Literarishe bleter · 1931-01-30 · 5 (30.1.1931) · p. Seite 87

ליטעראיישע בנעיער נומ. 5;352) זײט 87 די איכעליעך, א:עזי, אמ״לענל - ר־אש אלץ צ־זאטען דריקט-או״פ, אז דאב ־אז־קע באכועפענ־זז איז דכער אין דער ״.ד־ננךט ם,־ן זי־ן ב״נלאזן און, אפ־טר, בלוטלאזן לייב. ב׳קאן זייעד:עמאלט ז״ן, אז דרקא אב- די בדיאד, א־ז עש די דעבממע דע־ױ־נ־נ־. םון דער קולמור םון דער ד״נמצייט־קער :עזעלכזאםט. אין א״ן ז״ט - אן א״זערנער ״דאנאטי•, אדענאניכזער אויםפ־רער םון ד• באםעלן םון די א־נ־ דוטמריע־&זבנאטן, באנקיק, אין דער אנדערער - אט דאם בי־נלאזע לי־ב, :עעאנט און באיטטיטט אוים־טליטלעך םאר ז־יעדע הענינים. ד־ אוינן םון ד־ דאלב-םרױען און דאלנ־דענע־ קוקן נאך ו״נע נארענונגען, קװעלן-אן םון ז״ן טאנ־ן ד־ט ־ענער ד־א־ד, ו־אט איז אזוי נא־אקטע־יטט־־נו םאד קאטערט און קעין אץ דורינו גערץ. נאזונדערט םארני־ט־םט א־ז א װ״ט-װימםערד־יע,;דאנע דאמע אין אמענער-אנצ״, זי בלאזט ז־ך א־נגאנצן אן, ם־לט ז־ך אן, װ־ א ז־נואנע־, א־רע :ר־נלענע א־־גן ־ם״־־ען םארנוטענ־לענער םון אלע װעדמער, װאנ נ׳־א־ז נ־שט ״.ז־־ך צו זא*.ן ־א־־נ-ן קול. דא רעדט מען בנלל ז״עד װ״נ־ק, מער נאװ־׳בט טען ז־ך, ענ: און ם־בעדנד־ק װאקטט מען ז־ך דא צונו־ף א״נער מ־טן אנרערן. רי מוז־ק םי־םט און װא־עט, ם־רט-אוים א םאקט־ט־אט, א ״טאנ־ן ם־ן י״נערי,, װאם איז * א־״נםאנרףט. י אב״׳מעט, שד־ן אםגערעדמ דאט אלץ טוף-נל־םוף דאמ טעט האמ עט רערםא־, ־אט ־: ,א־. אב־-: םון, װאם םיעקלמ נױ נ ױ ־־:ױואכע : א־־םן געדאנק . טיקוםען םא־אן אםך ױננװארנ דען ער האט ־ענעט םעױא־, םונעט ד־נמער ראט־אװ״עװ, םין טאלןבינן. ־ןננלװ־ױ םלאניןדמ פ. אץ אס דער יד/יס׳ םץ װ״סיק א*ן פיץ סראכסן א ע נאר װעגן איץ — כאהמלםן די גרײגע, כרעקלעכע מו*א אייף דײנע ל*סן/ א, װענערע. ל און ־•־נט. ן. םונדעטטדעגן :אטן א־ז ״יײ־ ע־ראי און ־ט־מל. א־ן דער ם־נטטערנ־־ט אד■ א זידעד ב״נאנט. אױף םון דער ״דות ן .. . נאד אד, עט. >***•*%״♦*•*•*: אל די ךאז־קע .עו״״־ן ״ןן.. .