Literarishe bleter · 1931-01-09 · 2 (9.1.1931) · p. Seite 24

ליטערארישע בלעטער נומ. 2 (349) זײמ 24 עריך םאריא רעמארק דעד צוריקוועגם (א קאפיטל פון ע. מ. רעמארקס נײעם בוך ״צוריקװענם״). פארםאםעטעד און צום־־דן װי קיינמאל נאך. תתאך זוך איך םאר דינטװעגן עפעס צו עסן. אלע נינן צוששייער. דעד הונט םרעסט און פאבט מיטן עק. מיר תםן אים ״װאלף״. אין פינף מינומ ארוש קענען מיר זיך שוין נישט כאנײן אן אים. דער צ־נ הילכט. הײזער, נײמער, נערםנער, באנריםנדיקע מענטשן. מיר שלאפן, װײל מיר האנן אלטע ״חוטת״. דעםאנסטראציעם, חיטע פאנען, װאך׳פאםטנס אויף די װאקזאלן, נעשדײען, םםעציעלע שע״ לעב־אמק דעװאלוציע - קודם־כל דאמיר שלאפן, און י־ערנאך ואל ױך טאן װאט פיװיל. איצטער ק־׳־בט ע,־שט אײיש *ץ ױ נײנער ־• מידקײט פץ אזוי פיל יאדן. * # דער ארנט פאלם צו. דאס קאגאניקל קאפטשעט. דער צוג חקט זיך פאמעלעך פאראוים. ער מוז זיך אפט פארד,אלטן צולינ די דע- פעקטן אין דער מאשין. . ױ רוקועק װי.ן זיך. ױ םײקעם חיכעק. דער הונפ שלאפט. עמעץ דערצײלט עפעם אלאננע געשיכטע װעגן אקאדעט. אצװי- טער װײלט דעם עולם מיט עפעם א לאננער געשיבטע, אץ װעלכער ױ הויפטראל שפילט א ױקער װײנעױשער הינטן אין נלויע דידענע מײם- קעס. טיאדען פאדזיכערט, אז ער איז נעשלאםן מיט אנרעםץ, װעלכע האט אפילו נישט נעהאט קק לײטישע מײטקעם, נאד עםעם אזא לעכערלעך העםד צו פארקנעםלען םון אונםן. קאםאלע צעלאכמ זיך אזוי שטארק, אז סיפאלמ אים אחיס דאס שטיקל קײ-טאבאק פין מויל. - און װיםיל האםטו באצאלט < - פדענט יױלי אנ״געריקער. טיאדען חםט ארויס אםענםאצ־ע. ער שװעחט דך, אז ער האט נא־ פון איד נאקומק צען מארק און צװאנציק פאפיראםן אלס מתנה. - אז ד זאל םון ױר װאס שנעלער פטוד װעק - כאםט אונטער קאסאלע. דאס מאכט נישט אויף טיאדענען קײן שום אײנדדוק. ער האלט אלץ אץ אײן צײלן זײן געלט; גלײך םץ װאקזאל פאתעמפ ער זיך צדנק אץ א הײזל; כױ צו דערםילן דעם אמתן טעם, טײלפ ער דך פיט זײנע דערינעחננען מיט עטלעכע לאנדסלײט. קײנער האלט דאס נישט פאר קק חזירײ; ם׳םילט דך נישט אין דעס קק שום סלחמהדיקס, און דעױנער שמעלט איטלעכער אויף דאפ אױער. תר פיאנער, דער אן ױ צוױי םיננער, דערצײלט, אז דין װײנ האט נענויק אזינעלע, װאס האט םונתסטװענן נעװאוינן זעקם פינט. לעדערהאז מאכט םון אים חוזר.; אזעלכעס דאט זיך נאך נישט נעטדאפן. תר פ־אנער אנער לאזט זיך נישט, ער תכנט אײס אויף די סיננער ױ חד׳נדם צװישן אורלױנ אץ דעם גענויק. ״סישטימט״, רוםט ער אויס. לעדערהאז?ךמט אײס זק ציםױנענױק םרצוף; ״סיהאט ױך שוץ דאדט װער םארטראטן״. דעם פיאנער טתטן אחיס טדאםנס שװײס אײפן שטעדן. ױ ליםן ציטעק אים. עםעם אנערדיקער נרא׳ בער פא־שוין בײס פענסטער שיט זיך פון נעלעכטער. ״מעיטש ח א־נער, נהמד״ אידיאפ״... בעטקע ניט דך אנלײך אויס. - ״מאך צו ס׳םוילי״ - ״װאס?