Literarishe bleter · 1931-02-13 · 7 (13.2.1931) · p. Seite 118

ליטדרארישע בלעיוער נום. 7 (054 זײט 118 נחמן םייזיל י ווארשע פרצעם ערשטע יארן אין װארשע אדנשעחמישטרײנן, אז ער א־ז באםת אן ערשש ז״ן, נא.־ אררנא עילוי, ארן אן עילױ דא־ף ז״ן אביסל מנז־נע״.דער עיקד א־ז;ע,לען, ער ד,אש אגושן קאפ, איעד עד ,ליל נישם. םראש איש נעפעלש התמרד, - םלענש מען זזגן. ער .דאלש געקאנש דין א םענשש - אבער אשאד, ,דאם ער איז אװעק םינם אלמן <;. ־. לינשענפעלי). מען האש אים ליב;עהאש, אגושער וער, אן אביו הארץ, אבער אירױזנדיקס, אברענענדיקס. עך, ,דען מען זאל עש קאנען א־־ניששילן. גאדולקן: - די אמאל־קע מ׳טבילים האבן נאך;עהאש אקנאפע יריעה אין פס־באנלאניע; זיי האין נייטש;עװאוסש. אז אברו־זנדיק און :רענענדיק הארין רארף און מוז ירויזן און ב־ענען, און סיא־ז קײן עצה און קײן תבלית נײשש איבערצ.יאנדעױשן עם־־. ״א־ך האי יגד־ז דעמאלש;עזק פרצן א־ננאנצן מיש אלע זײנע א״גנ־שאפשן און א־־ננא־ש־י,;א־נ־־שש א־ז ם־ן מ־ר נ־־שש באר- הו־לן;עװען. זײע־ע װא־צלען האין ז־ך ־שוין ראן א־ן אים בא־■;עגנש, ז־ך געסלאנשן און באהאפשן צוזאמען, און אלץ א־ז נאך דאן;עדען צוזאמעננעמ־־שש וױ א־ן אקאנעריקן שאפ... אםאר :אהאלשענער, פא־־שטאפשער קװאל, אבער ג־לדענע אדעק האבן ־שוין געפ־נקלש נ-אר א דורכדרינגענדיק אוײ.... עם איז ־שו־ן געװען פדין, זײנע;עדאנקען זײנען שוין געפלו־גן װי מלאנ־ם און ׳שרר־ם. נײשש מ־ד געװארן. שו־ן האש אין ז״ן ששורעמדיקן נײםש נע דונערמ תר דונער און בליצן האבן;עיל־צש, און זײנע נל־קן ראבן;עששאנן און זײן הארץ האש געשש־עבש, נעכארש, און ז־ן ילוש האש;ע־ששראמש א־ן איש הין און צוריק. ,דאם איז דאן גע- דען פר־;? נישש קײן בית-מדרש׳זיצער און נישש קײן עילוי, לױש ײן װיםן איז ני־שש;עדען איבעריק גרוים, ער ננש, אביסל געלערנש, אבער נ־שש אםגענעבן נאזעצש א־ן דארשע <־ף י ו ־אש א־ן ־א־ ג־סו־ז, אבעד נאך א־ן די פ־־ערד־קע -א־ן פד,ד.ש פ־־ן באז־נן .ױארשע א־ן זיך ש,־עםן דא־ש מ־ש די משי־ל־ם און ־שרײ־ נער. על׳פ־־רוב ז״נק עש;עדען קורצע באזונן, און פרץ פלעגש;ל״ך ציױקפא־ן אהײש, קײן זאמאששש. א־ן ־י ־א־ן 1875 - א לענגעדע צ־ש. אפ־שר א־א־ און םער. דאש א־ז;עדען אין רעד;אן ז־ן, אױך נאנן > * רעברעי 1,|, -ו״ן א־ן ד־א- ׳ם שאנשער ענפעלדי ־ענע־ האש א־ן;ש פר־ לעק־צ־עס. פ־צעב ־־;נש פ־־־נר ־שמוא־ אשינז־ רערצ״לש אין ז־נע זנ ־ונות, אז א־ן ־א־ ״־18, דען עד א־ז;עקוסען ק־ן זאמאששש, ראש ער זיך באקענש מ־ש פ־צעם פאשער, רי ־הורד, פ־־ן. דען ש. אשננז־ האש א־ננ־נן יאראדפש פא־ן ק־ן דארשע, האש איש רי ־א־שע באקענען מ־ש ז״ן או־פנעזונט פ־צן. ״רע׳ נאך נ־שש;עװען באקאנש *1** 1 יי 1 האש אשינז־ יהודה פ־״ז;עזאגש, ער זא ״א־־שע י [ מאײש - דיע־צ־־־ש אששנז־ - א־ז פ־ ׳שעראר־שער ,דעל־ש, אידאײ ע־ האש שד־ן;עש־־בן שוין;עװען בולש. או־םגעהאלשן א־ קע זאנן, און רער ו האש ז־ך פ־׳ן א־ן ״א־־שע פון העברעלשע ײעקצ־עש. א־ך האב מ־ש א־ם פארב־אנש עשלענע שע־.. עד האש מ־ר געד־זן פ־ל ש־ד־ם ז״נע א־ן העירע־ש. און האש א־יף מ־ר;עמאנש אששא־קן א־נ• ררוק פון אגענ־אײן מענששן״. ,.