Literarishe bleter · 1931-02-06 · 6 (6.2.1931) · p. Seite 99

זײט 99 ב ג א ד ד א ז* 1 ד / ד־ ,ד״דקע ל׳דער, .דעלנע נדנה־ױטף ד,אט געיאז;, דערמאנק א םונדאמענט סון א גד־־מן £־אבט*־ק נ:־;, זעיק מיהאט אר־פ געהערט בױען, צור׳יג דעט טױט ש׳־ן ז־ין או־טגעצ־־ננטן בו־מ״פטע־ או־סעד ד־ ל׳עבענטאנט, א־ז די ד,עברע;שע שאעז־ע דאמאיטט םוי נעװען *־ן טערזן־מאכעד און םל־צד,־ש.'י־בעד, דעמענט ־ג־־ר־ם זיינען געזען אן געשמאק און אן געם־ל. זער מיםלעגט נאר קענען שדיבן ״צום גראם״, איז שויז נעזא־ן א ד־כםער, כנינול, און ױ טענער םון דין מװע םלעגן שו־ן באזינגען ד־ זון, ד־ לננד״ ד־ םיד םעריאדן אין יאד און נבלל איץ, ,זאם םל־עגט ארו־םג־־ן או־םן געדאנק. די שי.־ים אבער םלעגן ז־־ן זייער טרוקן און מאגער א־ן א־נהאלט א,־; אין דער םא־ט און םיא־ז ניט געזען צו מע־קן א־ן זיי אשילו א םונק םון באגאנונג אזוי האמ עס או־םגעזען, ביז זאנען ־ל״ג א־ז אר־ין ־אין דער לימעראטור. און אר־ין א־ז ־ד־־ג א־ן דער ליטע־אט־ד ניט ז־ ז־נע םארנייער, נאר נאזאםנט מיט אלזייטיקער ב־לדונג און מיט אגאטס״ געבענטש; טאלענט. שדן אין דער ױגנט האט א־ם דער טאלענט נימ געלאזט תען, גאר דאם הארץ האט א־ם ניט געלאזט אױיג־ שטעל; א סום אז־םן םארנאם, א־־דער ע־ האט גענאםן םון ד־ זערק םון ױ בארימטע הלאס־שע ױנטער אין א־יראםע. מיט גרו־ם ם־עטעמ פאר דער העב־ע־שער םאעז־ע האט יל״ג אנגעד״־יבן דין ל־טערארישע טעט־ק־־ט און געזאק א־ז ע־ דאס, זאס ער א־ז געזען, ניט מיט אמאל, נאר טױט ב־ טױט, נהדרגה. א געז־סע צייט האט ע־ געשארשט ז־ן א־־נענעם טאלענט. או־סגעםרובירט זיין דינטעױשע קראםט או־ף דעם און או־ף ־ע־ נעס געביט, ־א און דארטן געזונט אזעג, ביז ע־ האט זיך גע״ םונען. יל״ג אלי־ן ט־ילט או־ם צז־ םעד־אדן א־ן זי־ן דיבטעױשע־ שאפונג: ״זען נ׳נין געזען א־לנגל - אזוי שד״בט ער אין דעד הקדמד■ צו ױנע אלע לידער - אםאנ&אדאר, םלע־. א־ך, אזו־ ז־ אלע םון מיין עלטער און םאך, שױ־בן ל־דעד, .דעלנע ז־נען געזען ניט ״קאלמ און ניט זאדעם״; און זק ניב־ן אדו־ס א־ן דעד װעלט אױ־ן און ניהאב קענק געלערנט ױ ־ידן מ־ט דיערע םע׳ לעק, האט שו־ן אן אנדער וױנט, א; אומעט־קער ז־נט א בלאז געטאן או־ף מ״ן מוזע, א־ן די ל־דעד ז־נק ם־ן צז־יטן םעױאד״. סיהאבז דך געםונען ב״ אונו קריטיקעד, .דעלכע האבן בא־ שזלױקט יל״גן, אז ער א־ז טענדענציעז. ז״ האבן געטענהט, אז ױ טענדענץ דאכ־נידט נ״ אים אויםן חשבון םון קינםמלער־שן אמר״, אז ער נאםט איבער ד־ מאמ שילדעתױק ד־ זיו־קלעכק״ט. גארדאנפ הו־םט-טענדענץ א־ז געװק צו ז״זן, אז א־ן דער סארא־עםונג סון ״דישן םאלק דינק שולדיק אלע רעליגיעזע גדױם און םייג־ש, מיט .ױעלנע דאפ ״ױשע לעבן איז םול. זירקלעך, א ביסל אמת איז דא אין ר טענות ם־ן ױ קױטיקער, אבער מער- נ־ט וױ אביסל. פ׳איז אמת, אז נ־ט גא־ דעד שױלחן-ערוך א־ו שולױק א־נט דלות םון ױ ״ק און נ־ט ױ רבגים ױנק דער מקור םון א״דאפ שלעכטס. םרץ סטאלענסקין האט טיםער תוםס געװק די לאגע םון ״ױשץ םאלק. םמאלענםקין האט סארשטאנק, אז ױ ״ױשע צרות נעמען דך נישט נא־ םון דער טרוקענער דאגמע און קען די• אםילו ניט םון קהל-שטיבל, אן אינסטיטוציע, מיט װעלכע־ ־־ שונאי-ישראל האבן אונז מד,נה געװען, נאר מע־ער םון אויםז״נ־ק. טיר ג״ען נאך װ״טער, טיד גאנעםק די זאך גאך ט־םער, :אך א״- ליטערארישע?