Literarishe bleter · 1930-12-26 · 52 (26.12.1930) · p. Seite 981

ןך /98 זײם 9 י ליסעד׳/די׳עע בלסםסר ו.׳כ. 52 (341) גןיך ניכער אבער ה$ט ער דעם ד^זיקן סשכ״ל געװ^&ט פ$ר־ א״ענען ז״נע ז)>כן. אין א כא׳טטימטן נזאג ת$ב א׳ך >ז׳ען געװ^לט װ״זן, װאם פאר א בריה איך בין. איך האב א־ם צונעפירט ביז צו דער טירםון ד,׳ שפידא, דאדט האב א׳ך אים דערקצערט, אז ער דארך ני־שט מיט ט־ר אדײננײ;, װוײא ער תען נישט ח״ן פוילי׳ע, און ם/װעט םיד זײן א בזױ;. איך האב מיר באצד אראפנעבאפט ראס היטא, :אך אויך די טרעפן, און בין אר״;. יעאום א׳ט איז נעבא־בן ׳טט״ן דדויםן און תאט נעבזעתמ :אכן משכילי׳טן הויז און ד• צװײ טעכטי^רצעך. ז״ענדיק ׳טפעטער ׳טוין א םטודע:ט אין אויסילאגד, תאב א־ך פאוצאװנ באקונוען א ברױו פון *שאום א׳ט;, — דער בריװ איז גע- װען דער העראעכםטער ראקוםע:ט, װעאכן םיאיז םיר אמאא אוים־ געקוטען צו א״ענע;. אינם האזיק; בריװ האט םיר איט צװי־ט; אנדערן נע׳שריבל: ״דו ביזט ארײנגענאנגען און נארני׳טט, איך בין נעיטטאנען דדויסן און אזוי װײסערי• די עלטעדע טאכטער פון ה׳ ׳טפירא, פדײצין םאדז׳טא, איז געװארן א׳טס סרוי. װי אזוי ״טלום איז נאך םײן אװעלגײן ארײן צ• ר יטפירא און װי ער תאט זיך אאס בית-מו־ריטניק פארנע׳טטעילט רער ראץיקער רעמאאט-אםיםליהטער פאניענקע און געװוגען איר תארץ, יװיים איך נייטט און באנרײד נייטט, אבער װי האט רע״ ראזיקעי קוטנער בית-םדר׳טניק — אײנגענוםען די װעאט׳־ ראזיקער נזטכיצ איז נעװען ר<׳ מנחם מענדצ שפירא, װעצכער פצעגט פון צ״ט צו צײט ׳טרײבן אין ״הצםיחהיײהי ׳טפירא תאט מיך ראן אײננעצאדן צו זיך אין װויגחננ, נעבן זײן יטקאאע אויןז טװא־־דע נומער 6, .וװ איך האב מיך באקענט םיט זײנע צװײ טעכטער, דער אנ־יעריקער מאדז׳טא און דער 15־יעריקער בא׳טקא די ׳טטוב איז נעװען אן אםימיצירטע, איטמה, און םען חאט זיך רארט ממ׳ט געהיטן פאר א ײדי׳ט װארט. איך האב םיך באצד אביסל באפרײנדעט םיט די םײדהעך. םיר זענען כמעט נעװען אין אײן עאטער און עם האט זיך אגגעהױבן אן אויסטוי׳ט פון ביכער און געראנקע;. צוריקקו׳מעגדיק קײן קוטנע, תאב איך איטן באאד דערצײאט גםים וגפצאות װענן מײן עהפאאנ אין װאחשע — אין דער ע־קר װעגן ם׳טכ־א, םיט װעצכן איך האב מיך באקענט. נאך עטצעכע טענ איז צו סיר אננעקומען א קארטא פון װאד־ ׳טע םיט דער אונטער׳טריפט ״מםזש״ — דער פס״דאנים פון מנהפ מענדצ ׳טפירא אין ״הצפירה״ דאם דאזיקע קארטצ תאט יטוין איצט בא׳טטעטיקט מיין באקאנט׳טאפט מיטן רזאזי׳קן ם׳טכיצ. ׳טצום א׳ט האט םיך יטטאדק םקנא נעװען. עטצעכע תחטים דערנאך בין איך ׳טױן צוזאםען םיט איטן נע־ װען אין װאחטע. איך בין חדטד, אז איט א־ז םפעצ־עצ נעפארן קײן װאי־׳טע טיר צו מאבן קאגקורענ׳ן און זיך באקענען םיט מם׳טן און סיט זײן סאמיציע. א ה ר ן ם $ ר ק / זזילנע א שםועם םיט זלמז דײזעז װעגז דעם ײדישן הילסוד״לענן אין אםעדיקע זזער אםע־יקע, אױ ער א היפשע װײלע אין א פארלעגנהײט. — סון װאם זאל איך אנהויבן? איך האג אזויפיל געזען און גע־ הערט אין דע־ ״דיזזער אםע־יקע, װו איך האב פא־בראבגז א האלב יאד אין זוליחוח פון דעם ״ד״זזן װיסנידאפסדעבן אינבמיבוט, אז עם פא־ רערם זיך א בד א־בעט, בדי