Literarishe bleter · 1931-01-09 · 2 (9.1.1931) · p. Seite 22

ליטעראײשע בלעטער נומ• 2 (349) זײט 22 צי געטאן די קאלדדע אייעק קאפ, איינגענראין םישנים אין קישן און נישט כעװאוםפ צי סיאייגענע הארץ קלאפט, צי חנהכ, צי דאם מיקפ אזוי דעם שוסטערם דאנט־זײגער, װיגש איין: מיק-מאק, טיק׳טאק, טיק׳״טאק. רער םאנטי גראם? חנד,י צי אפשד נא־ גײדע מיט אםאל/• דא? פירט נישט דע־ מענטש אשטענדיקע מלחמה מיט דער נאטור, שטעלט זיך איר אנטקענן? נאר חױת לעבן אויף דער װעלט צו ב־ענגען אנדערע. א־ן דער מענטש? דער מענטש דא־ף זיך םרנעד באפרײען, און דערנאך? דערנאך, דעתאך... טיק־טאק, טיק־טאק, טיק־ מאק. םיטן שפראצן אויף טאג - אװײםער, אקאלטער - האט חנה אנגעטאן א ק־אקאלן היטל, אפוטעתעם זשאקעט. זי האט אויט,עװיזן װי אפתצישע טאםטער. גדאם איז נישט אײנגעשטאנען. די בוײלן־שײבלעך זײנען בײ אים פארלאפן, האבן געקוקט אויף חנהן, װי דורך אנעםל. - חנד״ איר װעט זײן שפעט. - אט גײ א־ך. זי האט אים געגעבן אוױיכע, װא־עמע האנט. זי האט ז־ך א בײג געטאן, קײן װארט נישט אויםגערעדט, און ם־ערשטע מאל זיך צעקושט מיט אים. אגערירטעי האט גראם געעםנט די טיר צום שוםטער, דורב־ געלאזט חנהן. - םאניע גראס - האט דער שוסטער זיך א הײב געטאן םון הינטערן װערקשטעל - אזא שװערע װאליז? נישט םאר אירע כוחות: - גיט, גילדינע, ניט - האט די שוםטערקע אנעם געטאן בײ חנהן ד־ װאלױ און געזוכט מיט די אויגן דעם געזעלן - װאו איז דער ױנג? - אט בץ איך• אן אויםגעדרײטער האט דער ױנג נאכגעטראגן חנהן די װאלױ. ער האט געשא־ט מיט ױ שםיװל א־בע,־ן אײגגעטראטענעם שנײ גע־ אטעמט םיט שטיקער פארע. און אז חנה איז שוין געזעפן אין דער דראזשקע, האט ער איר אזאג געטאן: - פא־ט געזונט: ס׳איז ארױס פון דרוק דאס באריםםע ױערקז הערבערט׳ ןץועלם װעלט־געשיכטע פון דער פינםסער ענגלישער אויםגאבע איבערגעזעצס און םארזען מיס הערות און דערקלערונגען ייח ז. קלמנאװיטש * אין 6 יעגד, אייער 2000 ױיטן, אױף גוטן פאפיר רײך אילוסםרירם מיט 500 בילדער אץ םפעציעלע צײכענונגען און געאגראפישע קארסעם נעסאקס פאר דער ײדישער אױסגאבע * פרײז פאר אלע 8 בענדז אין פיילן 65 גילדן, אין אויםלאנד סן דאלער• ױך געצויגן װײםע םעלדער, םאדשנ״טע װעלדער, געםירט אין שטעטל אר״ן, װאו טאטע׳מאמע האבן זומער געהיט די געדטנער און װינשער געהאלטן אויפן בוידעם, אין שטוב, װאו נאד אלײדיק שטיקל םלאין, בעדכ ציבעלעם, ק־ענץ קנאבל. גראם האט מיט אמאל אויםגעציטערט. דער הויף אױ םול גע־ װארן מיט קילות. ער האט אויםגעלאשן םילעםפל און איז צו צום פענםטער. דורך די צעשפאלטענע פענםמער־ראמען האט זיך געזיפט א זילבער־פרעסטל, געבליבן קלעפן אן דע־ װאנט. צונעפרױרענע טיק ראט כעקדעבצט, שנײ האט געםק־יםעט, מיטגעבראבמ אםגעהאקטע קולות: - רישלאנט ש־ץ זלידעד םיװײב, דער ש־וד? - די די היגט אזוי ר״םן זײ זייז - אזא גרינע א־גערקע: די קזלות האבן זיך דעדװ״םעדט, זײגען גישט;עװאק, האבן טיפער געמאנט די שטילד״ט. גרינלעבע שטיקעד לבנה־ליכט האבן זיך גערוקט אין די פענםטעד. גראס האט זיך שטיל ארײגגעשארט אוגטער תר קאלדרע. א י־ארעמק״ט האט אשלאו. נעטאי אץ פנים ארײן, אײנגעהילט רעכ דורכגעקעלטערטן גוף און רי ליםן האבן געד,אלטן אץ אײן איבער־ חזק: - אן אוגערקע, אזא גרינע אוגערקע. אױח, אדינער, אװײטער, דער ױח פון אגרינער, םרישעד א־גערקע, ױא־ חאט אגאנצן טאג עםעם געמאנט בײ אים, חאט איצט אין דער םינםטער;עק־צלט ױ נאז־פליגל, דעם גומען, דערצײלט, אז *עדעדדזד, יעדער מענטש, יעדע געשעענ־ש האבן זײער ױח. גראם האט םארמאכט ױ אדינן: עד יאגט זיך נאך דינהן. עי דדײט זיך, צװישן ב״טן, לױםט, שפױנגמ, כאםט דינהן םאק צאפ. צעםלאמטע שטײען זײ כײם שכן אין םעלד. גראם קוקט דך אוױם צי מק זעט נישט. עד רײםט אם אײן אוגערקע פא־ די, אצדײטע פאד ױנהן. װישט זײ מיט דער םאלע פון רעקל. צײן בײםן זיך אק א־ן דער גױנקײט, שױמען אױף. אײגן זײנען פול מיט גאלד און זילבער, װאם דעי טאג שפױיט מיט אזא רחנות. און םון ױ בײטן, םון די םעלדעד, פץ אלע םלאנק, גײט אץ דיר אויף אזוניקע ברײד. װען איז דאם בעװען? מיט זעקם? מיט זיבן? מיט אבט *אר צוױק? ױ אבט יא־, ־אבש ז־ך, :ײנען שוץ לאנג צעברעקלט, צעששוינט. ױ אבט ־א־ ױאלגעק זיך עתעץ אץ בױדעם-שטיבלעך, אץ אל־ קערלעך, א־ן חפיםות. אױ אבער גענונ, םיזאל א.זינטל־טאן א ױח, א ױ״טער ױח, אץ ױ יאק לעבן אויף. גראכ איז געלעגי אויפן פארענטש. ער האט זיך געראנגלט מיט דער :אבט, מיט ױ א״גענע העגט, װאם האבן זיך געװאלט אפדײםן פון ױ געלענקען, נעװאלט אבלאנחשע טאן. דער הילצערנער פא־ ,־ענטש חאט זיך א־ײננעיגיניטץ א־ן לײב. נ,ײאם האש זיך אםגעבעטן בי־ דער;אבט, דאס האט נ־שט געד,אט קײן נאמען, קײן כעשםאלט. ער האט געטענהט, אז םילעבן אױ נישט זײנס. ער האט אים אװעקגע־ יטאנקען דער פאדט״, טא װאם וױל מען פץ אים? װאם לאזט מען איט נישט א״נליגן? דאס םלאמט אזוי ױ קאלדרע? װאם שלאגט זי מימ אור־תחות, דאס אז טען״ אטעמט זײ אײנםאל אײן, טראנט מען דך םיט זײ א־־ב סינאנצע לעבן. און אפשר פרובירט מען אים אױם? אגוטער פא־טײמאן דארף ב״קומק יעק נסױן. ױנען דאך געװען מקובלים, דאם האבן דך דװקא אוז־ נאך באם,־ײט םון דער ״קליפה״, דאם דאט זײ געמאטעדט. ױ מקונלים האבן זיך געלײגט מיט איר אין בעט א־ײן, אזױ - אױג אויף אויג, םנים צו פנים - בײגעקזמען ױ ״קליפה״, זי אױסנעמאטעדט. ־־ עקשנ־ת אױ אץ גראסן געװאדסן, געװען נלינד צו חנהם שטומען ־צע,־, דאס אױ נעלעגן עטלעבע שםאן םון איש. ער האס א