Literarishe bleter · 1930-12-19 · 51 (19.12.1930) · p. Seite 970

?יס^ו^ל׳זז ״.לעסעד 11ס. 1צ /346) /ײפ 70׳< 40 ד א י ם געבז♦ א נוי גמור. און אט ׳די לדאזיקע פאסקוחנע סנע איז דאך?ײדער אױסנע- ,גאםן אויך אין רי םפערע םון אינזעד נאבץ קינםטלעריש און שרײ- ,בערייש װזזצטצ. א־ז דען א שךײבער פרן ״נאמו פשענצאנרי נישטו קײן אוילבער- .נוענטש צנבי א ײדיש־שרײבעןר ןנעבעך? קוקט ז׳־ך צו ו*י אזוי און מימ װאם פאד א בדצות אםילו דע־ בעסטעד לפון או׳נזעדע ײדישע שרײבנדיקע זשחרנאציםטן קוסט ,א)־״; אין ציטעדאטן-שאדײן אין יענעם ה)אש זײנם אן אדמיקצ אױ איביערגעזעצ׳ט אין ,ןנאיע פשעגמאגדין די שכינזז רוט דאך ׳דאן יאויף אים. נזענ דאס א־טייקצ זײן א שמאטע, גאר קוים האמ עם זוכה געװען צו װע־ן איבע־געזעצט או־ף א נישט-ייד״שער שפראך, איז עס ז־בער נ־בניא׳א און ״יעגע״ דעדאקציע■ װײסט פון דעם סווד, און צאצ׳ט נישמ קײן האנא־אר, גאר א מכת. און גי־ט פיד צו פארשמײן דעם שכצ, פאד׳װאס זיצ׳ט אפענ- שקאק שטעגר״ק אוי׳ף א ײדישיע־ פױעמיעףע אין ידער עורשטער ו״ז מייט והאם אױ ער מער סחותן אויר אזא י׳ום־טוכ, ׳װי אילך? גישמ מער, ם׳איז דא ׳א םאטיספאקצ״ע, וואם אולחנן צײמצין זיצמ אויך אך רער עדשוטער ו״, און ראם בא־ויקט מיך. אן אקטילאי, װ|אס האכז אמאצ נעשפיצט בײ די נו״ם, איז זיך .םון אים נישט אויםצוצאצן. דעי ק־פצעטיסט העא פוקם, װאם האט נעש&׳יצט אין ״סקא- צא״, אױ עדשט אפגעשאצט אין נתעצה נעוו/א־ן איין אונדערע ײדי- שע אוינן ע־שט ראן, װען ע־ האט זיך באוױזן אויח די ברעטער פון ״ינ־ויםן קונסט-טעאטעיי״ ״אנאסאם״... אך, װי װויצ אױ דעט יײדישן קינסטצער, װאס יקאן םטרא- שען; ״ארך גײ אװעק צו די נוײםן״ אבעד 'װאם זאצ :עבעך טדן ךער קינםטצע־, וװ)אס קאן רערמיט ני־שט ׳םטראשען, ע־ זיצט בײ או׳נז אין אױ אויר נעהאקטע צןרית. גון, ד.א׳ט אש אז׳״ נעזאנײ: ״איר ואוטראנקבא־ע, אי־ וחאם איר זענט סול מיט■ נ׳ריננ- שעצוננ ארן בטוא צו אײיעד אײנן האב און נזמם, איד, ווןאם אײעד אויטא־יטעט צץנט אויף יענעד זײט, איר זעצבסמיפארשװעכעד, אי,ד ״ה יאסרו דעויימניקעס, איך װעא אײך זוײזןן איך װעצ צע- .םדעבן די װאנוט ן איך װעצ א״ך םרעננען די הסכמה םון יענעך זײמ ניענעץ, און איד װעט פאן־ ׳מלר דרך-ארץ ׳תריינן ן ׳איר װעם פא/י מןי׳ד קדוש שפריננען. ׳און דאם ׳װעט ז״ן מײן גקמר.. און ער תאט זײן ציצ דערנרײסט. ע־ אעיעט מיט אוגז דדך- ,ארץ. טא פאחוואם קומטו איט כבוד, פאוחוו|אס? און אװ איך זע אז ודי װעצט נימ אים יא אפ בבוד, פאדד׳־יסט עס מויך און איך צאך מיוט אשטשערקעם. מ״ין םיײני. יצחס האצענעלםאנען — ויום סויס סון זײן פ א ט ע ר םײן סיפססן צער און מיטגעםיל. חנד־ז קואװוול־יםהא־װינ גר־א• פאריז, גןןװעםבער 1930. י ־ ז ע ד סונקע^טרןװאר&ע ב ב ו ד ז א ל א י חב־ רעדאקטארן דע־צויבט מיר אויק די בכבודיקע בצלט׳ע־ פון אײערע ״לי- טערא־־שע באעטער״ גישט אפצונעבן קײן יכבוד דעם בכבודיקן יױבי־- ראן־ שאום אש. פא־װאם קומוט איב בבוד, פא־װאס? זיבע־;ישט דעדפאד, װאס ־ער ד)אט נעשדיבן נרויסע װעדק. ער קען, — ש־ײבטו יע״ ן א־ן פארװאס זאא ער נישמ שדײבן