Literarishe bleter · 1931-01-30 · 5 (30.1.1931) · p. Seite 80

ליטערארישע בלעהער נומ. 5 •352)1 זײט 80 כויט אלאך אינםיטן. איז דאך ־עזין גוש. *־עגט מען א־פ .לייטער: ־אפ קאן ראפ זיין סאר אקײלעכיקע זאךי עגטפערט דער חכמ: א ריליטטײן: יידםעקישע ליננװאטעכניק. אויף װאפ איז געװענדט די ענערגיע פון די ־רפעקיעוע ליננ- װאטעכניקער בנױ.ע צו דער ײױיגוער עזסראךי ארו־סגעגאנגען םון ־ער הנחד״ אז ױ שפראך םאר זיך האפ ק״ן ־אטרעף ניט, אז זי איז ניט הער װי אפאציאלעד פארב־נד-ט־טל, נ־ט גזער װ־ א געצײג, האט מען זיך גענוסען אויפמעקן און אייפר״פן אין דעד יטפדאך און אין איד באנוין אלצד־נ;. װאפ קען האבן אן עמא׳ צ־אנעלן באטײט, ביז עס איז אין איר ש־ץ ניט;עבל־בן װאפ ליי צ־ האבן, און בידלעבװ־ז א־ז סון דעד לב־חילהױקער ל־בע צ־ ־ע־ שפדאך ב~ ד•;עװעוענע ײױיט־םטן :עװאק אניט-ל־בע, װאס האלט א־־ך װײטער אין עװאלוצ־אג־ק איי דע־ זעלביקער ר־בטונ;, ב־ז ־־ װעט מגולגל װעדן א־ן םשוםער ־צנאה. עס איז :עגאגגען בהדרגד״ אנגעהויבן האט זיך ױ שםראך-״סאר- בעסערונ;״, א־ר ״ױאציאנאליזירונג״, כיטן בײט סון דער שדײבונג פון ױ העבדעויטע װעדטער. געהײםן האט עס; מען ־אדף סא־- :דינגערן דער מאסע צ־צ־קומען צו דער ל־טעראטור, מען דארף םא־בױנגעק דעס ־נװ־קינד זיך או־סדעדנען צו לײענען א־ן שױיבן. דאס האט אויסגעװיזן אין םלוג ,־אציאנאל. נאך נ־ הײנט־קן טאג קוקן אסך ײד־נדסטן ארויס מ־ט נענקענ־ש או־ף דער דאזיקער ״רעפא־ס״ און באדויעק, װאס דאס קאן ג־ט;עטאן װעק אין ױ אי־צטיקע פארהעלטענ־שץ אויך אויםער דעס ראטנפארבאנד. װעגן דער עצם זאך װעט אםשר זײן אגעלעגנהײט צו ױיק באזונדער. אבעד דעד סאטיװ םון צװעקמעסיקײט האט, הגס ער איז טאקע ארויס-;עשטעלט געװאק, געװ־ם געשםילט ױ לעצטע ראלע בײ דעם אומבײט דעד הויםט-מאטיװ פון דער דאז־קער ■־עםאדם, ײאס האט :עקראגן דעס משװנהױקן, ױרכאויס פאלשן, אומה־סטארישן און אומגערעכטן נאמען ״נאטוראדידתנג פון די העברעיזמען״, א־ז נע- װען אפאליט־שער: ױ ײדסעקעס האבן געװאלט מיט אײן קלאפ ז־ך אפש־ידן א־ן דער שפראך םון ־לל-ישראל. און גען מעג ־אגן, אז דאס איז ז~ או־פן בעסטן אופן געראט;. אגליקלעבער