Literarishe bleter · 1930-12-19 · 51 (19.12.1930) · p. Seite 966

זײס 966?יםזזרןןר^&זז בלססזזר :וס. 51 (346) * דד. י צ ח ק ■שיפערן 71 ארשע די םטיביע של1ם אש פא־ א נײסטיק לעגן. די סצאםיקער תאכ; נעזען דאש ׳טטעטצ פ**־- היסנז אין א װײס?ײלעך אזן האבן ובא־טצאםן,,?זז דאם זענע; תבדיבים. א׳צ האיט אננעװיזן, אז דאם איז בצױז ישנײ. עד האט דעדזןען די א־בעט, װ)אס טמז זי׳ך (אפ אונש,ן אין רעד מאפע-עהד און ריה#ט פאהויסנעזען, אז ם׳נװז קוטיען דער ימאםענט פון <£־יל״ננ איע תאט אננעבאיפט די בלױנג פו.ן בויק, װאס װאלסט אין יטטעטי, ,דאן האט׳עד מיט פאדבאפערי׳עתײט נענומיען זיך צו די ציװײנ!, האט דע־נדײבט צום ׳עסאם און אפילו דערגדאבן זיך צו די װארצלען. עד האט ׳נעװ/א׳צט זןזן װ)אם פא־א װארצצען האט דאם ״די׳עע ׳צעבן — נעזוגטע אדע־ פאו־פוי״צ׳טע. אזוי א־,־ם האט עד זיך דע־נראבן צים װאדצצ פון מ׳שפחה (מומעיצעבק״ט), פון מ׳טיח-האפנוננ א״ץ שין ק״דו׳ט-ת׳םם. איץ ,װארצלען, װאם זענען כאוהאקטעליםטי׳ט פא־ן ײדי׳טן הישטא־ישן צעםגסיבוים. דאם אלצץ קא.ן מען עעפיינען אין איטם װעדקביז זײן לעצטע־ מריי|אניע אין דעד לעצטער טריסאניע (״פאדן ימבוצ״) מאכט ער פון די דאזיקע װארצצען י׳םודות פון דער װעצט. חאס איז רער איידןזי׳טער װענ פון א׳טם ׳טאפ;. אבער אויך קינםמצערי׳ט האט א׳ט זײן אײנענע צינ׳יע און,ריכטוובנ. אין אנהויב איז זי אימבאװוםט, פא־נעפצטן, ני׳טט-קצאר, אב׳ער סץ װערק צו ווערק װעיט דער װעג איץ בוצטער: עם איז דער װענ סון ציריק צו ועפיק. א׳ט הויםט אן מיט ׳טיר-ה׳טירים, אםיצו זײ׳נע עסטטע ־ראמען זענען או״פגעריםן נעווזארן אדאנק דעם צירי׳טן ׳טט.־)אם צוציב זײן כםדרריקער פארציבטקײט. אבעד װאס װײטעד באקומ׳ט ער ארץ א מעך אויכנערײפטע רויקײוט פון אן עפיקער אין דער טךי- האגיע איז ידאס לידי׳טע אין אים במעט ׳טויז נעפעניטעט/ אבער או״ך אן עפיקער איז עד פון א נאנץ םאגיוגדערן םין. אץ ״פא־ן מםויי• זענען פאהאן זײעד א םך ׳מיטאםן. כראי צ.י דעך־ מאנען יצזיז יענע סצענע פזן דעם צאנגן/ לאכנן ײד, װאם צעסט אין פעטערבורג אן װוינדעבט און װעצכער ׳טפאצידט אפט א־ום ,ב״ם פאאאץ פון צאר א״נמאצ בײניאבט חיע־צאננט ער מ־ט זײן פיננע־ צום תזיבן פיענם׳טעד פין קײזער און ער זאגט |אן, אז אקוראט װי םיאיז א*נטע,־גענאנגען א־טיר און בבצ, אז,וי װעט אויך א־גטערנ״ן זײ;, רעם צארם, װעצט. װי ענצעך אט ר,אם איז צו דער פאצקס- מעיטת ,־<׳*:; ׳ד,עם הײצ״קן ־טמ׳ט, װאם פצענט רע־צאננען מיט ז״ן האנט צום העבםטן צאמטע־ן, בעת ,ער פצענמ דאלפן אנצינדן זײן צאמטע־, װען יריאיז נעגאגנען הופן מעאצ אויפ׳טטײן צו .