Literarishe bleter · 1931-02-13 · 7 (13.2.1931) · p. Seite 119

זײט119 7 3541) ־׳ ליטערארישע בלעי־ער נומ. ריאקאפ,;עש־רש רעתאך אטעשינן לעבן ערן א סאםרעלק א•; יא- ליבטן א־ױאקאט, 2יז ער ראט לסוף םאדלרײן רעש ״שאצענט;;ע• :לינן אן :אשעםםיקוע ארן נעםא־ן זרכן נליק ק״ן ױא־שע. אין - ערשטע עטלענע יאק םרן זיין :א־ט־נםטיקן זיך ר־ט ־עד א־ױאקאטור איז םתן, משמעות, ראיטר רתנו כעװען ארייננעטאן אין זיין ארנעט, ער איז אויך נערוארן אר״ננעעו־נן א־ן ר• ־טטעט־•׳ ־•קע א־נטערעםן און זיך װ״נ־ק אטנענענן טיטן ־צר״:;, ארן א־- :ערד.ויפט ר־ט ־טאםן עננערע סא־ב־נדונגען ט־ט רעד ל־טערא־־שיע־ ױעלם. ע־־טט אתט 1886 ר,-נט םתן אן ז־ך ערתק ארטקערן ער רער ל־טעראטור. ארן נאך א הםטקה םון א עען ־אר ה״נן נדר דידער אן צר טרעםן ם,־עעש נאטק אין ת הענ־ע־שע ־אםלנ־כער און ע״טוננען. ״ל״נו־ט - ־ט־״נפ פרצעט נרורער •ונה-־הושע- האט א־ן •ענער צ״ט;ע־טתנן, אכער ער האט נ־־טט;עהאט ק״ן כ-ארנ־נדוננען ײ־ט אן א־ויםנעכער ארער יעראקטא־. ד״נע הע״ :רע״טע ־טתםטן ז״נען רער־ט־נען אין ״האס־ף״ רורך אצרםאל... איך נ־ן;עםאון ק״ן ״אתטע זיך לערנען און הא: :״טט אריף ז״ן א־נ־צ־אטדו - ט*ט*.ענוטען ז״נע •טתםטן. א־ך רא־ נעױאר־נט א־־ף דער ־ז־קע־נאט :״ אן א־נטעלהענטן ..ל־ט־אד־• מ־טן נאטען א״זננערג. איך האנ א־ס עוםעל־ק געודזן ת ־טתםטן, ארן א־זני :עת האט טיך;ע־נרקט עו סאקאלאװן... ט־טגעננתק מיד ־• ־טתםטן ק״ן רא־״טע, האט מ־ר ל״נו־ט;עזאנט, אז ק״ן האנארא־ ױיל ער נ-טט, װ״ל ער דארף ני־טט לע:ן םרן ל־טעראטרר. ..אר•: עס װעט תר אױסםעלן או־ף אױםצוהאלטן זיך אין ױא—טע. ארן מען ױעט ־•ר כאצאלי מה.., ת,ת>< נע- _ ->!ט מ.ר ט-:ו־ט;עזא;ט״ (.םאר־ערטס״, 1930, 13 אםריל>. (ם ו ף ק ו ם ט).;ע־־״ט צררישן מענטשן. ער איז געװען נא־טעםט־קט, און א־ז אריינ- ־;־־רונגען א־ן ת סאטע סיסענישן ם־נס 'יענן, םון;א£ םון גע;״:ער. םון ה״זער. אין ז״ן קל״נער שטאט האט ער;עםונען א;אנצע ־עלכ - םר״תקע און טתיעתקע דערש״נועען. אוכעט א־ן צד״םל, לינע און צארן. די ״תשע נעל-טלאכות און הענר- ־ער, ז״ ט־ט ז״עדע ױ״נער און ק־נרער, ז״נען יעק טא־. ארורד :.א־:־• ז״ן נליק. ת אלע ר״כטיםער םון םאלקס-א־צר, ת אםא• -־טען, :י!״כױערםלעך האכן דך אנטםלעקט םא־ אים ־עק ט־יע. א■; לױף פרן םיל •אק האט ער זיך;עטוקט א־ן אט דעם קװעלנ־ ״קן קױאל... - און ראס אלץ א־ז :עװען אנוטע צרג־״ט־נ: :א־ אזא טענטש װ• םת;, עס זאל ױעק םון א־ס א;ת־סער ־—שער םאלקס-ש־״כעתי. כעת פתן האט ז־ך צוערשט לעננע־ אריפנעהאלטן אין ױא־ ■•״-ע א־• ער;עױק מס־טא נאענט צו ז״ן ־־;נט׳ת" •צתק :על־כטער. •■אכ האט ראן שטותרט א־ן ױא־שע טעתצ־ן. און אט אן עכ•־ •א־ ײן •ענע־ צ״ט, ױאס עס האט א־כערנע;ענן ד־ר י.;על־כטע־. ל• אסטר־ענט םון ױארשעױער אוניױע־ס־טעט, האט י. נעל־־טער;ע״א״נט א־ן א״ן ציטער ם־ט נאך אסטרדענט, און ־ענער האט;ע־,אט ז״ער אש״נע כלד״ האכן ז־ כ־רע (יעליבטער ארן םת;> :אזרנ־״ען - לינע םרן ־ענעס םארל. םרץ האט אנגעשתכן לירער, :•־.וניס אױת צװם ער, געדיכטע־, האט צרנעםאסט ו־תל ם״;ע::עת., ״םארוועחטס״ 1929, 31 מעתן). עכ ז״נען א־־נעת״ע־״אצנען א10־12 •אר. םרץ א־ז צרתק•;עקרטען ק״ן זאדאשטש, תתונה נעהאט טיט נתמה-רחל <העלע :״ו תננעייה״ס ררן לענטשנע, נעם־יװט דך םארנעטען ט־ט םאר׳ ־.ד־־ענע עסי־ס, א״סנערא־יטן רעס עקזאטען םון אם־י״אט־אר• דעד יידישעד שר״בעד צו ויין ל״ענעד וענטפערס אויף דער ספעזייעלער אנקעטע פון די *ליטערארישע בלעטער״׳ דאס אלץ איז קלאר און תיטלעך :עזאנט :ע־א־ן א־ן ט״ן הקדמה צום בוך ״ת םיר ז״טן םון מ״ן װעלט־. ױעטען עס א־נ- טערעם־רט אויף אן אטת, דער קען עם דארט אױסם-ד־׳עכער לעזן. מאמעתע אן;״סט - נישט ם־לאסאם־ש, :אר םשרט טענטש- רעך;ענרסען - א־ז דענק:אר.;״סט אן טאםעתע - נ־שט. רע- ת:ער א־ז דער קערםער ראס ה״ליקסטע סון ת לענע־־קע :א- שעפענ־שן, דעתנער איז ראס ה״ליקסטע םון אלץ, װאס איז ה״• ליק - דער מענטסתעכער' קערםער, דאם מענטשלעכע כלוט. און אױב דער תכטער האט אשלית־ת אױף אט דער װעלט, ־אן א־ז ת של־חוה ז״נע צר זיננען ת ה״ליק־ט םון טענטשלעכן נלוט, פון נלום םון רי •4עבעתקע באשעםענישן. אט ת אל־״עט״נע, און דאך אזעלכע תיטלעכע װע,־טער תנען כולל א־ן זיך אלץ, װאש איך האב געזוכט אױסצודתקן אץ מ״נע ביז איצט־קע ב־כער. ם״נע לידער ״אױף רער שװעל״ <1909 - 1911> ז״נען :־שט מער װ• תער טיטל זאנט. ״אץ ־עש טאתנשטעדנס ליכט״ <1912 - 1914) אנטהאלט אליד, װאם ה״בט זיך אן מ־ט ת ״ערטע,־: ״או־ף ר״נע לידער שרועבט רױטע ש״ן״ - איערעס ־תטע װארט: ״בלוט״. - ת גאנצע זאםלוננ <נאר אין ם־אנםענטן צוליב קױגס-אױסברוך םארעםנטלעכט• ה״םט: ״א־ן דעם מא־־״נשטערנס ליכט״. ־אס א־ז ־״טלעך גענונ. ״רוא־נענגראד (1914 - לנסז) אױ אנלױביק בוך. א״ף שױארצע תאינען םון רער ױעלט ױאקםמ א״נ־ק :תן און לענעתק י״ראז. אז א־ך ב־ן אין 1916 אה״מגעקוםען אץ מ״ן קתגם׳ צעשטערט ששעטל רעדים, האב א־ך מיט שדעק געטדאכט צו טרעםן עס שװארץ אין םינסטער, אבער איך האנ עם נעטראםן 4. מלך ראװיטש / װארשע: גת א־ר זאלט נ־שט האבן ק״ן סעות: א־ך;יב מ־ר אם א קלאק תן-וחש:ון רעדפו;, אץ װעלכער דאגי־שער ס־טואציע עס געם־נט זיך א ־תשער שתיבער א־ן װ א,־ ש ע. ־א:;״ט זא־.ן :כלל אםא־ ,ױערסער ױע:ן אירעען, װאס :״ט ־־<; אםא־ ױערטער װע:ן ז״נע א־דעען, און יעדצו א־דעען, ױאם ״נען אױסנערתקט נעװאק, ארער רא־סן אױסנערתקט ױעק רודך '־נע :יכעד, װאס ער רופט ז״ םא־צװ־םלט: װערק: ױאס ת :•־אכעס־ע-תכתם תםן ת מיט ב־טול: שטאטעס - און ת :יכער- ־ענ־״ער תםן ז״ םיט ,־עכט: צ־נל-שט״נער... :אטת און אױםריכטיק: אקאט־שע ס־טואציע. ארן ױאלט איך נ־שט אױך;עם־לט ת נל״כצ״ט־קע ט־םע :׳־אנ־ק פרן אט רער שיטואצ״ע - א־ך ױאלט מיט דעטאנסטדאט־װן ־.־־־;; נעענטםערם אריף דער אנקעטע. ארן װאלט א־ך נישט גע- :־־-:ס, אז ת ס־טראציע װעט זיך בקרוב און גתנדלעך (א״ וױ :-נ־לעך•) ענרער;, װאלט עס אם־לר :אד ־עס קאנסטאט־ק ת =־א:־ק נ־שט נעלױנט צר ענטםעק. ת טעג םון ת ם־אםעס־אנע־׳ע ב־ט־לנ־קעס ז״נען;עצ״לטע. ־אס "״:־ ת אל״ן אויך. * ױד * ײעלכע םראנלעמען תנען :ע־קר :אהאנדלט;עװארן ביז איצמ י איז ד־נע ב־כערי י ׳