אינסט־נקט האט ז~ אוגטעדגעזאגט, װאו צו געפינען ־עס אמהן אפשײי-סימן. אסך סעקטעס, ־אש שײדן זיך אפ םון אבלל, ארבעטן דך איים א נײע שױפט - װי ד>מ האט באװיזן טתתיהו מיזעס א־ן זײן;רויסי װערק: ״ד־ע געועטצע דער שױפטגעשיכטע״. װאם שײך דעם פדאקטישן צװעק, האבן זײ א־ם נאטירלעך :יט דעהױיבט: נײע ל־ענער האבן זײ ניט צױ״עצויגן, נאו־ פאדטױבן אלטע, אזן או־ך פאד ױ שולק־נרעי איז בעצס ױ נײע אושא־.ראפיע ניט גױנגער אויסצ־דערנען פא־ דער אלטער. (ס ו ף ק ו ם *). _*י װילנער פארלאג פון ב. קלעצקין י+ א, פ* טשעכאװ געקל׳־בענע דעתײלונגען, נוןױמסע ןלןןםישע סשעכזןװ-נוןװעיז 1. קארשן־גארסן, ק*פעײק *ין 4 *קסן, ײוים פ• װ*רםק *ון ק• נ׳נס׳נר .... . מג2 2. ״די מײװ״, ק*מ*ײק *ין 4 *קסן ... 2.00 3. םעטער ײאניע, דר*ם* *ין 4 *קסן . סס.2 .23 1)1׳ײ6|3א ,3זײ3ב$ז3^\ ,"ז6ו1שע8״ .ב616ק5 מיע םון דער שפ־אך, ער זאל האבן צ־ שאםן אין צו פסקענען, װאם עס איז;וט און װאם עם איז שלעבט םא־ א־ר. א,ץ ער װאלט :א־ אל־־ן נ־ט געשטע־ט ז־ך, אם־לי או־ב מען דאלט א־ם;עבעטז: פאראן וױככ־קעת עםק־ם אויף דער װעלט פאר אזא א״געם. דאס װאס קאן;־ט :עמאלט זײן, דאס ־1ײגט :־ך גארג־ט או־פן שבד ב~;א־ דע־ װעלמ, א־ז ב־ ױ ײ־סעקעס;עװארן אפמשדתד- קער פאקט, אפאקט, ײאס מאבט אין פלװ״ חוזק פון;אנצן שכל- ה־שד. אט ־־ גאנצע שפע פין ־ױשער ל־טעראטו־ א־ן װינצשאפט א־ן ־אטגפארבא:־ ױעחט געשאפן גראד אץ אזא סב־בה, װאו אלע באמיען ז־ך מ־ט בל הי־חות צ־ דערװ־זן, אז ז~ ־■אבן פאר דער עצס שפ־אך ק־ן א־נמע־עס :־ט. ל־בע צ־ ־ד־ש - הם מלד,זביר. ראס א־ז אב־ר־ש־אזע פא־שװעױנג מןעגן פרא־עטאױאט, ראס א־ז ג־ט רעד א־ן;־ט װ״ג־קע־ װ־ פאשײזם. גאד סזגדעבטדעגן װ־לן זא;ן דעוח א־ן אפזא:ן פ.ץ ױ*ס פא־:ע;־;ן 3־ ־1־טעראט־ד און שפדאך. יו ׳ '<׳'־'״יו •••י•** *ן** < <--- =■, האבז *״א־ -** אד׳ע־ אץ טיטעדא־ע א** נאך ־* *טפראך א־־ז מאלטעװען יסן, א• ־א;־ט :עװא1: אפ:עס־עמדטע, און האבן ײך עהםט;ד:עהע, דעס, דאס ־אדט װעד רעכ געשר־בן געא־ט ראס, ־אס א־ן :עװאלט זען, האט ׳־ך א־־גטראבטן א־ן װעגן הע־ עצס שפ־אך ״ױש. ־־ אלע באמדגגען א ן פל״סענ־שץ עפעס א־־פצוטאן נ־סן ײד־ש פעלט