עיודת- הבדדא אזעצכע מיטאםן זענען פאדאן אין א׳טיים װער׳ק זײע־ א סך איט געהער צו די אײגציקע אויםגאמען צװי׳טן אונזערע קינסטצער, װאם נען זיך נ־ישט בצויז מיט אייבעררערצײצן און ׳ט׳צחנרן ראם יידײטע צע׳בן. אט םיצטו אזדי טיר די אחרױת פא־ן פאלק, אז ער איז ביםוצת אויף א צײמ אװעקצוװארפן די פען און זיך אװעק׳טטעצן אץ דער דײע פון רערנעד, כצצ-טוער א. א. .װ. איט איז תמיר צװי׳ט; פיאדס״ען און איבען־ פאדטײען. ער איז אצע- מאצ אן אגהעננאד בצויז פו.ן אזיעצכע אקציעם, װענן װעצכע ער פיצוט אילם׳טיינקטייוק אז זײ מ־|אגן א־ן זיך די ,סטיכיע איבע־- צװראקםן *נג-פא־טײא״טע קיעםצעך, צו זוערן דאם אײגגטום פין כצצ. פארצאנ ׳טצמה נאצרפארב דערשינען דאם בארימטע בוך סון ~ עמיל לוידװיג ישוהנוצרי (םענט׳טן־זון) — פרײז 6.60 — אדרקס; קאאפ. ״ב י בעדי/ װאד׳טוג נאצעװקי 8א■ יטצום א־טם אנט״װיקצדננ איז די אגטװיקלוננ פון א ט״ך, װאם ־ייבט זיךיאן דין, *־נעץ צװי־טן בע־נ, פא־צװ״נט זיך אצץ ,װ־יטעד א־ן ג־עכער באק־מט צום םוד זײן פ־צע ב־ײט א־ן •טגראמט א׳־ועק אזײ בם־־ ביז צ־ם פייצן אויפגיפ אין ים א־ײ;. •טיריט איט הו־םט ז״; צייטע־א־־יטע א־בעט מ־ט עפי׳זאהן, קצײנע געיט׳טאלטן, ט־אפנם, מ־ט א נא־רעלע, װיי ״כדט׳הצע״. בײ זײן אנהו״נ איז עך א פ־ט א־ן ע־ װ״םט אציץ נ״טט יװוהין ער גײט׳ אין צ־צט. ע־ .װערט געג־־אנן ״כיטן יטטי)אם״. אבע־ װאס-װײטער אצץ־מעי הויבט זיך אן די געיט׳גיאצט איט אײםצ־ק־י׳םטאצ־ז־־;, אנצדנעמען ד־ ר־כ- ט*קע פאךם, א כט־כיע סרײבט אים פון יטטעטך צו יטטאיט, אין דע־נאך צי רי ג־ויכיע ײר״טע ק־בוצ־ם אוװ־ גאד דער ורעצט. אבער ־ע־בײ ענריקט זיך עם נאך נייעט. זיץ םט־כ־ע נײט נ״ט׳ט בצויז אין ־װם, נא־ א־ייך א־ן צײט. איט קע־ט ו־ך א־יך אײ־ צוריק אין אונזע־ פא־נאנננהײט, אין אינזע־ גע־ט״בטע ע־ װיצ ניש׳ט בצויז ארומנעמען אונזע־ סעגגװא־ט, נא־ אויך ׳ג־אפן א מין ײדישע יעא- לאניע אװ• צו דןאגן. רע־ װע; פירט דע־פא־ פון א גא׳װעצקע צו א ג־ו־םן עפאם, א־ן פין געננװע־טיקע באיט־״ביננען — צו ,די נ־ו־םע ה־םטא־־׳־טע ־אמאנען, ׳ר־ פא־ם אנט׳װיקצט זיך בײ א־ם א־ן די זעצבע ־אמע;, װ־ דע־ א־נהא׳צט, װ• - א״נםפ־־אד־ע. א־־ב א־ך תאב פיאו־גצי׳כן רעם װעג יפון אי־טם ־טאפ׳־נג צו א טײף״ צ• ־עם י־־-טן פלדם, — א־ז רע־ ים, װוהין אט רע־ טײך פאצט א־ײ;, — די׳ װעאט, װו םילדמען זיך צונוי־י א־ן פיימ״טן זיך איים אצע •טט׳־אמען פין פא־׳ט״דענע צענרע־ אץ פיעצקער א־טים ־וענ איז — פין ײד״טע טאג־׳נױטן צו ײד״טע אמתן, או׳ן פין ־—״ג־ע אינ־ת; — צ־ ײעצט-אמתן. ראפ א־ז ם־מםאצי־ט פא־ן ײר״טן יטאפן בבלצ איט א־ז אץ זײן וױקם אזוי עכט י־ד״ג־ צויט רער אידעע. ע־ נעמט ײר״טע אמתן, װאם זענען אײםנעט־אנן געװ)אר,ן ר־־ך רע־;ע׳ט־כטע א־ן מאבט זײ פאו־ין קוצטורעצן אײנגטום פ־; דע־ ־ועצט. עם זענען יט־ײםער, װאם ־ג־ט״ע;, װאיט א־ך נעזאגט, או־־ ־־ מא־נינעםן פץ רע־״עײגףגניען. ז־י ב-א־־טטײען ד־ װעצג/ באנעמען זי. אבע־ קורם-בצ פון ׳ג־טאנלפ־נקט פון אײנענעם ״איך״. א־מעטום ׳טיײדט זיך קודם-כצ א־ויט זײע־ אינרװוירואציטעט. א*ט א־ז קײנמאצ נ־׳ג־ט א־נ־־־ו־ר״עצ ע־ פאו־יי־ט ו־ך, װען ער װ־צ עם זײן. איג• איז װ• א ק־אטע־ פון ־עם װוצקא;, װאם ה״םט ײ־״גי פארק. ע־יטט לאמאצת װען םי־עלט ךו,רך א־ם דאם פאצק, די מאםע ה־־בט ע־ ז־ך א־י־ א־־ץ ארצע־-פצ־נצ. םא־אקטעריםט״ט א־ז םײ?דטן ז־ין םאצ־יגנ צ־ ־ע־ מ־טע־, ז• א־ז א ט|אפצ׳טע עם א־ז ר־ באצ־ונג פון א מאן, װאם וױצ װעי־ן צ־ריק קינר א־ן פ־ן נ־א;, װאם ־ױצ יטאפן א רו־ ־אם א־ז אײגניטצעך ־ע־ זעצבער שט־מוצ, װ־ רעי־ םיט־מ־צ ציי ־טאפן א ם־״ק צ־וי׳טן כעגגװיארט און פארגאנננה״ט. א־ט זעט א־ן ז־ך ר־ א־יפנאבע צ• ז־ץ אזא ב־־ק. אמבע־טן קאן מען דע־זען א׳טם ײד״טע םט־כ־ע א־נם אויכ- גאנג-פונקט פון זײ,ן יטאפן, א־ן זײן ״יטמעטצ״. זײן יטטעטצ איז א־׳ננאנצן אנ־ע־־ט גדט־צרערט. װי ראם ץאבן נעט־ן ר־ לוצאם־קעך מענרעצע ׳ג־צום עדיבם און אייפ־צו פ־ץ. ךי דאז־קע אנרעריטריקײט האט מען באצד פון אנתו־ב נעפ־צט׳ באטיג• מיהאט ל״טט געקאנט;ענו• זאנן, אץ װןא׳כ ז־ :א׳טט־יט. מיהאיטי עב אננען־־פן נעא-־אמאל- טיק. ער־טט א־צט, גאך יא׳־ן, װעי־ט איטס יטטעטצ יפא־ אונז אצץ פא־יעטענ־צעבער אץ קצארע־ װייצ דאט א־ז געווען רע־ עמבריאן פ־ן רעם י־בטע־ב יג־יפעטערר־קע ׳טאפינגען. ר־ עצטערי< שורײבער האבן א־נם ׳טטעט׳צ געזען אן א־נטע־נײענריקע װעאט, אן קװם 'און ציק־נפט איגי האט אינםט־נקטיװ זיך נעםאפמ, אז זײ פא־בײטן — פ־אנע פ־ן פא־ם א־־ר• דעד פ־אנע פון תוך. בצויז די פארם נײט-אונטעך דער אינהאצט איז אײגיק. איט װײזט אי־גז ־ע־ תוך, י־ואט א־ז פ־ײצעך, לעםעריק. ד• ייננעצײטצעןך װאם דעבאטירן ם״ ר־ ויינמ-מיצן, די ^א־צעך, װאס ׳טפאציךן אויף די אצעען, די ׳טצמד׳ נגירם — זײ אצע זענען רי יעיםית פאר אינזיער קױם. אפיצו די מענטיטץ פין תהום, װעצכע ער װײזט אינו ׳ג־פעטעך זענען צונע- בונרן צו נעײיסע אידעע;, טחאנן א־ן ז־ך דעם ענטװיאיום פון א פ־זייט לעב;, אקיראט װי ראם י׳ינגװארג םון ׳ט׳טעטצ האט תתצתבות