Literarishe bleter · 1931-01-02 · 1 (2.1.1931) · p. Seite 4

ייגי״ראי־״שע בי־עדער נומ. 1 (348) ־ דיט 4 ג > ״אױע, װעלט. איך, ודעמענם לעבן איז ילױז צרות, מרז שמארנן״. נאגװעמגער 18, 1880־. און אױף אן אנדער דיט: ״איך כעפ יעק אײנעם מיך צו אורטיילן נאר דאטאלםט, װען ער װעפ זיך;עפינען אין דעם זעייבן צושפאנד, װ$ם איך. א־ן ליבערםאנפ קלײדעד האפ מען אויך געםונען אל־סםבאו־ד־ קװ־פל אױף \ פונט. די סיר פונפ האפ ער :עקראנן אױםנעבארנט אויף זײנע ליפאי״דאפישע מבשיױם. נעלט האפ םען בײ אים גע- פונען 15 דאלאד מיפ 31 םענט. רעפ 19םן נאזעמבער נאנמיפא; האפ דער שראקור^ר רנעפ (קנז3ח\)) צ־זאמעמעדופן אזשדרי. אלם עדות ז״נען אויםנעפראפן ד־־ר ראמפא־ד א־ן סא־אםאן םיט זײן םרוי. ״די זשדױ האפ אײנ- שפיסיק ארױםנענעבן אװעדדיקט - שױיבפ דער ,.העראלד־ פון 19צן - אז דער פא־שפא־בענער האפ אליי;, אונפער דעם א״נפלוס פדן צ״פװײליקעד סשו;עת א־ן מעלאנבאליע, פאראורזאבפ זײן טויט דורך א ־עװאלװער-שזזסי־. ליבעדמאנען האײ מען ערשפ מקבר;עװען דעם 22פן נאװעמבער 2■ אזײנעד נאנמיפא־.. צי קבורה האפ אים;עבראבפ ױ שול ״בית ישדאל״ אויף דעם ײױשן בית-עלםין, װאם;עפינפ דך אונטער דער אױפזיבפ םון דער חבדה קױשא. ״ליבערמאן האפ איבעױ״עלאזן נענוג געלפ צו באצאלן אלע אױםגאבן״, שרײבט רער ״קוױער־. פופציק יאר נאך ליבערמאנס טױט װײםפ קײנער ניט װאו זײן קבר;עפ־נפ זיך. אז איר קומט אויף דעם גית-עלמין, װאו םען האפ ליבערמאנען םקבר;עװען, װ״זט מען אײך אן אויף אבםעפ א״םנענל״נפ בעהל, אז דאם איז םסתמא דאם קבד. קק מצבד״ קײן צײכן א־ז ניםא. לעצפנס האפ אםילו דער םיראקױזער צװה פון ״אדבעפער-ױפנ״ אנגעהויבן קלעק װעגן אריבערם־ק ליבער- מאנס בײנער אױף זײער בית-עלמין און א־ם אויפשפעלן אפאם־קע מצבד״ צי דאם װעט ניט זײן בלויז אװאונטש, װעלן מיר זען. סי דןו ק ױז. ױר איבעד אקל״נע מתנד״ אז ח זאלספ מיך;עדענקען. װען דו װעסם עלםער װעק, זאלספד םיך אלעםאל;עדענקען. דײן סרײנד ארםור ליטערםאן• סיראקױז, נ$װעסבזנד 18״. ױ קליינע לאה א־ז לויט דעם ״קוױער״ אלט געװען 8 און לויט דעם ״העדאלד״ 12 יאר. װען ױ פאל־צײ האפ :עעפנט ליבערמאנם װאליזע, האפ זי ניט :עםונען גארנ־פ, װאם זאל קאנען או־פקלערן ל־בערםאנם זעלבפפ- םא־ד. או־שער אונפערװעש, צ־גאק, שר״בגעצײג און עפלעבע קלײ- נ־ק״פן, האפ זיך דארפ;עפוגען אמאנושקױפט םון ז־בן ז״פלעך, װאש האפ :עפ־ראנן אן איבערשױפפ ״דעד דא־א־״. ..