב יןנגעלע מ־ט אזא גרױםן שטעק און געק״״זלטע פלאקםענע דאר און עס שמעקט דעדםון מ־ט זונש״ן און מ־פ געדגטק״ט. מא־ער מ־<ג טאן עפעם אן ארבעט. צ״ שר״בט עד ז״נע זאםן או־ף נױגנם פאפ־ר, צ־ קוט ע־ אר״ן א־ן א בוך, צ־ אץ א צ״- טונג, מאכם עם :יט אוים, און עד :עםט אברהמלק אויף ז״נע קנ־ אין טוליעמ א־ם צו צו זיך. דאם קיגד ל״גט ־עמא־׳ט ארו־ף ז״נע הענמלעך ארף מא־ערס גדו־םע דענט און זיצט און קוקט א־רף צו מא־ערפ םג־ס. און באלד הײבמ דאס קיגד אן צו יאמראכטן מא־ערם ארבעט... און דצט אזױ שטיל מיט דעס געקר״זלט;, גאל- דענעם קעפל אנגעשפארט ארף מא־ע־ס ברוםט. םאיעק דאכט ז־ך, אז עס ױצט ב״ א־ש ארפן שױם א קלק ד־םלישער מלאכל, אדער עפעם א װא־עמע, םרומע נשטד,. אץ עס א־ז איס אזר גוט• דאפ פוםצץ-־אױקע מ״דל, װעלבע איז ה־־ך און שלאנק אזױ װי א בערעזע, קאן נ־ט דערלאזן, װאם אברהמל ױצם ב״ א־ר םאטער או־םן שו־ם. ד לויםט צו און נאפט עס ארויכ ב״ש טאטן םון ױ העגט און דאם ערשט־׳ג װאס זי טוט מיטן ק־גד, א־ז, דך אױינצו- קנ״פן םימ אירע ל־םן אין דץ פנימל. דאס קינד האט דערפאר תמיד מו־א פאר רער װנגער םר״ל־ן דאראװיץ. ד קנ״פט אים א־ן ױ װיבע העגטלעך און ק־צלם א־ש אין העלזל א־ן אונטער מ םאבװעס. דאס קינד הײבט אן לאכן און לאכן ניז עס װערט אזש נלא ם־ן לאכ;. דעטאלט לויםט שױן צו םאיע און ראטעװעט דאס קינד ם־ן א־ר טאבטערם הענט און טראגט עס אר״ן צוױק צד ױ ױנגע הארא- װ־צ־עט אין שמונ און ואנט: