Literarishe bleter · 1931-02-13 · 7 (13.2.1931) · p. Seite 122

ליטערארישע בלעטער ניע 7״ (354) זײט 122 םרעהיםטאריעזן אייראפע, די לעלבע א״ב־ק״טס׳א־נסםינקשן ררסן דך א־' אין אונז יגיײענדיק, זיי זיינען דזרך ־• צ~םן אין אונז :י?ם אפ;עיג־דאבט געױארן. און םיטן םארטשרים םון דער קולטור װעדן;״ אין אונז נאך מעבטילןער. אסילו די ארעפטטע צ־וײנזן אונז סילן זיך יטטארק םיטן אי־ב• ק־טס׳אינםט־נקט. אין אט דעש צוזאםענדאנג איז ז־ער באדאקטעריסטיש די אוםנע. ד־נלעבע געשיכטע פון דעם א־ינ־נעלן סס1<ו11>סקמוס0 ס1ח?תזעחסו\ א־יפן בית׳עולס אין;ענוא, דאש אן א־עםען;אםן-הענדלערין האט ־יך :עלאזט מאבן נאך פא־ א־ר לעבן. קאטער־נא קאײפאדאנ־קא פלענט אין די;אטן פון גענוא י״ יעטװידן װעטער אדוםטראנן צו פארקו־םן פארשיידע־נע קלי־ניק־ט; און פ׳־ן א־,־ע קא,־־.ע םא־ז־ינטטן אפשפא־ן א:דאיטן צו אגרא־ט;, אזו־ לאננע יא־ן, ביז טיהאט ז־ך אנגעקליבן א שפאר קנ־פל. דעםאלכ א־ז ײ אדעק צו אבארימטן םקולםטא־ א־ן פאר אירעטוהבן זיך םאנוםענטא קאטפאד־ניקא באיטטעלט ב־ א־פ אםאנוםענט, װעלכער איז דורך איפ אױט־־עפאר־ טילןט געדארן אצייט פאר איר טויט. פיא־ז ארויעעקומען אםאנוםענש, דאט אימפאנירש. אויף א גענוג הויכן פיעדעסטאל זעט םען די לעבנםנחיסע ,־עאליסטײטע פ־• גור םון דער אלטיטשר,ער, אגליקלעבע, אויטגעפוצש א־ן א־רע זונטאג קל־דער, ױ זא־דעדד־ק-פאדקעמטע האר פארנוםען אין דער קװער םון קאפ םים א םינגער׳בר־טן באנד, אין ח אויעק גרויםע אױערינ:- לעך, א־בער די אקםלען אט״ער בחםש׳טיכל, א־בעק קל־ד א״ױ־ן־ או־טגענ״ט שירצל, און אין די הענט דאם שנירל בחארצע פאי ט־טערקעם צום חױן׳קראנץ. א־ן עטלעכע װערטער אויפן :ענועזעד דיאלעקט ־ערציילש דער עפינראף אויף דעש םאנוםענט ח חחחקע;עשיכטע פון;ק אנט יטשי־־נג און רעם לעבן פון קאטעחנא קאםפאר־ניקא. אויך די כדאניק פון דאריטע װ״ם צו דערצ־לן ענלעכע גע־ ־ט״כטעם װענן א־עםע םרוםע ״דענעס, װאם :אך ב״ ז״ער לעבן קויפן ז״ ז־ד אקרקע,;ר״טן זיך אן תבחכיס א־ן יטטעלז ז־ך אליין מצבות. ב״ ח לעצטע;עיטעט עס נא־ םיש ־עם איין אונ• טעד־נױ־ד, װאם ק״ן א״נע פון ז״ װעט ני־טט פארשש״ן דך צ־ װענדן םיט איר באשטעלונ: צו אסקולפטא־ אנשטאט צו אגעװ״נ׳ ־1עבן :על ם־׳אבד״ פון אזא זאך ל־ סקולפשור דאש ז־ ־ישט, נא׳ תי־ ביז צום אה״ב םון ־.־־־נצנטן ־ארהונדערט, :עפ־גען דך או־ף ח רצבית גא־נ־שט זעלשן אםילו םענטשלעבע סיגוק. אס״רד לערט סימבאלידרמ דודך א םרו־ען׳געששאלט, און א םרױען׳געששאלט- ם־ט אחיז א־ן האנט באט״ט, אז דא א־ז אבלה :עקוםען צו קבװ־ד״ א״נע םון ח א־נטעדעסאנטסשע און א־ת־נעלםטע מערקװער חק״טן אויפן אלטן פרא־.