רעד דא- לא־״ איז :עװען געשױבן אץ ד״פש. דעד ״קור־ער״ האפ דאש אר- טיקל (״דער דאלאד״) פארעפנפלעבפ א־ן ענגליש דעש 21 און 22 נאװעסבער - ב״דע פע; דעש פולן א־נהאלט. פארװ־אש ױ צײפוגג האפ דאש א־םיקל פא־עפנפלעבפ צװ״ מאל - בלײבפ א־ר םוד. דער ״קוױער״ :־פ צו אבאמערקונ;, װאש דא־ף אומדירעקט דעדקלערן, פא־װאש ער דױקט ליבערםאנס ״דאלאר״. ״דער דא- לא־״, װערט דא־פ יעזאגפ, ״איז :עשױבן געװאק, ־וען ל־בערמאן א־ז געװען א־ן נ־ו-־ארק, א־ן א־ז געװען באשפימט פא־ אגעװישעד צ־פ־גנ, אפשר דער לאנדאנעד זשורגאל <לויטן ״קוױער־ זאל לי- בערמאל האבז געװען א,־עדאקפא- פון אהעברעלשער צ״פוג: א־ן לאנדאן>. דער מאן האפ געמוזפ זײן אמאגאמאגיאק א־יפן :עב־ט פון ניהיל־זש. דאש א־פ־קל איז אקוױאזע דערשײנונג און ױערפ נע- דרוקפ אלש אזעלבעם. עש באװ״וט דעש מאנס םשוגעתן. םען זא:ט, אז אין אל*;, װאש ער האט :עשױבן, אפ־לו א־ן גדיװ, װערן אױס-;עדױקפ ז״נע צעשפערעױשע םענפ־םעגשן״. חוץ דער פױע״ דערםאגפעד גאפ־ץ צו דער קלײנער לאד״ האפ מען אץ ל־בערמאגס אגאפ־ץ-בוך :עפונען ױ װ״פערױקע גוט- באקאגפע (אדאגק װ־גטשעװשקץ> באמערקונגען, ־ואש ז״גען גע- װען :עשױגן א־ן דײטש: אהרן ליבערמאן דער דאלאד (דער לעצטער ארטיקל פון אהרן ליבערבאן *) צופ ב״שפיל: ״דער טיש איז ױ געט־־. - ״און ױ םא- םיליע אין (ש״ך> טהעמז״. - ״דער לײג םארצוקפ דעם פעשעד״. - ״דינד שליגגט אק דער מומען״. - ״ױ קעץ שװימען אין טינט־־. - ״דער כ״־אגצויז האפ בלויז פיש פאר מיפא־.". זײער גוט. דאש איז נענוג פאו־ עפלעבע טעג. װאס איז צו פאן. װאב גיספו זען? ״האלט ערלעך ױין טאפן.און דער מאמען, בױ ױינע טד״ זאלן זײן לאנג אױף דער ערר*. צולעצפ װעק ױ מחשבות צופיל סארשלאגפ־ערפ. אנ־ס לאג־ק צעה־״ש מ״ן מארך װי א פארפלאנמערטן קנויל פאדעם. ױ מרה- שהורהױקע אפמאשפעד אץ טײן קלײנעם צימער איז געװאק אזױ שפיקגױק, אז איך בץ;עצװאונגען נעװען ארוישצו;״; אין דױיכן. אץ מק קעשעגע איז נאך :עװען אדאלאו־, װעמעס ל־יױקנײעױשע קאמעראדן זײנען זיך צעלאפן. אויף ױעד א־ט זײנען :עבליבן עט- לעכע קופערנע סענשן, מיט אן אינדיאנער קאפ אױף אק ז״ט, און מיט דער אויפשױפט ״םױיהײט״ אױף דער צװײטער. קורץ פאר םיפן נאבט. דעש גאנצן אװנפ האג איך געלערנט און זיך באמיט מיט ספאלשער :עדולד אײנצוקױצן אין מײן זברון עטלעבע טוץ עננ- לישע װעדפעד און םל״סיק צוכעגױיט די איגערזעצוע םון זאצן אץ אנ׳ש עצלישע גראמאפ־ק. * װי ס׳איז ןנגעװיזן ס־יער אין דעם אינױקל םין י. ל ליפשיץ, איז .דעױ ד$ל*ר״ געזונען געװ$רן אין דעם ■עקל פאפירן סין אהרן לינע״םאן נ$ך זײן סויס. דער מאניסקי־י*ס א*ז געשריפן געװען אין דײסש. ק. פייסי ה$ם איעס סארעפזסלעכס אין ,סרײהײס״ אץ ײדיש# איכערגעזעצם סון דעױ ענגל־שער א־כערזעעונג. װי ק. מרמי ג*ס גי ני ז־ין אינע-זעגונג, איז *א. ליבעימאגס %ער ד^לאר״ געשיינן געװןןרן אינס ש$סן פון סויט. דער״ סאר דריקס זיך דא ליכערםאן נישס אויס אזײ קלןןי און נענײ, װי אץ זײנע ם־יעידיקע שריפסן״. ,״נאר ד$ך—גיס עי ק. מרםר-איז קלאי םין ןט דער לעגסער שױיפס זײנער, אז א. ליבעױמאן ה$ס אץ די לענםע סעג סון זײן יינגן איכעױגעשניסענעם לעבן געסיאכס סון דער סא*י*לער ראװ$לוניע״. רעד.