אײן ע־קר-זאך, פעלט ל־בע. ז״ האבן א־ א־ן ־אטנפא־באגד םוט ־־ ־ױש־ע שפ־אך האדעװען און פ־ל-;עװען :־ט קײן געטר־ע מאמע, :אד א שטרענגע גוװערנאנט־;, װאס האמ ױך פ־העג־מען ז־ או־סמושמ־רן ל־־מ אבאשטײמטן באנטאן, מחםר״ דעס סטא־עט ז־ ז־ך א־ר א״ס־די־ען אלע אבר־מ און א־בער- ־אזן :א־ רעס;־אבן פ־נגער פ־ן דעס לינקן פוס. צ־ל־ב רעס א־ז געשאפן געװאץ רער טעזיס: אשפ־א־ א־■ גאר אגעצ־־ג, אמ־טל צ־ל־ס סאצ־אלן עונו־פהײה. בבן .הארף אלץ פון דעד שפ־אך, װעגן דעס, אז ־־ לעבעױקע ״ו ױדס־״ענומען מ־ט געפ־לן און אפעקט;, אז ז־ א־ז נ־ט ז :אר אן אױס :עױקס״ ױעי־ז עפ־א־ פא־מאגמ אוי נאר אסיטד צ־ט באקױעמערן א־־פט־א־., אי דד־ד פון אבסט־אקטע געדאנקען, נײעױט ב־ה צו םאלן ב־לדע.־, אז ז־ קױאלט אױ־ס םון פאנטאז־ע אץ װעקט פאנטאז־ע. - ־יע־״ן ־עפ האבן ױ ײדסעק־שע ־1־ננװא-טעבנ־קער ג־ט געװאלט װ־סן א־ן אפשר אז־ך ג־ט :עקאגט װ־סן. זײ א־ז גאד :־ט א־״עפאײן. אז אם־ל־ ־אס זע-ב־ל־ פ־ן אװארט קאן אויך ז־־ן פא״־ב־נװן מ־ט;עװ־סע עמאצ־עם, מ־ט;עװ־בע כעפ־לן, װאס שפ־לן א־ן דעס לעבעױקן שפ־אך-־״עברו־ד אגרו־סע .־אלע. משמעות בבױ ״נצ־ק דא< :ער יטפ־אך א־ז מ־מ רער לעבער ו י ו ינכע;יק און אלגעברע, מען ם־ז :אך האבן ליבע א״ך. אט, לםשל, םדע־.ט רער ״דסעק־שער ל־ג־״װאטעבג־קער א. זארעצק־ אזא קלא־ן-קש־א: מ־ט װאס א־ז: ״א־ך עפן ױ פא־זאמלזנ;״ שענער .א־ך אטק־־װא- ־ע ױ סאב־אג־ע״. מ־־ ױבט, אז דעס מעגסשן, װאס שטעלט אזא קשײא, װאלט מען או־ף א מ־ל נ־ט געטארט צדלאזן צ־ א לעבעױ־ קער שפ־אך, ער קאן ז־ טיט זײן אײז־קן אטעס מאבן פארפד־וץ. ער ־ערםאנט ריר װעס משל, װאס א־ך האב;עהערט ק־נרװײז םון מײן מאמען: א,־־בער מאןהאט :עשיקה זײן זון שטוױ־ ־ישנע הכמו־.: אז ער א־ו געק־מען אה־ס אן או־סגעשטוױרטער, האט דער פאמער;עמאבט אםאלצ״מ און םא־בעטן :אגץ שטאט. אױפן מאלצ־־ט תאט דער;עשט־ױרטער זון באדאדפט װײון וײן תבמד״ האט עמעצער פץ ױ געסמ באױזן א פארמאבטע האנט מ־ם א ױנג א־נעװײ- ניק און םאהעלײגט דעס געשטוױרטן װן טדעפן, װאס עד האלט א־ן האגט. ד,אט יענער געתשבוגט און געחשבוגט און ארו־סגע- םוגען, אז אץ רער פא־מאבטער האנט;עםינט זיך אק״לעכ־קע זאך