Literarishe bleter · 1931-02-13 · 7 (13.2.1931) · p. Seite 133

ליםערארישע בלעסער גומ. 7 .(354) זײס 133 ׳^■ בו׳ וו/1לט=7',ט/ו.דאט>ר דעס, גולילײ *ון ענויקנויק פיט ננסיונען, קעילזרן, ר*רווינ*ן׳ **ססערן. סון די לענעדיקע נעסינס זיך רןרם נלויז *ײנשסײן. װיקםןןר הוגןן — א םרעסער• ס׳זענען *יעס סערעסנסלעכס געװ*ין וווםנ*ק*נטע זנרונוח סון ק*סע װענן װיקסןר הוגן• לויס קזועס זנױנוח װײזס זיך *רויס, >ז װיקס*ר הוג* *יז געװעזן * סרעקלענער סרעםער. ער *לעגם *ויסעסן *וסגעהײערע *ןרעיעס סלײס *ון סרינסען זײער *יל װײן. ער הןס נע־ווס * געװײנהײס *ו ק*מ•*• נױץ ס*ײזן זון *לץ, װןס סזן סלעגס נ*ר וערלזנגען ע-ם סיס — סלײס, נרינס, *ײעי, זוין, נרויס **ז'װ; דיוןזיקע נ*שײוענע •*שסעסן *לעגס עד נ*שיסן סיס ז*לץ *ון סעסער. *עשנײון סים ו סעםער *ון עםן. זכרונות םון מארשאל פאש. *ינגיכן וערשײנס *ין סרןנקרײך ד*ס סןגנוך ס־נם ס*רשם*ר:ענעם ס*יס*ל נ*ש. דער ערססער נונד נעסם *רום זײנע אינעדלענונגען * ן די י|רן 1914 — 1918. װעגן אנטיסעםיסיזם. *ין * סיננענער ס*רל*ג *יז *י*ס דעישינען * װערק סונם נ*ק*נסן געלערנסן םםינןלןג ס. ס. סעלער *׳נ .*נםיםעסיסיזם־. ערינערונגען סון א קראנקן-שװעםטער. קןרל םןגעל ה*ם *י*ם *רויםגעגענן וי מלחסה-עײנעױנגען סון דער קוונין־ש־ועסטער הענױעט ריסון. די ס־וי סון * נײערישן *סי*יר, *״נ .וי שװעס-וער םון דער סערסער *רס״־. דער ערשסער ראםאן סון געארג קײזער. דער .סר*נםס*ױס*יל*ג• ה*ם *י*ם *רויסנעגענן דעס ערשםן ד*מון סינם נןקונסן וײםשן דר*ס*סורנ גע*רג ק״זער **נ ,וי *רנעססלןזע־• וער הויפם-יעלו סון ועם ס****לן י*ס*ן *יז דער *רנזטםל*זער קוליקע *לנין *כ-לעס. וער *ר*זע-וענױם םון ועם נ*ק*נסן ור*ם*סורג ה*ם *רײםגער-םן * שס*רקן *ינסעיעס *ין די ו-םשע ליסערןרישע קיײזן. ײדן אין דער דײםשער װירסשאםט. *ין ,מ*ליך-ם*יל*ג' *יז דערשינען * גױיס װערק *'נ ,ײדן *ין וער וײםשער װירםש*סם', מיס *ילדער סון די ןנגעזעענססע ײו-שע *ינדוסםריעלער *ון נונק-ךן• ״דער העלדי• ,וער װיםשער םערל*ג' *-ן שםוםגוים ה*ם *י*ם *רויםנעגענן * נײעם רןמון *ון *לסיעו נײס*ן *־נ ,יער העלד'. דער דןזיקער העלד *יז ון *לסער *סיניר סונס רענסן לןנעד. דער *סי*יד מ*נס >ן *סענם*ס *ון דער• הרגעס * סינ-םסער סון * ל-נקער רעגירוננ *ון ד*ס ניענגס *ים *ו משוגעת• דעד רןםון ה*ם *יויסגערוםן * שםורעס ס*ו דער דענם־נ**י*נ*לים■ סישער *רעסע *ין דײסשלונו. ״איך בין אומעטום״. *ין •*־ױ ה*ס *ננעהוינן *ו דעישײנען * נײ ליסערןױש װ*כננל*ס *׳נ .