Literarishe bleter · 1931-01-23 · 4 (23.1.1931) · p. Seite 62

ליטערארישע בלעטער נומ• 4(351> ארן פען קאן עם ניש אוישש״דן. אװדאי װאלפ גל״בער געױען פאדן קלאםן־קארף פרן םראלעטאריאט, װען עש װאייט געװען אײן נאציע לבל־הפזז־ר״ פרן ארדאל ביז צו דער װײםל. אװראי װאלט;ל־יגעד יגעװען פא.ק קלאםן-קאטף פון םראלעטאױאט, װען לענין און דזשער־ זשינסקי װאלטן;עלעבט לבל־דפחות 120 יאר. פאר דעד :אטרר אנעד מוו מען זיך ניין. אז מען קאן ניט אדינער, מוז מען ארונטער. ־ער- פאר װערט דער נאציאנאליזם םון די םויעױם־פעלקער;ענשרט, וױיל נאציאנאליזנ איז זײעד נאטור: איז אראפ דער עארישער יאך שון די אוקראינער,;רוזינער, װײםרוםן אאזייװ, זײנען זײ ״נאט־רלעך״ :אציאנאליםטן, אפ־לר א־ן זײער קאמוניםטישן;•לנול. איז אנעד די ״נאטור׳ פון די ײדישע מאשן;אר אן אנדערע - " אױ לחלוטין נ־ט נוטה צו ײריש און צו ײריש־זם אװדאי נ־ט. ־ער ײרישעי ״:אציאנאליזש״ האט זיך אריםגעגאסן גאר אין אנדערע פארמען. אין ,־אטנפא־נאנד איז ער שדין לאג; אדנטער דער ערד. הײשט דאם, אז ארינ פאד די אוק־איגער און פאד װאםער :אציע איר װ־למ פרן די אנצאליקע נאציעש אין ,־אטנפאדנאנד איז די רעגיחנ; א־ן די קאמוניעדשע פא־טײ נוטה צו;ענן די נדיעשטע נאציאנאלע פר״הײט, םהמת ו״ מײנען דעחמיט צו געװינען ח נאציעס פאר זײעד זאך. פא־ן קאמף פון פדאלעטאריאט, - אנער ,װעמען קאן סען געװינק מיט קאנצעס-עס פאד ײדיש? װער האט ראס פארלאנגט ארן װעד האט דאש;עדאדפט;עױכטן אריף ״ריש און םיליציע אריף ײדיש ארן פדאטאקאלן אויף ײדיש? עש איז דאך די רײנע נא־ צ־אנאל־שט־שע שפ־ל, רײן אין־דעם זין, װאש עש האט נאר א פױנציפ־עלן, אנעד נשוש-אופן ניט קײן םראקטישן נאט״ט: אלע :אצ־עש האנן אין ־אטנםא־נאנד זײער אהמיניסטדאציע, ודלן גויר ״דן אריך האנן אזו־נם. און אז עם האט נאר א דעמאנםטדאטיװ׳ײױ־ שישט־שן, ארן ניט ק״ן םראקטישן נאט״ט, איז צד זען פון רי טער• מינאלאנ־עם, װאם זײנען אריסנעקלערט נעװארן: מאשן־ײק,;,־א־ לעטאױעד, אררי;וט װי ניט־םראדעטאױער, פא־שטײען נעםעד ױ װעדטעד ״פדאשעניע״, ״אנװיניטעלני אקט״, ״םרערםעדאטעלי, אײ־ דער ױ נײע צתעקלעדטע װערטער, װאס זײנען ײדישלעך און שע־ נעד. אנעד הנאה םון דער גאנצער ארנעט האנן נא־ ײױשיסטן. דעד ״ױשעד נאצ־אנאליזם דארף טאקע זײן טױיף םון קא- מרניסטישן שטאנדםונקט נאך פון אצװײטער ז״ט. אן םפק שטעקט א־ן אים אםך אזוינס, װאס הײשט נײ ױ ״דסעקן קלעױקאליזם. קאן מען לאגישערװײז צו זײ קיץ טענות ניט האנן, װאס זײ קעםםן קענן אים: קלעױקאליזם איז אין ראטנפארבאנד אמלוכה-פארברעך. די ״דישע נאציע האט טאקע דעדייער קײן עקםיסטענץ־רעבט ניט אין דאטנפאדנאנד, םחמת זי איז דורכגענומען מיט אזא;ײשט אין לענט מיט אזעלבע א־:—יטוציעם יװי שנת, י־ױשע ירם־םובים רנררמר,), װאם זײנען אין ,־אטנםא־נאנד אן אנאבדאניזם. רי ראטנ- םאבט װא־^ט טאקע, דעם אמת;ערעדט, ניט אםנעט־אטן פון א־ר אלגעםײנעד םאליטיק לגני ױ נאציעס, אםילו ארינ ד װאלט ײדן ניט נאהאנדלט װי א נאצמינדערהײט. מען מע־. זאנן, אז ױ ראטנמאכט נאגײט זיך מיט ײדן לםניס משורת הױן (םארשטײט זיך, פון איר דין), דזרבדעס װאם זי גיט ז״ פאקמיש ױ רעכט םון אנאצמ־נ־ דעדהײט. און אמאל תבט זיך, אז או־נ ױ ײדםעקן װאלםן געקאנט ז״ן גלײך ײדיש מיט זײער טאן און מיט זײעד רײק, װאלש ױ מסהמ־א די ,־אטנמאכט אריך דעמאלט ניט;עשטערט און ניט אריםנעװאדפן ז״ קײן נאציאנאליזם. פונקט װי מיר װייםן, אז םאסקװער קאמוניסטן יאפילר איננאנצי אס־מילירטע ײדן> האנן נעשטיצט דעם הענרעןשן טעאטער ״הנימה״ און װאלטן אים אפשר אוים־״עהאלטן װײוטער, ארינ ד־ ײדסעקן װאלטן ז־ך נישט אדײנגעמישט און :יט נעשטעדט יװעד קאן דאם װיםן, צי אינעד זײער אנטינאציאנאלימדשער, צי א־בער זײער ײױשיסטישער נשסה?