Literarishe bleter · 1931-01-16 · 3 (16.1.1931) · p. Seite 49

זײט 49 ליטעראיישע בי־יעטעי נוט. 3 (350) י׳עגע צענוליק זײםן, װאם ז־־גען .־ײך אין םעעגעש, ג־לי״־לים און אי־עי־כענג - מוז זיך דזןך אדו־ם־ײםן דעם ד־כטערם אימםעט, זײן או־פגעםװואז׳ענע עואםונגפ־םאטענ*;, ױעלםע צערײםמ און צע- ־ג־טערה אפטמאל1, יעדנםאלם ־ג־טײגט זי א־־נע־ ד־ װעכט פ,־ן דעד לכתחילה׳בא־כוטימטע־ םעםטעד קאנצעפצ־ע, א־ן דעם פאל, א־ז ד־ עדיג־טע בילדעד פ־ן ״ױםף ד־ לה דײנה״, א־ז דער יאז־קעד נ־־ג־טא, דעד פלאן פון װעדק א־ז א גענו־׳אויםגעדעבנטער; ערעאלױ־ו לבהחילד״ ,ח־לד בא־ג־ט־ײט. דאם ראבט אבעד דעם א־־נ־־דוק, וױ או־ך ד־ ק־נבטלע פ,־ײען ־טלא־נג פ־ן!אל נ־־ג־ט או־םגעדעבנט א־ן פא־־או־בגעזען װאלט דא געװען גענוי או־םגעדעבנט און 1־־יי־ י^דײד לעינע א ״ו׳ יסט, א:ע• אן דעם ־ער * >•■1 ־*1 ־ עעפעדי־ג־ער פ א נ ט א ז י ע. (ה מ ש ך ק י ס ס) קעק םון װערק. דע־ ידען םון דער אידעע האט, אזו־׳אדום, ני׳ג־ט א״נמאל םארצערכ דעם פ״־יען קינםט־ע־־־גד דדאנג, װאם א־ז בבוח זיך או־סצולעבן אן דעם דידאקט־־ג־ן ־מצ־ד. אזוי א־ו אנמ< יטטאנען דער דאזיקער םין פאטעטישע, אבםראקטע דראמא טייגיע פאעמען גקײנמאל נײג־ט דראמעןס, א־ן װעלבע די ־ג־פאג־נג ־ג־ט״גמ נישט פ־ן געשעעני־ט צו גע־טעענ־־ג־, פון אויסב־אך צו או־ם׳ בראך, נאר - פון מאנאלאג צו מאנאלאג. די דאזיקע דער־טײנונג דא׳ נ״נ־דט פ־גװט אין די ע־־גוטע בילדער פ־ן ״ױםף די לד ױ־נד״. דאם אױ א גוט-דורבגעט.־אבטע און לאגיש-א־־פגעבו־טע קאנצעפציע מ־ט אפאדט־קע־, אויך גוט-דורבגעטדאבטעד פאי־ם; אבעד ד־ יאז־קע ״גוט-דזרבנעטו־אבטקײט״ א־ז דעד קאדד־נאלעד חםרון פ־ן װעדק, בע־קד םון זײן ער־ג־טעד דעלםט. אמת, עם איז בבלל נישט מעגלעך צו ־ג־אםן א קינםטלערי־ג־ װערק אן אפאדט־קער, גוט-דו,־בו.עט,יאבטעד ל־ניע <א־דעע, קאנצעפציע א־ג״ל>; אבע־ אויף א־טטח פון עט- א נייע אויפפירונג ביי די ״ווילנער״ אין ײילנע ״־בװארצע נעטא״ יאלע גאטס קינדער האבן פל־גל) פיעםע אין 7 בילדער פון ױדז־טין א׳גיעל דעד־בער בר־־טע א מעב; נעגעי־־־ג־ן ק־־א־מא־ ־ג־פ־:*; ז א־ז ד־םדאדמאג־־טע •■'״' -*ו ■ ׳י *ט,לארצ< נעטא״ א*ז *טדארצע. א קאנט־אםטן, ױ י־ ו •א• ^••^*•• •*•י•^•, ״־אס ־א־צע ק־נדע,־. דז־ג־־ם, א נעגע־יש ״נגײ, דער ח־ום; פון רײבע עלטערן ׳־ װ־םע לא זײז ־נזװאדצ: עללא• 'ו ״ל־אל קע׳בנ־מ באדלאזט א־ם נ־־ג־ט. אלם א בד־ צד ,דערל א־װאקאט. איער ד־ װ־ בא־ין ב־־ ד־ עקזאמענעם, צ־ל־ב זײן צ־לאזן א נענעד צו דער אדװאקאט טתועמפיאן מ־קק־, א פדױענפאדפירעד, װעלבעד םא־פ־דט א־יך אין װאדפט זי דאן אװעק. עללא א־ז וג־־פן ראגד פ־ן אפגדוגט. פון א־ד מאבן א ק אידע עלבע־ן, , דיאט א״ר לוי**ײ יידי 1 א^<*י <^ *״ט א־ן מ.