Literarishe bleter · 1931-01-09 · 2 (9.1.1931) · p. Seite 21

זײט 21 לימ״ראיישע ב״עי־ער נוט. 2 (349) ־*) א ודאך צדריק האנן די דך ש״-.־ױ נישט געקענמ. די םארט״ האט ױי צונױנצעפירע די פארט״ ,דעט די צעיציידן. חנה דא־ף רארנן אדעקפירן םדאקי׳־למאציעש קיץ לאח, א־נעדמאתן - רךן ניאלי׳ סטאק. און ער, גראם, ,דאש א־ז צוכעפונק צ,י דער םארט״-ארנעט, וױ א פו־ער צום יטםיקל ערד, ער וועט דארט אין נױ-־ארק א־יך אקערן און זייען. װער האט עם אדםגעטראנט, אז ארנעט א־ז א קיילה? א םרייד, א גרו־םע שדי־ד, װען דער םעננצט קאן ארד־טר״דן :ון דעד אדנעט, װאט ער האט אפגעטאן. די סרייד װערט גענ־־ק מיטן מענס־ט, ם־הן טא־., מ־ט יעק ־טט־קל פראצע. די פ,־״ד אױ או־ך;עװען א־ן;ראםן. און סונדעםטדעגן איז א־ם קק זאך ניטט אײ:־.עגאנ־.ע;. אדום די מדד־חנקלען האט זיך סארקיי־נן א װײטער, נל׳אםע־ חח כון גױנ:; אן א נאמען, און געמאנט, ׳טםארק געמאנט א גאצצן םריםארגן. זאד׳ עם האנן געװען דער קו־וסניק מ־ט די סר׳אססלעצלעך, װאם האנן םא,־־טמעקמ די יטטונ? חנהם אװעקסארן? צי גא־ יענער װ״טע־ געדדך, װאם האט פיצגענראכט ױ קינדעד׳יאק, ז״ צע׳ לחט אויף חד־ט־נ װאנן, טעג, אין אל־ן אזד קלא־ און נ־דט, םיט יעק קנ״טשל, מיט ז״ן אייגענעם ױח און נאך׳טעם. גראס האט צדטאמאל א ־טאר געטאן םון אן אדסגעזעצטע ס־א- קלאמאציע א־ן דערלאנגט חנהן ױ נ״געלעך םאםי,־: - איר האט עם געל׳־יענט? . - כיהאנ דאך א״ך געזאגננ אז םגעםעלט ם־ר נ־יטט - האט חנה אנגעגאסן צװ״ גלעזער קאװע. - װאם ה״םט ם׳געםעל׳ט נ־־טט? האט ג,־אם דך א״נגענ־םן א־ן א םל־ט־ט גענ״טלמ נרו־ט מיט םוטער - אז ם׳א־ז גאו־ ק״ן לשון נײטט, כמױג נישטז מען שטעלט איין ם׳ל־ענן נ״ם דרוקן, נ״ם צעט״לן. דער ארנעטער שמעלט איין םלעבן נ״ם לייענען ױ םראקדאדיאציזג דא־ף ד כאט־ט געשױנן וױע־ן מ־ט מענטשי־ט נלוט, נישט םיט ק״ן ,לאםע־: - אנשד־נן א ס־אקלאמאציע קק ״ױםף״ - האט חנה אח־םגעזאגמ דעם נאםען, וד א פרומעד ״ד זאגט דעם ״אחד״... - װ״םט איד כאטש, אז אלע םראקלאמאצ־־מ װאם אונזער צעקא האט א־דםנעלאזט, האט ער, ״עםף״, גע־טױנן? - צי איך װיים? - האט חנהם םנים געקדאגן מראה - כיהאנ דאך מיט א־ם געארנעט א־ן קיעװ, אץ װילנע. - ,לייםט איר אםשר זק אמתן נאמען? זי האט נישט געענטסערט, נלויז א קוק געטאן אויף גראםן מיט סאו־ינל, װאם ער סרעגט.;ראס אױ שוין געשטאנען אינעק קעםטל זאץ. ער האט גענישטערט, זיך געסאדעט, געשלעסט אותױח, ז״ אוים׳ געשטעלט אץ װערטער, אץ שוחת. די ארבעט האט געשלונגען טעג, װ$בן, חדשים, אױ ק״נמאל ג־שש אויםגעקומען מיט דער צ״ט. ױ םאתדי׳ארנעט האט אויך ױ זעקם טעג דא אין קעלער א״נגעשלונגען, און אז דער זינעטער האג א־ו שוין געלעגן טיף אין דער נאכט, האט גראם אראסגעדױיט ױ קנויט א־נם נאםט-לעמסל און ער האט זיך גענומען אויםטאן. ם׳האט א־ם געקװעלט, װאם חנה סארט םארטאג אס קק לאדז, װאם ז״ ,דעלן ז־ך מן׳ הםתנ מער נישט זעען, װאס ער װ״ט אם־לו נישט א־ר ױכטיקן נאצען• אנאםע קעלט האט שסאציחט איבעק אלקער. טױט האנן זיך דע,־־ו״מערט. דאם האט דעם 'גדםטעדם װאנטױ״עד אויסגעקלאסט - טיק-טאק, טיק׳טאק. שטיקער נאכט, װאס ז״נק געלעגן אונטעק ה־־״ל, אונטער ױ שטולן, האבן גע־ואדט מען דאל אויסלעשן סילעססל, ז״ זאלן ארויס פון ױ באהעלטענישן. גראם האט געטראכט װעגן ױ חנױם, װאם