~ע; :עד־לז ׳ בעטן מענט־טן, םאר: ״ו ־:* ם־ע*עד :״ען ׳א~־ט א־־־ז די ראט :אנצ־ע םא־םו־דטע לענן א־׳ 1י&־**** י- -י *ט בנלל - נאםט עט א ם״ער, - צע־ט־טט ז־ ז״ פץ רוניע ל. ג א ל די י. ט־ריצע־נטערט״ און זאנגן, אז א א־טאנד א־ז א טא-: ווילנער פארלאג פון ב. קלעצקין ערשט דערזגינען יוסף קירמאן איבער שטאק און שטײן ייסף קירמאנען הןם רי יש;חה געבענטשס מיט ־ענער רײנער •שכות# םיט ילנער ,גילדערנער לייסעיקײס״. װ$ס איז בכ־ח גליס י־יאסםע, ערל־כע ױעי־סער ארויהעוגרעננען ד$ס טיסע/ ד$ס גאבצע, װןןס שלימערם אין מענסשלעכן געפיכו, קירםאנם אײזן איז תםיד זעגליס. די םינקען םאלן, װי לעפעדיקע *ויגי# ער ןעס# ער סראכס מיס < נײעי-# אן אײגקנער כילדערישקײם. דאס בעסםע װערק ^ון א דיכםער איז דאס# װ*ס טר$גט אין זיך ד$ס װארעמע כליס סץ אײגעגעם האיץ. דאס ע־־ששע בייך פון קירםאנען ר$ס אין זיך ד$ס דןזיקע כל ט, *ון דערסאי ש-ײם ער פיס א קץפ העכער סין יענע י־נגע# װאס ה$בן >.ין אײן זי*ם מיט :.יס געל#זס הע*ן זײער װןרס, (י ה י ש ע יעילע). פר־יז 4 גילדן ::— .ב2 נ}י׳י\316א ,3׳3%ב5ז3^\ ,״ז116םז(8״ .12ן)6ק8 13.196 .0 .>1 .? א־ן די קולטור-צענטעדט ז״נען אויך םוג־אן דעםטאדאנען און קלובן פאד אזעלנע מענע,־, װאם לי־דן אױף אדגאנ־־טן עקל ־צ־ פ,ױ־ען, װי אויך פ>ב־ אזעלנע מענער, װאט ־אלטן זיך נאד פ~־ען און, םאד׳טטייט זיך - ס־ז״נען אויך פא-־אן מענעד, װאם קאנק ־טם־לן ב״דע ראלעט ני־טט ״לוימ די נמױת םון דער נאטור״, נ״- ערע צולינ םרנםד,. װענן די דאזיקע קולטוד-דערנ,־״נוננען רעדט מען שט־ל, מען שושקעט זיך, מ־מ צװ״ד״מ־קע ־טמ״בלען און ציניש. אבער םאדאן או־ך א שםאר ב־םל מענמשץ, װאם האלטן, אז די או־טם־רן םון אמ דעמ אומגל־קלעבן מענמשנם־ינד װ״נינגער האמ אויך באשטעטיקמ די ,װ־טנשאםמ און אז :אנ׳ן אפ-מ א־ז זיך טועה ד־ נאטוד, מישט צ־ונויף א־ן א״ן םערזאן די קעמעדלעך םון צװ״ :ע- שלענטער, און דערםון א־ז אײף אונזעד װעלט םאד־אן אזו־ ם־ל האלב- מענעד און האלב-םרויען. א־ז דעריבעד, כדי צו םאדרינמן דער :אמורם םעלעק, א־ז נא׳ :ױדלעך - און ה״סט עט, נויטװענױק - צ־ לענאל־זירן די עקט־סמענ•; םון אזעלכע רעםמא־אנען, װאו ױ דאלב-מאנםםאדטו־נען און האלב- פרויען זאלן ם,־״ האבן :אצ״וננען מיט ז״ערס גל״נן. :״ענױק מ־ט אמ דעפ װע:, װעט םק ממתמא א־ן ױ קולטוד-צענטערם װאר- ש־ינלעך קומען דע,־צ־, אז מיװעמ מוזן ׳<ערקענען די נו־מװענױק״ט םון :עשלעכטלעטע באצ״ו״ען צװישן האלב-א־דיאמן