<..<, .,ט מיט ז״נע ־גיװארצע פדײגט און סאד נעגעד-דעבט, זײן יג־װעםטע־ -וי -ו■ באד ׳ן א־בער ד־ פאדאודט״לן, '1<"1 ײ■ ,דעד לאקאײעד ד ׳.אצ עד אנג־קע בא- ןן דעזולטאט םע \ו)י נע.ע,־פ ־ג־װאדצע נעגע ם. ב־ז ז־ פאלט באױאוםט א־דעאד, אז 1 דדי*•* ץי ״ג־; ד־ע־־ג״ <װי עם װןו״ ־״?-ו•* ג־טעײט א צ״ל צי׳ באװײזן, אז ,;דװט פון דעד ב־עםע האט בא־ אונז א ד־טונג. ־עד דאז־קעד קאנפל־קט קאן מ־ט א־בערטדאנבפאנ־רט װעדן אין באצץנגען ײםע און ב־נעזער, ענגלענדער או ײו או־ף באצ־י-ינגען צ לא־ט באמו לענדער, ענדדע־ צװייטן סעמיטן און אױערי. פאד־ג־טײט ז־ך, אז ־אם ־א־ז א גוזמא, או רעזתײ אדו־םגעבדאבט דעט דאז־קען מאמעייט. װאלט וי :א״ג־גיע־ ײיגג פאדלו־רן דעם גאנצן ק־נםטלעױתון חן און פארװאנ־לט געװ^־ן '1 י־ײ■ א־ו;ע־אדן דאם פ־עסע טעזן-פיעםע. צום גל־ק חאם די א־יבערד,אנט אזו־, אז די ו־ן א טרוקענעד ־ א־בערװאג אין 1 ״ יעקב ווײםליץ זלרן הירשפעלד רבקה גאמארסקא נעמי נאטאן דזשים האררים בלאנד יעקב קזרלענדער ־יו ״״״ ..,*״״״ ״■^..׳׳ א יג־■— אײ .ו״ א־ז פארא־־נזאמב, אפגע, *ין דעי קינדעי• םנענע (נ ב־לד) *לם ימנל מר״ס הארריס, זײן פו־זעי. כאטםי, זיץ שװעססעד . . דזשא. עללא דאװנער.מריםארלעסקא םיקקי.יעקבםאנסדארף ןו שןרסי.דודבירנבוים ן דוד אולרײך ױאל בערגמאן אסתר גאלדנבערג 1 ם. מעסינגער נעגערס* װײסע. •ינערגעועעס *ון יעזשיזירם: יעקב ראטבוים. דעקןרוחױעס און קןססידמען #-ןױעקסירר: אנדזעיי 6 ר נ א ש ק?. םוזיק*ליסע ***רבעסונג: ס ןלפערס. ױ ״װילנער טױםע״, װעלבע האט ז־ך םארד,אלטן אויף א לענגערע צ״ט א־ן וױלנע, קיקט או־ב א נ״עב װעג, נ־ע מעגל״בקײט;, נ״ע דעתױ־בינגען. ױ א־צטיקע פרעמ־דדע, װאש א־ז פאדגעקומען םד״ג־אג דעם צ ד. ח., בײ. א םול געפאקטן זאל, האט געיד־ון א.־ן געט״ט או־ף ױ נײע מענלעבקײטן, און א־ן א געװ־םעד מאב א־ז ד באםת א דעתדײבונג. ױ פדאב״עײ, װאם םהאט געמאטערט ױ ״װילנער טתםע״, א־ז געװען ױ אזו־ געױפענע ״קאפאטע״, דהײנו, ױ אלע ד־םג־א• רײג־ע און ״נאציאנאליםט־יטע״ טעמעם, סיזזשעמן א־ן ביעםעם. דעד נ־־ער לאזונג א־ד פ־ן ײד־תדע בראבלעמען צ־ ,װעלצלענע פרא דעג? װענן דעט לאז: ־לי־י דאם א־ז דעד (-^••*••יי - ׳ <-<) ו אביער א;װעג דאבן ז״ דאך א־־םגעקײיבן. פון ױער ״ױ־ג־־ער קא- פאטע צוי ד־ער נענעױשער, ברנם ײדישן ג־עטא צום ־ג־װאי־צן געטא, פון דעד געלער לאט־ע צו דעם שװאי־צן פל־עק... ױחשין איניעל, דער אמעױקאגער דראמאטות, א־ז דער ״ד־שער אוײם־ב״מעי־״. 'צנדיקע בינע שױן יאקאנצ תרך זײן ״תאװה טא־קע יער איז נפ־רוש פאי״ל־נג־ א־ן