ז״נען געועסן אין פאװ־אק, א־ן צ״טאדעל. ער האט ױ אנגעדוםן נ״ ױ נעמען. ער האט אױך געטראכט װעגן זק ר״זע קק נױ׳יאחק, ורעגן חנהן, װאם האט אױםגעװארעטט ם׳נעט. םאר ױ אויגן איז געלעגן װארשע. םיהאבן נאך געװען אי ארניק, אי ב־טערלעך, ױ א״נגעװ״קטע זוילן, װאם האבן געטריםט מ־ט דעמבענער קארע - ױ אלע ױחות ױנען געװען אוױ געױכבג אז מ״ן האט ױ געקאנט א״ננ״םן. ג־אם האוט גענישטעחט נלט דער נאז, געשנינצק געװאלט אויםבאסן א װ״טן געדזך, װאם האט אן אטעם נעטאן מיט ה״ם, מיט ק־נדער׳ *אק. דעד געחך איז אים גלייך אונטעד ױ סינגע־ צעחנען. נאך אים ד.אט דך אר־־בעשארט ס׳וױיב א ױנגע, א נלאנדע, אנגעטאן םשוט. ױ האו־ אםגעצױגן אינעק שגמ־ן װ־ נ״ א דארף־ שיקםל. מימ חנהם אױינק־מען יאיז ליכט־קער געװאק אין קעלער׳ שטונ. ד האמ געהאט װאם צו זאכן ו־ער שוםטערקע, װאם דעם ־גװםטער אדן ר כוםנע װענם, װאס ד״אנן אס־לו װינטעד געשמעקט מ־ט שװאמק, ױנען כ-ול געװארן םיט געלעכטער. דער געזעלן, װאם האט שטענױק געשװיגן, א יך ער האט גע׳ לאזמ ליגן אױף ױ קני דעם קלאסשט״ן מ־טן האמער. א סאר׳ גאםטער האט ער געק־קט ארף חנהן און ז״ן א־םגעשמ־דט סנים האט אױםגעלױכטן. גראם האט מקנא געװען חנהן, װאם ד קאן דך א״נלענן ם־ט יעק א״נעם, םילט דך ה״מיש מיט מענמשן, און ער נישט. ױ א״גענע םיר װעננצ ױ אחרױת סאר דער ארבעט חאבן געשטע־ט, האנן אים אזוי לייכט נישט געלאזמ איבערג״ן םון א״ן םניבה אץ דער ז*ו״טער. ױ גאז׳םל־גל האבן ב״ אים נאך געציטעו־ט, עםעס געדכם. ער האט נעװאלט דאנן עסעם אנדערש און סתם געלאזט סאלן א װארט: - דער םראםט װ־ל גארנ־שט נאכלאזן. - דיאלט שױן אזוי אן ױ צװ־יטע װאך - האט ױ שוםטערקע אונטעדגענאסט. - אונז, םאניע גראט אלטע ל־ימ, איז קאלט, אבע־ א״ך - האט דער שופטער אן אויםגעה״טערטער געודזן אױף חנהן - סיט אזא ױנג װייבל טאד נישט קאלט ױןז - הערסט חד? - האט חנה דך אנגעשסארמ אן מאן, אים אי״ינגעקוקט אין ױ אױגן, אץ ער, א סארליבםעד, האט זי געגלעט איבער ױ אםגעצויגענע האו־. גראס האט באצאלט סאר ױ קוילן אדן ט־ט א־ץ האנט א הי־בי געטאן דעם זאק: - עםן ױ ט־רו חנהז ױ טיר חאט דך נאכן סא־ל םארמאכט, און װי ױ האנן אי׳ בערגעטראטן ױ שװ׳על, איז נ״ בייק יעדער זכר םון א שמייכל אױסגעםודיק. נראם האט אויםגעװישט ױ ברילן. ער האט או־םנעזונט א־ן ױ ב״געלעך פאם־ר, .װאו עד האלט און ױנע סינגער האבן ז־ך גע׳ מראגן איבעק קעםמל זאץ. עו־ האט סל־נק ארױםגעצויגן אותיות, שםילעװז״ק ױ אויטנעשטעלט אין שדחות און געהאט ױ פר״ד פון אן ארבעטער, װאס גראבט דך אין שװארצערד, איז זיכער, אז דא־ע ודאו ױנע הענט װעלן דך צוױק, װעמ עסעם ארויס׳ װאקםן• , חנה האמ זיך געשטעלט ה״צן אן אייזעק אױװעליע. ם׳האט לאנג ױשט גענומען א־ן חרך ױ שטאלטן םון ױ םייערקעם האבן דך געשםאחט םלעםלעך, נעלעקט א בלעכן ראנדעלע, װאו מילך האט דך אויםגע דו עלם. ױ צװיי ױנגע מענמשץ חאבן זיך נמעט װי נ־שט געקענט. םאר ױ זעקס כמ*, װאם מען איז אסנעװען א־ן קעלער׳אלקער, א־ז נישט או־סגערןרען צו ױיק װעגן דך. יעדער טאג - א שטיק מסירת׳נםש. מען האט געלעבט מיט דער פארט״ ם־ט בלעטלעך און פראקלאמאציעס, װאם מען האש אלי־ן געזעצט, געדרוקט אלן , סונאנדערגעםירט. און אז נראס האמ דך אויסבאהאלטן םון דעד פאל־ציי׳, געדארםט אםפארן ױ טעג קק נ־ו׳יאחק איז װאם? מיט