Literarishe bleter · 1931-01-02 · 1 (2.1.1931) · p. Seite 11

ליטערארישע בלעטער נום• 1 (348) זײט 11 עריך םאריא רעםארק דער עודיקוועגם (א קאפיטל פון ע. מ. רעמארקם נײעם בוך ״צוריקװעגם״)• הייבט דך אן דארש, װאו סיר,ע,־מ אויף דער שנל. ער :״ש אױםן ווענ פון אומזינ־רףט,?דנרות, ש:נה, און האט וױיניק װאם צו םאן מיט צילבאײךט. ציל, דאש איז אייער װעלט. םארװאס, נאכד>ןם, צול־ב װאט ~ דער װאט םרעגט אזוי, װייםט ־.ארנישט. ער רעדט אזױ האטטיק, גלײך וױ ער װאלט ײך אל־ין ־עלן א־בערצ־יגן. אין דעש איינגעםאלענעם פנ־ם ־ערקענט מען ד־ אנגע- יטטרענגמקייט םון דינע נעדאנקען. במיטך םון די לעצטע עטלעבע טעג איז ער םארב־טערט געװאק און האט זיך •טטא~ םאו־עלטערט. אויך ודיל האט זיך שנעל :עענתרט. ער א־ז םון ־נוטענד־ק אן גע׳ װען אמענטש, װעלכעד האט זיך מ־ט ק־ן שום זאך גישט אויטגע- צייכנט, אבער דאך איז שװער געװעןן א־ם צו :אצ־גענען. איצטער האט ער םלוצים ויך אײיסגעוװקט אן דער שםײן, און באקומט װאם-אמאל מער אנזען. םיהאט דך ק־נער נ־שט געו־יכט, אז ער װעט קענען אזױ רייק. װאם מער העל װערט :עדװעז, װערט מאקס אלץ רויקער. ער ענטםערט שטיל און װאגיק: ״םאק העראלזם םון יחידים באצאלן צו טייער מיט נױט מיליאנעןר העל ה״בט די אקסלען■. ״צו ט״ער, ציל, מ־ליאנען, דאס ז־נען א״ערע װערטער. מיר תלן וען, װי וױיט איר ,װעט מיט זיי תרג״ך. וױיל קוקט אויף תר םראסטער זעלנעױשער בלוזע, װאם העל טראגמ נאך אלץ. ״און װי װ״ט זענט איר מיט א״עת דערגאנגען?״ העל םאררויטלט דך. ״א־ך בץ דערגאנגען צו תר ערינעײננ װעגן אזעלכע זאכן, װאם ם׳קען נישט קויםן םאר ק־ן שום געלט״. װ״ל שוױיגמ ארגע. ״צו דער ערינערינג״ - ער חזרט איבער און םירט דורך ז״ן בליק איבער אונזעת קורצע, ינדטעת ריען און איבער תם פוםטן הויף - ״יא - און צו דער םוראריקער םאר- אנמװארטלעכק״ט״. מיר םארשט״ען קנאם-װאס פון תם אלעמען, םיאיז אונז ד,אלט און םיר האבן נישט איבעריר, ק״ן חשק צו י״ידן. טין תם װעט די װעלט אנתרש נישט װעק. * * * ד• ר״ען ב־עכן זיך. מ־ד ה״בן דך אן געזעגענען. מ״ן שכן מילער םאײיכט זיך תם י־קזאק אויף די םל״צעם, ער ־ער־יאנגט מ־ר די ד.אנט: ״אלדאם גוטס, ערנעםט״. ״אלדאם :יטס, פעלייס״. ער גי־ט װ״טער צו װילד,עלםען, צו אלבערטן, צו קאםאלען. סיק־מט צו גערדאח־ םאל, תר זינגער םון אונזער קאמםא- ניע, װעלכער האט בעתן מארש שטענדיק אלעמק איבעחעשט־גן מיט ז״ן שטארקםטן טענאד, אבער ערשט דאן, װען די מעלא־יע איז שוץ;עװעזן ב״ם םאמע העכםטן פונקט. איבעייקנס, ער האט אם- געהיט זק שט־ם, ידי ער זאל ז״ן כאנק כוח קענען אריינל״גן אץ די לעצטע טענער. אויף זק בראנזענעם םנים מיטן װא־צעלע איז;עװעזן צז דעת,ענען א שטארקע גערירטק״ט. ער האט דך טאקע געזעגנט מיט קא״אל בתגער, םיט װעלכן כ׳האב אן אשיעור