>. (ה ס * ך ק ד ס ס) דיט 62 איײן, יעת 54,98 פ־אצענט £. אצע פראצ.). פא־ 1 1;עװען ש־־פטקענעװדיק: א־ע אדע־ רוסיש און ״ױש <8*,37 פדאצענטי, (2,33 פדאצ.>, ארעד אין אלע ד,־ײ שפ־אבן ר־ך, נ״ אװילז קאן יידיש שטא־ק אנטזד עדט, געד־נעז ו ׳ופו 1 ־י ײײיי'1 ,ײ:ען :אך פא־אן א־נעד ״/״30 :יט װאש א־ינ מען זאל דעלן, קאן מען ז־ גע אײנ מען זאײ דעלן, קאן םען ז־־, אנ־עקטיװ ־א־ א־:עד פ־ן ד־ אגדעדע צד״ שפדאבן. :אד א אז נ־ הײנט־קן טאג קענען במעט סס פדאצענט פרז ױ ~־ז א סדאנר ־א־י;: רערן ד־צ .*יס א*ז צענטראל״ררס^אגד אי; :אס א *א א :אציאנא דייכוע ר״פרא צער יאפעל אפהמאד נעליס א״ץן אין אז־רשי״צער בעסעי־־ער קענשלזאפ אכ רא־ב כ־ דע= אױשץוץ, ״י > פוז דעד איפא־באנרייטער יטפראך אדריפצירײס :איפ פרז האנדײדע צי להנעיכ רעם ײ־יינױ ק^ײנניתעי, איעד צי איז אנטקענן דעם :יט פאשיפיק *^י, >׳ .״.ן אינטערנאציאנא: ןז רי איגטערנאציאנאלע יטפראך פין יא־־כדיען א־יז זײסיי לײפדוסלאני פ־ן ױ ־אדנע:;אציאנאל־׳ אפשד;אד:יט :ע׳ י .לײס בוען אנע־ אײך, אי איק-אעע האצ אפד צו פא ־פי״צע עלענ־ דאגז הירד ׳-. י^יי ץ, *־,< אפך צו ־שײטע אין אורלאינײצע קאמרניפ: ןד.ן ־עב,' אז ״ק לאײ־ ־י באל־בי האט אבײד — דאם "ו ׳וי נאך ניט (אדעד ו• .*״יײי) ־עב, אז ארק־אינישע װי ײדן װילן — אײ אײהע— פאלגן, װאס טען ה״פט זײ ױ ײ־םעקן, װאם זאגן גאצ־אנאל־זם, װאס אײד־שסט א־ז פאד ל״ גלײך סימ אױנעה דעם א־:ב־ע־:אצ־א:אײן קאפ־טאל ארן מיט א שנא דעם ־אטנפארנאנ־, דסעקן זין נעםעד ״די־ש א: װײסתםישן :אצ־אנאליזם ארן ״דארנעט. א־ ױאם: ױנען אדײן ױעם ארקרא־נישן א: נעשטיצט אין או פ־ן א*ם :עט־אגן איז דער א־נטע־נאצײאנאליזם? דאםעװ רענט האנן דאס י ו דאר ק-אעער צ־ ד״פ־ושן ניט צד דעדדאזן ײק זיך רום־פיצ־ק? ־און דאםער ,־ענט ז״גען דאש ױ ײהשעקן געדאק ז״ע,״ע מיטהעלםער דערין? אנעד אוינ ארקראינ־שעד ארן דײםױמ־שעד;אציא־״אליזם איז בשד - כעאדעפ־ש ״נ־ז אפכײלן זיך״ — פא־דאש א־ז טױ־? דעד ײ־ישעד נאצ־־<אל־זש, דאמ נ״ א־ש קאן אפילר קײן רמז ניט ז״ן אריף ״אפםײלן דך״? װעט םען;עװים זאנן, ארן אפש־ מיט ,־ענט, אז דװקא װײל דעד ״דישער נאציאנאליזם איז אזרי שװאך, װײל ער ־אן קײז שם פא־ ליטישע טענדענצן נים האנן, ,ד״ל עם קאן נײ אים ניט;עםאלט ז״ן דעד יי שטעלה דסעק מ־ז דאי ו * ו ׳ו ו •1? דאפ איז דאך נעצם;עדען איז רע־ ,איסקרא״ צרם ישן נאציאנאדיזם, :עזאנט, :אגנײן דעם איםקראדעץ. דעד ײױשעד נאציאנאליזס איז אנדערש ױי א־*ע אינעריקע :אציאנאל־זרען, דאם דעק;עטראנן שון אינטעל־נענץ און פויעױם. דעד נאצ־אנאל־זם פון ױ פזיערם־ פעלקער קאן ,ײעק;עפערלעך - עמ א־ז טאקע אצײה, דאס דרום־ -םלאנד איז באזעצט ניט סון;ױימ-תסן, אנעד דאס איז װי א נאטוױזאך. מען קאן דאם ניט איבעײאנדעדשן, װי מען קאן ניט אינער־ אנדערשן דעש קלימאט. אט אױ קרענק און טויט אנאטירלעכע זאך,