אלץ צו קאארדינירן. איך װעל א״ך איגם רערד״לן אביםל וועגן דער ״דיץזער קילםור־ארבעט אין אמעריקע און רע־ עיקר װעגן דער ייד״-עי ליטעראטו־ און •דריפם־דבזעלע־. די ״דן איי אמעייקע •בנז״ען איצט קידנזורעל אין אפילו עקאנזןןםיהז אויפן הז״ד־ ײעג, און עם וועכדם זיך אן זײע־ א״גענעי צילבאוווםסקיים, װ״סזיב־ םיקיים און ענע־גיע, אז דעי װעג, אויז װעלבן ראב ״דיםוע לעבן זאל אװקג״ן, זאל ניםום זיין פאםאל פאד זייע־ נארמאלעי אננזװיקלונג. דער־ וו״ל איז נאך אלץ מעגלעך צו ראםעװען, וו״ל אפילו אין די קר״זן, װו מיי האבן •םוין, דאבם זיך• אלץ פא׳־לוי־ן, ייהען :אך דא װארצלעו און צװ״גן פ־ן א הזעפעריען לעבן. — פאר יעדן קענער און אבםערװאםא- פ־ן ״דיען דעבן איז קלאי, אז די לאנע סדן ײר״ט •םפיגלם־אפ דעם צ״מםאנד פון לעבעדיקער, אקנזי־ װןד ״רייטקייט. םימפםאמען פון אונםע־גאנג פון יידיע — זענען סימפ־ םאמען פון אונםערגאנג פון א יידיזזן •םעפע־יהון לעבן בבלד אייב דאם איז ביז איצם געװען קלאר פון דער גע־םיבם•; פ־ן די ״די־םע אםימילידםע קיבוצים אין אנדערע לענדעי. — האם מיך מ״ן פע־זענלענע באקאננד *םאיפם מים דעם צו־םםאנד אין אמעריקע :אבמער אין דעם איבערצ״גנו אין קאנאדע, לידזזל, װו די יידי־םע קולנזו־-ארבעם פא־נעמנז א בי״טערן אינז, װו יידי־ם איז אויך די •םפ־אך פ־ן דעי רא־ם געבוירענער יוגננז, איז אויך דאס ״דיזזע לעבן גאנצער, פולער און זאפםיקער, װי אין די פאי־״ניקנוע זוםאמן די ״די •םע אינםעליגענץ איז דא־ם ענגער פאיבונדן מים די מאסן. די ״דיםע *־עסע און די יידי־םע געזעל־םאפםלעבק״נז האבן דא־ם א בר״נוערע װירקונגםדםפעדע יא. עם איז א •םארפע איבערגאנגם- צי־בז אין דעם ייד״םן לעבן אין אסעריקע — א דעחם״נונג, ײאס איז פארבונדן סים די גרויםע קריזיםן אין דער גארער וועלם; און עם דאכנו זיך מיר, אז דער ״ד״םעד קיבוץ אין אמעריקע געפינפז זיך איצם אויף ב״םה־די־בים. פון א״ן ז״נז איז :אך פר״ם די ״טסורה״, און א״ך האב זעלםן־ײעז נענו־אפן יץ־ייין, ײאם זאלן חאבן אינגאנצן פא־לוירן די עם איז אינםערעםאנם צו הע־ן זלםן רייזענען דערצײלן וועגן דער ײדי־ ♦דער קזלמור־ *־בעם אין אמערילןע. אן אריבערגע־ װײנדעבע אויפסע־קזאבד קײם צר יעדער סינדשמע• דערזזײנונג אין ייד׳־ס-ן קולמור״ *עגן, ליב־דאפמ, *ױגעברנדנקײמ ארן עדנמכ ניזזצ בלריז ןרר •טרין־פ^י־ מיקע פראדרקמן פ־ן דע־ ײדיעער קרלשרר, נ&־ אריך *ו די ױנגע *גשיא־ צונגען, צו װעלבע ע־ פילט א באזונדןןרע, װא־ רעסע און זארנפולע ליב־ זואפם! זרמן ר״זען פאי־- מאגם עפעם א״ננאדםיקם און רירנדיק־פערזענלעבם אין זיין באצייננ צו ײדיזז, ײדיינועד שרל״ ײדי־כן טעאםע־, לימערא־ שרר און •5~י£ם?ו:זעלע־ זל מ ן ר י י ז ע ן א סע־קװי־דיקע אינטים־ קײיט. װאם פילס זיך אין יעי׳ן װאיחם זיינעם, בעה עי דערצ״לם וועגן דעם נרויטן ״דיזו־לאגד זלמן ר״זען דשיציילס מים באגייסםעדויננ? דאס איז צו־װייניק געזאגמ װי א צאדםער זארגיפדריקעד פאםער, אזיוי ךערציילם ז. דייזען װענן יידיזו אין אמעריקע. װעגן דעם ״ד״םן קולסויר־דעבן אין אסעדיקע. אז איך בעם פדיינם ז. ר״זען צו דערציילן פאר די לעזע־ פון די ״ליט^־אדי׳צע בלעטזדי״, ײאם עד האמ געזען און געהערט אין דער יידי־