נע- שפילט אץ קארטן. דאם צעשיידן זיך א־ז אים נישט ל״סט אעע- קומען. ״אױף ײיתרזען, ערנעסט״. ״אויף ײיתרזק, גערהארד״. מיר האבן זיך צום לעצטן מאל או־םגעשטעלט ארםן קאשאו־ן- הויף. אונזער םולק װערמ אויםגעלייזט. אטייל םון אונזער קאמ- םאניע װאוינם אין תר זעלבער געגנט, די איבעױקע מוזן אל־ן טראכטן װי אזױ דך אה״ם צו באקומען. די צוגן ג״ען אומרעגולער, אזױ, אז מ׳קק זיך נישט ױכטן אױף ק״ן אםיצ־עלן טראנסםא־ט צות. מיר םוזן דך םונאנתרט״לן. תד בדייטעד, גדויער הױף איז אביםל צו גױים םא־ אונ:. תר םראסטיקער .נאװעמבער-וױנט הוליעט איבעק הויף און אטעמט מיט צעשייתגג און טויט. מיר שט״ען צװישן תר קאנטינע און תם װאך-הױז. מיר באדארםן נישט קק י-תסערן םלאץ. תר ױזיקער און םוסטער שטח בתגגם אױף טדױעױקע זכחנות. אומ- זעבארע, ױי נאך ױי שט״ק ױ םארשטארבענע. העל ג״ט םאראױס םאר תר קאמםאניע, נאד צוזאמען מימ א־ם שפאנט אן שוס אםקלאגג אגעשפענםטיקע מחנה םון ז״נע םארשמארבענע סאדגתר. תס ערשטן אין תד ױי םליםט בלוט ם,ץ האלז, ער האט אן אםגעשאםענע באק און טרויעריקע או־גן - בעחטיניק, במשך םון אנדעיהאלבן יאר קאםםאניע-אם־צ־ר, לעתר, םארה״ראט, םיר קינתר; - לעבן אים - מעלער, מים אשװאױן- גרץ םנים, אלט נ״נק יאר, םאדסמט מיט גאז, דױי טעג גאכן אי- בעדנעםען ױ אנסיתמ: - װ״טער תתקעד, װאלד-װעכטער, צוױי װאכן שםעטער צעשמעטעדט םון אגראנאט; דעתאך אין תר םארנעםלטער װ״פקייט - ב־טנער, קאסיטאן, מיש א קויל סון א קױלנװארםער :עטראפן אין הארץ בעח אן אטאקע -, און יו״טעד;״ען שוין שאטנס, שוין איםגאנק נאמענלאזע, צװישן ז״ זיבן קאמ- פאניע-אנסיתר במשך סון צװ״ יאר אץ איבער םינםײנתרט זעל- נער. צװיי-און-דױיסיק :עםינק זיך אױםן קאשאק-הויף. העל פתװט זאגן עטלעכע;עזעגעגונגס-װערטיעד. עס נעלינוגט איס אבעד נישט, ער איז געצװאונגען איבערצור״םן. ער האט נישט קק װערטער, װאס זאלן :וט קלינגען אין םוםטן הויף מיט די עטלעכע ױיען איבעריעבליבענע זעלנער, װעלכע שםייק שװייגנױק, צ־טעק םון קעלט אין ױ מאנטלען און לייכטע יגזיך, תרמאנענדיק ז־ך אן ױ םארשטא״בענע קאלעגן. העל שםאנט אץ תר לענג םון ױ אויסנעשםעלמע ו־ייען און רערלאנגט יעדן א״נעס ױ האנט. צוקוטענױק צו מאקם װייל, זאנט ע־, םארב״םנדיק ױ ליםן-. - װייל, איצטער ה״בט זיך אן אייער צייט. - ז־ תט ױן װינזרקער בלוטיק - ענטםערט םאקס אם ־"?■ , - אץ ודיניקעד העראיש - זאגט העל. - דאם איז נישט דאס װיכטיקםטע אץ י*עבן - זןבם װייל. - אבער דאס בעםטע - ענטפערט העל. - װאם קק תן זין בעסערם? װ״ל װאדט אפ ארגע אץ זאוגט•. - דאם, װאם קליגגט ה״נט מאתע אין אונזעת אויעק: גוטסק״ט אץ ליבע. אױך דא איז םאראן העיאלזם, הער אבער- לייטענאנט! - נ״ן - עגטםערט העל - אץ קג״טשט תם שטעק: נאר בלױז מארטירעױי. דאם איז גאר עםעס אנתרש. תר העראיזם