ער נית׳עלםין א־ז ח םצבה פון דעס;ח־סן םקובל און ה־ריקן צחק, דעש ,־אש ר״־בנים פון פרזק ־און פון :אנץ םלכות בעםעל, ד׳רב אד״ק שםעון שפ־רא, םחבר פ־• פ־ל לוםחשע פחםע ספחס, :עבױק אינס ע־שטן ־א־ פון ז־בעצנטן יארהונדערט אין;עשטא־בן אן אכצ־ק־עחקער זקן, װעלכעד איז אין םשך פוז זק לאנ; לעבן אתו־ן אץ אנדעחע שטעט :עדען או־ך ־ב א־ן ײעםבעח.. בחסק, לובלין און קראקע. ז״ן םצבה איז באזונדערם באדאקטעחסט־ש דעדםיט, װאס א״נע פון א־רע ט״לן איז באצ־דט םיט אבארעל־עף, װאו עס איז פא־;ע- שטעלכ א־אנד אויף װ־לרע ח־ות זרער ס־םבאל םון פא־ש״דענע ד־לדע, ז־נלעבע ליירנשאפטן), װעלבע לא־ן ז־ך א־ן אשטורעם או־.,* ־ער;עשטאדט פון דער אוםשולד און א־יף װעלבער עס צ־״ט;יך אײך אש־סער ם־ט ז״ן ם״ל געדענדט קע־.ן א־ר האח;, און א־יער אלדעס ב״זן ז״.ט אבעד דאס געשטאלט פון דעם שטא־בנ׳ חקן רב. דעי רכ אױ רא פא־געששעלט װי ער א־ו מתפלל און א־ז ז־ך פתדבק ם־טן בורא. ח או־פגאבע צו כא־אקטעחזיק דאס אסקע ט־שע לעבן פ־נס ה״ל־קן םאן א־ז דא דאס אן אםת, דעוכח־בט;עדאק. באטש לו־םן א״נשט־ם־קן אורש״ל פ־ן ח םב־נים האש נ־ש־ט דער;אנצעד בארעל־עף ק״ן שוס ק־נסטלעחשן װערש. א־ן רער פלאםטיק רעצ־חרט אבער אוםבא־יעט נאר דע״ ק־נסטלעחשעי װערש, וױיל דעס ח־ע,״ד,אפטן א־־נדרוק א־ז דא דער בדױזע־ א־נהאלם נ־שט א־משטאנר צ־;עבן, דאס קאן דא :עבן ערשט ח םארש; װאס ח פא,־ס א־ז פולקוםער, אלץ דו־ער- האפטער א־ז דער א״נררוק. און ב״ אםצבה א־ז דאך ח הױפטזאך ח דו־ערהאפטיק״ם. כאטש ק״ן נעםען פ־ן ״חשע סקולפטאק האבן ם־.־ ב־ז צו ח לעצטע פ־נף׳זעקם ־א־צענ־ל־קעד נ־שט;עקאנש, דאך א־ז גענוי. צי זען ח פלאסט־שע קונסט׳װערק או־ס־.עד,אקש א־ן שש״ן או־ף ח אלטע ״חשע ב־ת׳עלם־נפ בםרט :אך א־ן אזעלבע שטעש װ־ פרא־. אדעד אםסטע,״דאס, ח װאזעס און םנוחת, ח אדלער, ל״בן, ה־,־שץ, ח םענטשן׳געשטאלםן און םענםשן׳נחפעס, בח ז־ך צו א־בערצ־שן, אז ם־ר האבן פארםאגט א־ן דעד שקולפט־ר :אנץ בא־ ח־טנ״יקע. װען אם־לו אנאנ־םע, ״חשע ם״סטערס. ח ר״פע ק־נםטלעחשע קולטור פון דער :אט־ק און םון ״עם ,־ענעאסנס האש :עלאזן גאנץ קענש־קע שפוק אויך א־־וז אונ׳ זערע אלטע ב־ת׳עלםינס א־ן א״דאפע. נ־שש א״ן םצבה באגעגענען ם־ר דא־ט פון ר״נעם :אט־שן םשיל אדעד א־נס סט־ל פון אן עבטן ,־ענעסאנס. שיא־ז ק״ן ־אך םון דער מענטשה״טס׳קולטוד -־נם ״ד נ־ט פ״עמד. מ־טן טויש א־ז פארבינק אגרױפער טי־ל פון אונזער פס־׳ ב־ש לעבן, און אונזערע א־םשטארבלעבק״שס־באדערפענישץ ד־נע;. װי עס ש־־נט, נ־ש־ט חרבאו־ס םון רעל״־עזן או,־שפחנ;. אויזעדע אוםש־טאדבלעבק״טס׳באדערפענ־שץ האבן װאדש־־נלעך נא־ אנגענ־- םען .־עליג־עוע פא־םען. ־ירך;ערענק׳צ״כן און רענקםאלן פ־ן שט״;, םארםאר, :,־א־ נ־ט, כ־אנז באם־ען ז־ך ח שטארבייעכע או־פצוהא־׳טן ז״ער אני דענק לאנ:, לאנ; אויף א״ביקע צ־יטן א־ויס. ח ־עלבע א״ב־ק״טס-א־נשש־נקטן םונס םענטשן. ו־אם אדאנק ח האין דך א־־סגעב־־ט ח פיראםידן א־ן דעס אלשן ענ־פשן, דע־ םא־וזא״עיס פא־ן קאר־ע־-קינײ א־ן הא״י־ארנאס, ח םענאליטן א־נס