און םול־טמענ- ױקע איױאמן. וױ באװאוםט, האט מען ק״נמאל נישט םא־װע,־מ ק״ן באצץננען צװישן האלבע קרעמ־נען מימ נאנצע קרעמינע;. םאראן נאך אצװ״מע, םשוטע־ע דעדקלעחע איבעק װאוקס םון האמאםעקם־אליזם: דעד מענלענעד נעליבמער קאםמ אן אן ערך ב־- ליקער םון דער םח־. מ־מ אמ דער עקאנאמ־שעד םיבה דעדקלערמ זיך אויך דעד װאוקם םון ־1עםב־זם, א דוץ װאם צ־ ז״ן םאריטםר״מינ; האמ אםך;עהארםן דאם, װאם בעת דער םיױעחקעד שדיטד ז״נען פארמיליקט :עװארן מיליאנען געזונמע םא:טל״מ: באזונדער העלםמ נאך דערצו כםדר - ח װאם אמאל םער ח־השע,;ראבע באצױנג םונעם מאן צו דער םדוי. אין דעם קל״נעם רעםמא־ען םין ח דאלב-מענמשן איז ד״ם, ע״, פארמו־בנױק, חיש־ק און סישמײנקמ שמאדק מימ פארםום. אוםעטום ז״נען םאראן םח־ענמענער, א מ״ל - רעקאלמירמ. םינלאנצמ ױ :עשל־םענע הויט םונעט אויםנעפוצמן לדב, םיםינקלען ױ אינ- טעחעשטידטע או־ק, ס׳שמ״בלק ױ אומנאמידז׳עך-בינטע ליםן. א בױ־מםלײציקער בדוד אין אבאל->צצונ, מ־ט אנאקעמעד ביזן פאם םל״צע ם־ן א םארמ-מ,־ע:ער, זיגנמ מימ אדויך םרו־ענקיל א רירנ- דיקן ראמאנם װענן ז״ן ליבע נישמ ״צ־ איר״,;אר ״צו אים״ - דא איז ם״-װי ז״עד שװער זיך םונאנדערצוקל״בן, רער איז אן ער, און װעד - אזי. דא ז״נען םא־אן נאד ם־ם מא־סן, היפטן, דענט, - יא דער ע־קר הענט, װאס ז״נען אויטנע־בט אץ כאם-בא- װענונגען, װי ב״ ױ מאלםעס. דעם בתורם הענט, אקסלען און ױ םל״צע ז״נען או ם:עװאשץ, אז ז״ גלאנצן אזיט: ױ סאלידע םים ז״נע, .םאדשמ״ט זיך, אנגעטאן אין ז״דענע זאקן א־ן באל-םאנטאםל. ער קען שאקלען מיט די דיםטן, װי א םחי, און שם״נלען, װי א ״נעםאלן באשעםעניש״. קוקנ- ױק אויף א־מ און ױנם :לייכן, קומט ױר נישט-װילנױק או־םן :עדאנק, אז ח םאםואסן םון נ״-גװינ״ חםן אן דעס םענמ־ט ״לא;- :ער חדר־. דער בחור םארשוױנדמ - או־ף ז־ן א־מ קוממ אדאלב-ואקעמ נחודל. דאט איז א נאך-״ער או־טנענוצמ, װאינדערבאד עלאטט ש ל״ב, און פידארף נא־ נישמ צו דאבן ק״ן קאם. דאט ם־משינקע קע- םעלע, :לאמ-םאריןעממ אין װי םא־דעקמ מימ לאק, אױ כולשמענױק א־בעױק אויםן דע־פעד, װאם ב־״מ זיך אומנאט־רלעך, ׳טלענגלמ זיך, אז אמ-אמ צעג־ט עמ װי םומער. או־ף ־ער םאדערשטער זײמ םון זק שא־בן א־ז :ענוי אר״נגעקלעםמ א לאלקעװאטע םנ־מל,