״1 יקו,־ק - און אמש; ״קדוק - אויך קײן תלמוד ד,אש ער קענען אם־לנדער, עמפ־נדלעכער מענשש... - ער האש פארמא־.ש א התלהנור״ דאם האש זיך נישש אויםגעלאשן, פיל םילנדיקע רע׳ גונגען, ז-ן בלוש און זײן גאנץ װעזן האש געתםן, געמאנש, גע׳ ששורעםש, - צ־ םיאיז יא אדער נישש;עװק אדרויסנדיקע סיבה... ער איז נ־שש;עגאנגען םאמעלעך זײן װעג אין דער װעלש... נאר געש־דעבש און;עפלו־גן...־׳.•מיד האבן זיך דאן עעשײרמ, און יעדער א־ז אדעק מיש זײן װע־., ױנגע, צאדשע, געבלאנחשעש און;ע״>בלש. עד איז אװעק קײן זאמאששש, עד איז ארײן װי אשלר׳ ק־ויש א־ז ז״ן ש־־דל. ער האש;ערעכנש, װי יעדער אײנער םון אונז, זיך בילדן, אנשדיקלק, זיך;רײמן צו העכע״ער בילדונג - װער ד־םש, װאש עש װאלש פון א־ש;עװאק? װאלש אפשר צונעקומק .צ■ ר־ םחנות דאקשויר־ש נאך אי־ן ראקשאר. לאמ־ר נישש זײן קק קארעקשארן םונם ■1עבנם״בוךז אזוי איז עס אשגעדרוקש און מידארף נישש ארײנקוקן אין לוח פון די שעותים... - פדץ האש דך אום׳;עקעדש ק״ן זאמאששש, און זײן :וש :עמיש האט אים דײטעד דארש :עםירש... - ער איז;עװארן א סר־װאש׳ארוזאקאט, און דך בא־.: ר־ אמאל־קע א־בער נח־ש סאקא־ 1875;יש א־וש א באגעגענ־־ש רעץ איי-עי ****••.***^ •**•*•-**4 * .*4^ <ו -־ . . א 1 <פארעפנט:*עכש ל. פ־־ן״ ־. י ז״ן סע־־ע א־ש־קלען א־ן ײאד געל־ האש אב־סל ױנעג צױטי: ״אץ א י פרצעם נאו א דרײ חדיטיט י 1915, ״הצפ־רהי ז־ך םפעצ־על -(18 ר״־לי־ה <3?18 ארער 75 - .־רל־־; ארער פא־נאבש לרז נ־שש;עהאש אדנ- ־א־נער שדן , ****^•••••* **•*0 ־ באנעג דו האבן האש דאן געמ־זש י־ע1׳ א ־יננל״. שיא־ז :אך כא♦־ יעש; אנדע־ע־ נט אין רעי־ אז׳;ערש י.עיע.׳ :אנק׳ דער;רו־שער : טן׳ אר״ש ־־:אר *••*•••••**•*** *******••■• ן ״א׳ ׳י^ <• ׳ <י קי א ״י איי דען ־ארש א־ן לערנען : ־שע׳ אמאײ־קע .דאו םא־־־ענגען ר־ ־ך ש־עפן א־ן פ־*;ן ז עט דאו נדק א־ז אבער;; :א׳;עמאנש קורצע ד.אט דאן פ־־ן, ע־ עלשע־ער, : דיצנלים. ד דע־ :ײער. דק אםלאש-: א**נ׳ לאד, האש זיך ״נגערער, םאקא■ ף קא־טלעך, און רער י א*• ש־צן;עדען אמענשש, פאר ״סיא־ז געװען * עזרײנט. א־ן;עזען דאס עו א־ן א־ם;עקוקש ש־נגס-שעכשער הא;;עדען ־יצנעשרונקען :••זײט אר מערג ־ער הישל א־ן .-*1<1 ׳^״. . זון-א ששא־קער :ע׳ ־א־ששעלש די פ־ן מ־נוש צו מינ־ש א־ז אד• שק־פ. רו־שלענע דאײקנם האב יי)<• ׳- צי?*• :אש זיך;ע׳ האבן געקוקש א־ויף. ח זון ו •*• *• •**•** ••■••••1••*• וי ן ר *״ .* רע־ ױ;י.ער- װאלקנם און נישש;ע־אנש. ךי ־ט־־ײטן ד״רך דאלש אהו; נאש־ץ-ב־כל: האש פארצ־בנש א־ן זײן האש;עשד־בן, מאן, דאס - רי זון - װי ־־1ות, װ״ל ז״ער חתן - ״ו ■* ^**•*•*♦•* ש 1 ־י׳ ׳<! .ה• דאלקנ ק־מש אן־'. - איז פרץ דערצ־ילס נת־ש שאקאלאװ - יענער צ״ט ״א־ן ראם ״שרע- ״ליבל־נגם-קינד־ און אויך *כזדיטיק דאש;עדען גל־ קע־ר־קע ק־נר־׳ פ־ן ־ענער גרופע דארשעװער משב־ליש. מק םלעגש זא־.ן א־־ף א־ש , א דאונדערבא־ער קאפ״ און א־נא״נעש מ־ש דעש: ״פרא ארם״; אבער ״פ־א א־ש״ נ־שש מ־ש אשלענשן א־ן :ײזן מ״ן, נאר פו; ל־בשאפט דע־.ן, װי מען זאגש אמאל א־־ף אן ע־לוי, אז ער א־ז אב־של משױ.ע, און םען דיל איש נ־שש רערמ־ש מבזה 8 קמפמזל םין כיך יםרץ — זײן לענן *ין שאםן״, װןם דןרמײנס *'גגיכן.