*יך נין *ומעםום־. ד*ם װ*נננל*ם ק*נ*ענסױרס *רום זיך די ײנגסםע קינססלער םון *>ריז• הונדערט קעגן אײנשטײגען. *ין ו לײ**יגער ס*רל*ג *יז דערשינען * גיויס װערק, *ין װעיכן ס׳זענען ננםײליקם הונדערס געלערנסע, װעלנע וענען קעגן *ײנשם-נס םע*ריע. *װישן ד-ו*זיקע קזגנעי געסינען זיך *ויך װ נעמען סונס ס-ל*ז*ף *. נע־ג• ס*ן, סונם סיזיקעד לענןרד, *1יך זענען ס*רסר*סן סיל מוסעסןסיקער, עסלענע פםינ*ל*נן *ון שריםסשסעלער• ״שװײק״ אלס זןפערעטע• ד*ס ננרימםע נוך סון י*ר*סל*װ העשעק ,דער נרוװער ם*לד*ם שװײק *ין דער װעלם קריג״ *יז *י*ס *ץ סןװעם-רוסלןנו נונרנעס געװ*רן •*לס *•ערעסע *ץ װעס *ינגינן *ויסגעסירס װערן *ין לענינגרוד, *ין ,יזר סור• קזלישעד ק*סעװע־. טאגער און נישט בריקנער• ם׳,יז *י*ס *סינעל נוקונס נעװןרן, *ז *ונסערן ססעװדןנים ס-נס נ*ריסס*נעװ*רענעס דרןמוסויג סע־דינאנר נריקנער (דער מחנר סון ,ס*ינרע• כער־, ,קרעןסור־ *ון *נדערע •יזסעס, װ*ס זענען סיס גיויס ערס,לג געשסילם נעװ*יץ *ויף םיל *ײי**עישע נינעס) נ*ה*לם זיך ו ײדיש-וײםשער םהנר םיםן נ*םען סעןיןר ם*גזר• ס*געי *יז נםשך סון עסלענע י*ר נעװעזן ו םעזםעי• װרעקסןר *ץ גערלין, ער ה*ס זיך *נער געםוזס נוהולםן *ונסער ן *װײםן נ*םען, װײל ער *יז גענלינן * גיויסער נעל-הונ םון זײן םעוסער־אינסער• נעמוננ, *ו װעלנער ער ה*ם געהןם דעדלײנם סיל געלם• בריװ פו, םלחםד,*נעסאלענע. *ין ל*נו*ן *יז נ*ר װ*ס דערשינען * נוך *־נ .נייװ סון געסולענע ענגלענדער־. ד*ם זענען *ויס*ונן *וים דער ק*רעס**נוענץ סון זעלנער, װעלכע זײנען *וסגעקומען נעח דער װעלם־מלחסד. ד*ס נוך *יז * גרויליקער ד*קוםענס סון מענסשלענע *ײן *ון לײק ■ נײ אמעכיקאניש געזעץ װעגן אויטאסרעכט. ס'*יז ערשס נישם לונג *נגענוםען געװ*רן װ נןװעלע *ום *מעריקונישן געזעץ װעגן *ויםןסרענם, װ*ס זעס סןר ד*ס *וסרעסן םון װ ס*ר*ײני;םע שםןסן *ו דער נערנער קןנװענץז *ײף *זו *וסן װעלן װ רעכם סון װ *ײךזיעלשע *ויסןרן סין הײנס *ן זײן געש-נט. דער רעגיסםרוניע * *קס ד,ו1;(זוץקס1).) *ץ װןשיננםןן םןרלירס ז״ן ניז *■*סיקע נןיײםינג *ון װעס נ*ר נלויז װנען *לם נ*װײז, *נער נישם *לץ סורזיכערוננ סון רענס *ויף *״גנםום. *ין *וז*סענה*נג םים ועם װערם *ו-ך נסל דער נ-ר*ל*רויקער *ע*|ל. דןס *ײגנסום-רענס גײם״אוים נןך ס5 י*ר סין *ויסןרם םויס■ •>ר *נר-רן דעם *ויסןר״רעכם דרןם שוין גןרנישס קײן שסרןסלעכע •*רןנסװןדס• לעכק״ס, נןר נלויז * *יװילע• פאר אײן אויםםריס אין ראדיא• ד*ס ײװשע װונדעד*קינד יהודה םזוחץ, דער גלענננדער, װעלם־נוייס• ם;ר װי*לין־קינססלער, הןט ס*ר * *װ*נ*יק<םינוםיקן ק*נ*ערס *ין ניוייןרקער רודין *וקוסען *װונניק םויונם ד*ל*ר. א וױסנשאפםס״קירך. *ין נױ-יןרק *יז לויסן *ויסס־ןג סונם נןרוססן םילי*נער רןקסעלעי *ויסגענויס געװןוץ * םןוערנע קירך, װ*ס *יז נעװידמעס דער װיסנשוםס. *ין קינסםלעיישע נןרעליעסן זענען דןרס ס רו״ניקס נעװןרן װ גיײסע *ינםעלעקםועלע סןרשסײער, *נהײננװק סון הי**קר*סעס, עיקלידעס, *רנימע•