קיין נדויםע נימע װעדק? םריב דאט ע־, נעצײג פערמ אים גישמ, מכשירי־מ האט ע־ י־ בעכ- טע, װיי, רמיםא, א טאאענמ-מאטאר פון א פא־ הוכדערמ דיכטעד- ת־אפט. עםפ״-רעדער, װאם מאכן דרײ טוױנט ״,אבדאטן״ אין א מיגיט, ׳גי׳וװננ׳גדדבינע;, פרעב-תאימע־ס, אינטיאיצ־ע־עגבע־ם, װאם ךע־נ־־נטעװע; ויך ב-יז צ• רי טיפענישן פון דער פךימיטױוער נשמה פון א ״מאײקע ננב״, א־ן הויב-מאשינע;, װאם הויין ייז צו די חעכםטעי תויכן פון א ״קד״גי השם״, — מיט אזעיכע מכשיריש אױ;ישט ׳ק״ן קינץ צו ש־יײ׳בן ׳נז־יי|אנ־עם און דראמען אין בבאא צי שאפן א פא־ציוײנטע פ־א־יק׳ציע אין ב־ײטן אינטעדנא׳ציאגאר; מאשטאב אט זאא ער פקיװן הארעװען װי איך מ־ינע װע־ק, מושמײנס געזאנט, האב א׳יך ני&מוזט שאפן מיט מײנע צ׳ען פ־גגער טא .ווןר װײזט מדע־ ק־גץ? טא װער פא־ װעמען בא-אר״ .־זאבן מע־ דרך-ארץ? , אפשר דע־פא׳־ זאא א־ךיאים אפנעבן כבוד, װאם ער מיט זײגע װערק פאדשאפט מי׳ר יהגאה און אן עו׳ענ-רוחני? טא אײענמ ער ד(אך רע־פאד א־יך מײנע װע־ק און איך בין ויכער, אז, װען ער אײענמ מ״נע! װע־ק האט יע־ נאך מעי־ תעגע א־ן מע־ הנאה, װארום דאן זעגז ע־ ע־שט יװע־ איך בין א־ן װעד עד אױ... און ע־ האט דאן דעם אמתן פאדנענינן. אפ־ג־ר זאא א־ך א־ם אפ׳נעבן כבוד דערפא־, װאם ער האט געעפנט א װעג יצל דער װעיאס-צו, ד־י־םנעביאכן א סעגסטע־ פון אינזע־ געמא קײן אײיאפע א שטיינעד וווי פעטע־ דעד נ־ויפע־ מא ציאיב װאם מײנט אי1־ ^אט עד עס נעטו;? איר מײגט א־ףדא־, כד־ צ־ מאבן אוגז,בא־ימט פא־ דע־ װעאמ, כדי צו מקדש ז־־ן א־נזעד שם ־ש־אי׳ בדבים? אסודן דאם תאט ער נעמון אשכ גקמדז. י׳־ג־ם זעאבסט-םאט־ספאקציע. דאם האט ער ינעבגון או׳נז״ ײדי- שע שרײבעי־, אויץ צ־י׳הכע־ם װאד־ט נעש־אכט האט ער אזוי (מ־םו מײנע ־געהאנקען גא- מ־רי!ע!ך/: ״אי־ מייגע ט״עי׳ע ײדעיועך בכ?5, ׳און מייגע טײע־ע ײדי- שע קשסטלעד אץ שרייבע־ בפחט׳. א־ך קען דאך אייךן איך װ״ס דאך ־עמ בם־ד און אפש־ײ, װאם א־ר האט פאר א ״דישן קינסט- אעד און ש־ײבער, ׳מושטײנ׳ם געזאניט, בשללת ער געפינמ זיך אין אײע־ע ד־ אמ־ת, און דעם בב־ד :אין |אפשײ, װאם אי־ ה׳אמ פא־ א־ם מ־מ דעד מינ׳רט, װאם ע־ צ־א״נט זיך אןיה ד־, שפאאטן יפ־ן נײ־שקײ׳ט. איך קען אײך. מײעע מײעיע ײידישע קאלענ*, אײע־ אביעיר מ־װע אפשאצינג, און א׳מתע קינםס-מםינדת, און װײם װאם פא־ א ר־ג־ם עס מאכמ א״ו* אײך א פדעמדע אנערקענוננ, א םאנקציע׳ פון ־י אימות העואם, א גייג־ט ״דישע יהסכמה. איר באקיסט דאך נאר אנדעיע אוינן, אנדעדע חושים, אן אנ- רעד באצ־וננ און אן אנדער אפשײ... אײן קאײנע נוײישע איבע־ועציננ מאכמ אין אײעי־ מש&חה אן איבע־קעיעניש עם מוכימ א שנוי-ע־כין, אן אגמװעדטוננ פון אאע װעדמ׳ן. .־ועד פון א״ך האמ נישט נעזע׳ן דעם מו־נחעאנם מאלענטפואע םצענע ״אין װאגאךי. װי אליי ״ה הויבן זיך אי פליצלינג באציען צ־ ׳א פ־יץ, װאם תאמ זיך ארײסג׳עװױן, אז ד׳אױ גאד א ײד, װ־ אזוי מען ׳מאכט ׳.נס םון אים נעבעך תהת ז׳טתי. און פאדקערט רער פצ׳־צ- איגנעד אפ־ג־ײ, װאם ״ת באק־מען צו א פארשוין. װעאכן כ״ען האט נעהא?מן פאי *י ײח און עס האמ זיך אךץי׳סנמװיז;, אז דאס איז