לעמער נומ. 6 י353)— יבמואל־רייב ציטראן יהודה-ליי דער העבתישע־ ױבטער ־. ל. גארדאן (יל״ג> א־ז נעװען שטאוד באױמט א־ן ז י י ן צ ײ מ. א־ך האב אונטערגעשטראנן דעש או־סדרוק ״אין ױן ציימ״, זייל לגבי ױ ױנטער, זעלכע 'מי־ םאר- מאגן א־צט, וד ביאליק, טשעדניכאװסקי, שנ־אוד, איז נ־ט טעגלעך מער צו באטראנטן גארדאנען םאר א באױמטה״ט. אבער ס׳איז א פאקט, װעלכן מ׳קען ניט אםלייקענק, אז אין זײן דור א־ז יל״ג געשטאנען םיל, ם־ל הענער םאד אלע איבעױקע העבדקשע ־ינטער, און אדאנק ז״ן ױכמעױשער קראםט האמ ער באהערשט ױ מודזת םון דעד דאמאלםטיקער ױגנמ. און נאך מערער, זען ניט יל־־נ - און דאפ דארםן ט־ר בא- טאנק - זאלטן מ־ר ה״נט ניט געהאט ב־אליקן, משערנ־כאזסקין, שניאורן און אלע איבעױקע העב־עלשע ױכטע־, אויף זעלנע עפ שטי־צט דך ױ ה״נט־קע העברעלשע ױכטוננ. יל״ג א־ז געזען א ם־אנער אויםן געבימ ם־ן דער העברקשער פאעזיע, ער האט אויםגזוטראמן א װעג םא־ דער קומענױקער גע- נעראציע, אזױ, אז מיר קענק איש באמת באמרא־טן םארן םאטער םון דער מאדערנער העברעלשער םאעדע. כױ מיר זאלן באק־מען א געהעױקן באגױף װעגן ־ל״גס בא־ ױיטונג אלש ױכטער, װעלן מיר מאכן א קורק איבערבליק א־בער דער לאגע, אין װעלכער עס האט דך געםונק ױ העברללשע ױנטונ; םאר אים, ד־־ה אין ױ שערציקער ־א״ םון םאױקן יארהונרערמ. אין יענעד צ״ט האט געלעבט דער סעניאר פון ױ רנטער, אד״ט הנוהן לעבענסא;, נאר ב״ ז־ן גאגצן טאלאנט א־ז ער דאך פ־ף-נל-פ־ף געװען מער דענקער, מער פא־שער, ז־ ױנטער. ז״נע לידער סלעגן אחױסדױנגעל ניט םון הארצן, נא־ םון מ־ת און דער געדאנר םלעגט איבערזעגן דאפ געםיל. גרויש איז געזען לעבענ- סאן אין ז״נע עלעגישע שאםונגק, זאו ער דערש־־נמ םארן לע- זעד אלפ םעס־מיסם און װאו עד באקלאנמ דך או־ף דיי פארש״דענע דערשי־נונגק םון לעבן און נאטור, נא־ א־ן דע־ ױינער ליױשעד א־; עם־שער םאעדע איז ער געזען ממש אומבאהאלםן. סא־ז גאנץ מעגלעך, א־ ױ סיבה פון דעש א־ז געזק דאס, זאס לענענסאן א־ז כעזען - און אזא געבל־בן ז״ן גאנץ לעב;, - אן אזטאדידאקט, א מענטש מ־ט קנאםע *דיעות אין ד־ א״ראםעלשע שם־אכן און לגמרי ניט באקאנט מ־ט ױ ױכטעױשע שאםוגגק םון ־־ אוטות-העולם. ז״ן זץ מיכה-ױםף האט אים אץ ױ צז״ קל״נע בענד ם־ן ז״נע לידער א־בעדגעשטיגן א־ן טאלאנט. אץ ״ש״ר־ בת- צ־ון״ און ״כגור בת-צױן״ געם־גק מיד א״ניקע ז״ער ש״נע עם־- שע לידער און או־ך א״נ־קע ליױשע װעלכע ציינענק דך או־ם מיט ז״ער שטא־קן געם־ל און םאטאם. נימ לאנג אבער א־ז דעם ױננן ױכטער באשערט געװען צו שאם;. דעד םר־צ־ימ־קע־ טו־ט האט איש אזעקגעח־יבט צו 24 יאר און האט א־ש געשטערט ארױסצוז״זן ז״ן ױכטעױשן טאלאנט, װעלכע־ האט דך ע־שט אנגעהױבן אנט- װיקלען, און שאםן עטעס א זאניק װערק, זאס זאל בל־־בן לדודור״ * סון ש. ל. ניסרןנס אינערגענלינעננ נתבים■ נענזיינן *ויף הענ- רעל*, *ינערגעזענט *ויף ײויס סון זײן זון, סטודענס ױרי נעניע ניסו׳זן. דער *רסיעל *יז *ן *ויסגעסריבענע רערע, װעלכע *. ל. ניסרזן ז-ל ה*ט געהעלםן *ין װילנע װעגן הענרעלסן דינסער יל-ג נו זײן 25סן יןינײ• *ץ יןר 1917. וער *רסיעל *ױ נוגעסיקם *ון מ*ח **ליס, װילנע, װעלנער הןט װרנגעקוקט וי נוזבים סון ס*ר*םןרנענעם *. ל• ניסר*ן. *יר נינן דע■ *רוױקל סי• *ײניקע קינירי*. רעה