Literarishe bleter · 1931-01-09 · 2 (9.1.1931) · p. Seite 18

ליטערארישע בלעטער נום. 2 (349^ זײט 18 עם א'ז וײעד אינטערעסאנט פאר דעם נדויםן העבחעעון ויישכלה• דינטער די הקדמה, וואס ער האט געגעכן צים ביכל: פאר װעמען שרייב איך. םײנע שװעםמער און םיינע גרידער, װעלכע האדעװען די גאנצע ראך און ברעכן נעכעך די ק־אנקע :יידעד און שלעפן װי אקםן דעם שיװעק יאך. ־י קאראנעלנ־קעם, װעלכע ט,־א.:ן דעם שװעדן םאק אויםן קרומען ררקן אין דער פורמאן אויף זיין דאד.ן, און דער מעקלער אויף דעם םא,־ק. װערק האנן וױיט אדיבעדגעשטיגן דעם אלגעמײנעם נ־װא םון ז״נע צײט-גענאםן, הן לויטן אינהאלט און הן לויט דער פאדם. אלץ, װאם ער האט געשד־בן, א־ז געװען אדודכגעדדונגען מ־ט אט־םן עדנסט און ס־ט אגעם־ל םון נ־שט-באפדד־קטקײט א־ן פ־אטעםט. אין זײנע לידעד און דע־צײלוגגען א־ז או־ך דא אגדו־םע ־אזע פון בײסנ- דיקער םאטידע, פון שאדפן סא־קאזם. אן דחמנוד״ האט ער גע׳י קעמפט, געװאדנט און געמאנט. ער א־ז אפטמאײ אויך געװען גע- דדט, דעדשלאגן פון דעם טדו־עדק;, אפגע־טטאנענעם, טדא־.ישץ אץ ײדשן לעב;. װעד פון ד עלטעדע לעזעד;עדענקט נישט די דדנדע שורות פון גא־דאנם ״קוצ־ של ־וד״: אשה עבריה — מי ידע חייך פחשך פאת רבחשך תלכי; עןבך יפשריעך, שנ־ך, סאייך יילדר קרבך# יתמר תוככי. און דעד קרעטשמער, און דעד קדעמער, װאס זײנען ױנגען ב־ ײעד גאנצעד ,װעלט, און ד־ ״דענע, װאם זיצט בײם שעמעד, ב־אט ז־ך א־ן זץ, קאל״עט א־ן קעלט. און ד שענקערקע נ״ דעם גלעזל, װאם הא־עװעט נא־ אויף אקצ־ז און פאטענטן, װאפ ארבעט טאג און נאנט וױ אן אײזל, און אײן גראשץ דעדאגט ניט דעם צענטן. און די קדעמע־דקעם, װעלכע בדאטן די געפ־א־ענע םינגעד אויף דעם פ״ערטאפ; און אלע, װאם צ־טעק םא־ ז״עד שאט;, כאפן פאד ־עדן ד היטל אראפ. און לעבן שטענדק אין דחקות און זארגן, און לעבן נאר מיט נםים םון װיגט, און װײסן הײנט נים, אויב זײ האנן מארגן א שטיקל ברויט םאר װײב און קינד. - פאר אײך, מיינע ארעמע שזעםטעד און ברידער, װאס קענען ק״ן נחת אויף דער װעלט, םאר אײך האב א־ך דאם ביכעלע לידער צוס צ״ט׳פא־ט־ײב צוזאמענגעשטעלט. און אז די װאך פא־גײט מיט אירע קלאפאטעס, און דער טאג צום רוען קומט פאד א־יך, און איר טוט אן ד שבתדקע קאפאטעם און װערט מענטשנגלײך; דענםטמאל, אז איר האט אםרײע שעד״ נעמט דאם ביכעלע און קוקט אריץ, און אז איר װעט האבן אביםל הנאד״ װעל איך דאדרך גאנץ גליקלעך זק״• דער שטרענגער, שטײםער דכטער-קעמםער איז געװארן םענ* צדמענטאל, ליריש, װען ער האט גענומען דך באהעפטן מיט דעם ״דשן פאלקם-מענטש, מיט דעם האדעפאשנעם ״ד. נ ח מ ן 8 ײ ז י ל. פ־נםטעד ק־םםט־, א־ן דע־ ־ש״ע פ־ױ, - װעד װ״םט ־״ן יעבן, <י*די און פ־ײק, ד־ן אװעק: די א־ן דער פ־נםטע־ ג״םטו א־ז א־ן שטאדנן אפ א־• ן געב־־ק וך און גלוםטונג־ען װער :ר> ן צ״ט, האט גע- י. ל. גא־דאן, װ• דאם ד ו די׳ןר ײרייעי׳^ר ד־ש און צ האט אנעגאט־דע נאצ״־נג צו ״: ל. גא־דאן האט , װאס י• דעד בדװ א־ז ז״עד נאדאקט־עדםט־ש־ עם ׳על־נמען, װען ־ענעד האט א־ם א״נגעלארן ר־ט- ״פאלקם־נ־נל־אטעק״, װאם ער האט אדו־םגעגענן ׳־ײבט מ־ט זײן געװ״נלענער שארפק״ט און או־פ־ :־דעגמ ם״ן םײנונג װעגן דעם ־שאדגאן? או־ב געשדבן צ צואדבעטן א־ן : אץ 1888. יל״: דסםיקײט: ״אױ א־ר זאגט מ־ר צו אפצ־ט״לן ד זאך םון דער םערזענלענקײט און ד־ זיגיאדאן׳ל־טע־אט־־ פון א־דע שר־פטשטעלעד, ־על א־ך אײך אפן זאגן, אז א־ך האי המ־ד געדעבגט ־עם ק־ום פ־ן דעם ־אז־קן דא־ לעקט א־נם מו־ל פון אונזע־ פאלק פא־ דער םאמע טדויעדקעד דערשײנונג אין ז״ן ה־םטא־־הץ װעבן. דאם א־ז דעד שאנדצ״כן פון דעם געטדבענעם נע-ונדניק, און איך האנ עם גע־עננט פאר א חוב פון יעק געי־לדעטן ײק צ־ באמיען ז־ך, אז עד זאר ביסלעכװ״ז אפגעװ־שט װעק און פא־שװ־נדן פון אונז. א־ם קאן מען דולק װי א״י־טװענד־ק שלענטם, מ־ט א־ם מעג מען ז־ך נאנוצץ, װ־ ם־ט אמ־טל דודנצום־רן ד־ בעםטע א־דעען א־ן אונזער פ־נםטעדער מאםע, :אד בשום אופן ג־שט נאמ־ען ז־ך װעגן זײן באפעםט־קונג און זיץ או־פבלױנג. דעם אסת געזאגט, װאונדער א־ך םיך אויף א״ך; א־ר שד״בט גוט או־ף דום־ש און נאהעדשט פראנטפול אונ- זער ל־טע,־אדש״1 שפ־אך יהעברעלש>, — װ־ אזו־-זשע קאנט א־ד ז־ך אפגענן צו דער ק ו ל ט ו ר פ־ן דעש זשאדגאן? א־ר פארמאגט אן צװײפל אפדאנטפ־לן שדפטשטעלעד־שץ טאלאנט, אונדערע פ־ננטע• רע ברידער, דאם װ״ם א־ך, קװ־קן ז־ך מיט א״ע־ע װערק, און א־ר האט דאם רענט צו שד־בן או־ף דעם דאלעקט װ־פיל א״ער הארץ גלוםט, גאד עם װאלט געודען אז־גד, װען א־ד זאלט :עמען דעדצ־ען א״עדע קינדער או־ף דער דאז־קער שפ־אך. דאם װאלט גע,װען אלץ׳ א״נם, װי אז א־ר זאלט זײ צװינגען ז־ך דורנשפאציק איבער אונ- זעד נע־ופקי-פיאםפעקט <הו־פטגאם אץ פעטערבות - נ. מ.> אין ל״בםערדאקעם און ט־ט א־ו־םגעשטעקטע שטיװל״. י. ל. גאדדאן א־ז דא געװק געטרײ זײן צײט. אין ז״ן נאציינג צי ײדש האט ער א־ן ־ענעד צײט נ־שט באװיזן זיך אויםצ־הויבן הענעד פ,ץ ז״נע צ־ײט-הנרים. אבער דאם האט נ־שט אפגעהאלטן יל״גן אנצושד־־ין .א־ן אש־־נעם ״דש ארײ ל־דער און <אץ 0886 אר־־םצ־געבן ז״ א־ן אנוך-פא־ם אונטערן נאמען ״ש״חת-חולין״.