״ - םרענט תר נראנער. (ה ס ׳י ד) מישס־רעמט אויך דעס לאקאמאטיװ. אויף ױ בופעק זיצן שוין מענטשן. ױ רעכער םון ױ ,־אנאנעס זײנען נעױכט באזעצט מיט מענם־נץ. תר מאשינ־םט ש־־יט: ״א־אפ, איר װעט דך צעהאקן ױ קעם;״ - ״האלט אײן ליםױל, מיד װעלן ליך אן עצה נעבן ׳״ הערט ער אן ענטפע,־: א־ן קלאזעט זיצן פ־נף םענטשן. אײנער םון ז־ חקט אח־ס דעס ה־נטן חרכן םענסטער און העננט אז־י א־אפ. ת־ צ־נ חרט. עפי׳עכע. תלכע האנן ז־ך שלעכש צונע- האיםן. פאלין א־אפ. צ־ױי מענט־ק באקומען ז־ך אחנטער אונטער ױ תדע־ר - א־ן מיצ־ט אח־ם זײעת נופים. סשפױננען אנער נאלד אחיף אנדערע. אײף ױ מתם זײנען נעדיכט אננעשטעלט מענמשץ א־נער לענן צװײטן. דער צונ חרט און דאס נעשט־פע,־־ העדט נ־שט אויף. א־־נער האלט :־ך אן נײ דער ט־ד םון װאנאן. ױ ט־ר עפנט זיך, ער פאלם און קאלערט זיך א־אם װ־ אזאק םונס הױכן פלאנט און ל־נט שו־ן א־נטן אן שוס באװענוננ. אנדערע ציען מ־ד א־־־ן אץ װאנאן. בײנאכט האט אונזער װאנאן ױ עדשטע פארלוסטן. דעד צונ א־ז דורכנעפאק חרך אנידעריקן טונעל. עםלעכע מענטשץ האט דעד א־םפעט א־אפנעױסן ם־ן דאך. אנתת האבן עס אמה בא- םערקט, אבער ז־ האבן נ־שט נעהאט קײן מענלעכקײט אי־נצ־- האלטן תס צוננ. א־־ך רער מענטש, תלכער איז נעהאננק אין קלאזעמ-פענסטער, א־ז אײננעשלאםן און ארויסגעםאלן. אויך אנדערע װאנאנעס האבן םארלוסטן. תױנער באםעסטיקן דך די מענטשן א־י־ ױ תכער מ־ט תר הילף פון שםדיה און אױ־ננעזעצטע באננעטן. מישטעלט אויך א־ו־ס אװאך. תלכע זאל היטן פאר אן א־םנליק. מיר שלאםן און שלאפן. שט־יענױק, ל־ננױק ז-צנױק. קניענױק א־יף ױ חק-זעק אץ פעקלעך - ם־ר שלאפן אן אויפהער. צ־ו דעס האבן מיר זיך נישט צונעװײיט, מיר נעמען עס או־ף װי ארחב־ת. װײל קײנער שטערט דאך אונז נישט. סיח־אט דאך נישט קק אטאק. מ־טאנ-צ־יט נײען מ־ר נאך ויפ, װאם װאדט אויפן כאן-הויף אין ױז־קע מעש־קעסלען; א מין פאמיעס — אבער מחיהױק װארעם. לעבן אונז םארהאלט זיך א םראכט-צוי. מיר העק, אז ער פארכ אץ דער זעלבער דיכט־ננ. כמעט אלע, װעלכע נעפ־נען ו־ך או־ף ױ תכער, טראגן זיך אױבער דארט אהין און צעלײנן זיך אין ױ מאנטלען און אין ר־ קאק צװישן ױ קופעס האלץ א־ן שטי־נער. ױ נעכט דא־ט אינדערה״ך זײנען שוין נעתזן צו קאלט; נישט אײ- נעס זײנק ױ הענט אזוי פארשט״םט נעװארן, אז ער א־ז ש־ר נ־שט אראפנעםאלן, הגס ער א־ז נ־שט נעש־לאפן. צװ״ הוסמן שרעקלעך. אײנעס נעמען מיר ארײן צ־ זיך. ער שםײט מ־ט בלוט. ״כיבץ פאװפאלן, א־ן כיהאב געמ־־נט, או כיב־ן אחיס אנאנצע־״ - זאנט ער אטחיעױקער און באט־אכט זק נאז-טיכל. אויםן ל־־דיקן פעראן לו־םט אחם אדיונמ לעננ-אוים ױ װא- גאנעס, זוכנױק עפעס. מיר דערװ־סן זיך, אז עד ד.אט נעהערט צו אײנעס םץ די, װאם דײנק צעשמעטערט נעװאק אויםן דאך. א־ך ק־יך נאך אמאל אחיס אץ כאפ א־ס אן פאק האלז-ױננ. תר צוג ױרט. איך שםריננ אחיף אויפן טתפל, און ודלי מ־מ בעטקען ציען םיך אױין אינעװײנ־ק. ״איך נעם תם זענט מימ זיך, זאנאיך א