Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. Seite 949

1״ס 949 ,£!} ז א ס ס װאק. ״דאם איז, זאגט ער, א ׳צ־טױאק ט־ט א הא־ץ פון א פױר״ט; חם־ד״. װו :עטט םען א פך אזױגע ר־טװאקעכ?•• — א•; א•; פ־צ;, העם ק־נםטךע־, װעקט ױך בעת-טע־עה אױד ־ע־ אטאר־קע־ פדץ דעד אנהױבע־, װאם א־ז א־ױם ט־ט ז••; פ־אג־אב ״ב־ידװנ••, בעת עד ארי•; האט נע-טױב; פאפואע־-וױםניעאפטרעבע אדט־קרע;. א-פ־ צ-קאעד; און בארעדנע; דעם ע-רפ, ה־נעזא; העדט ױך צ־ ט'ט ה:אה צ• פ־צ;. יעטערט פ•; צ-ט- צו-צייט א־-; א באטע־ק•::. ט־טאטאא באפם ױך פ־ץ, אז עד האט א פאדרעזונג. עד װאדפט א״ך זיך ארןײ ד• פארע־־נע א־; ט— ראזן ױך א־ן גאם א אױפ; נא:צ; װעג האאט פדץ א; דעם יטטועם װענן זאקם;. 2. ק••; אטעד־קע האב א־ך געטראג; א באױנ־ע־ע, פ•; פ־צ; א־נםפ־ר־רטע, באװונדע־ונג פא־ א. ׳ע. זאקם;. או; טא־:ע: ט-; אייגדדוק א־ז געװע;, אז זאקם א*ז ׳עױן א ״ד א•; ד• •א־;, ט־ט א ראנגע־ ״פא־נאנגענה״ט״ ה־נטעד ױך. דע־ א-נדרוק אװ :•יםט אפגעוױיםט נעװא־; אפ־רו װע; א־ך האב ױך ד• עדיבטע װאך פ•; טיי; אנקוטע; א•; נױ-־א־ק באקענט ט־ט א. ־ם. זאקם; א•; דעטאר- ט־קן ײדי׳ם; ריםעדאטן-קרוב א״ף הע:די םט־־ט. ױנט דעטארט זענע; אריבעד אבטצ; יאד או; א־ך דערווים זיך, אז טע; נ־ייט זיך צו פייעדן זאקפעם פופצ־ק-־עד־קז יוביריי םון זיין געבויד; ־יעח. ער׳םט איצט כאפ איך ױך, אז דעטארט, ט־ט אבטצן •א־ צוריק, א־ז זאקם נעװען :אך גא־ א ױנגע־טא;, םך-הבר 32 •א־ ארט אין זכרון װ־ר א־ך אדױם־ופ; דעס ״אטאריקך• זאקם און א־ם פאד- נרייב; טיט רעם א״צט״קז אבעד טיד דאבט ױך, אז צװייםן ױי א־ז קיין אונטער׳ם-ד נ״םטא. עד א־ז דעטארט נעװע; :״םט ״ננע־ א•; היינט — נ־׳םט ערטע־ נ־כעד יםוין איז ע־ רעצטנם ױננער, יעד:- פארם ענעדנ״םע־, אגרעםיװער או; ריטע־אד״ם-פ־אדוקטױועד זיין ״אױםנעהארטנקייט״ א•; א-םזע;, פירט טיך :ייםט װירנ- היק צו א פאדנרײך ט־ט זיין פאריט״םעד פ־זאנאט״ע או; אויך ־א איז צו זען א פעםטע, פר־נצ־פ־ערע אויכגעהארטנקײט. א•; די אבטצ; ־אר, װאם א־ך קא; א־ם, זענען א־בער דער װערט, :״םט :א־ דע־ פיױ׳םע, נאד אויך דעד נײםטיקעד — די װערט פון א־דעע; — אדו־כגענאננען טודאד־קע ׳םטורעטם, א־בעדקע־ענ״ם;. פעםטוננ•!;, נרױםע, ׳םטאדקע, זענען פאנאדעדנעפאר;, וױ קא־טנ־םט-ברעך; פ־רנד־קע פינורן זענע; גע׳םטדױכרט געװאד;. זאקכ אבע־ א־ז נע- בריב; דער זערביקער ער האט :״םט פא־אט; ױך או; רע־פא־ אױך קײנעם נ״םט. אפירו קאט־נ־םט;, װאכ דאם װאדט ״פא־דעטער״ גײט :״םט אדאפ פון זײעדע ר־פ;, האב; נאך דאכ דאזיקע, אטאר-ים־עק- רעך און א־צט באנאר-געװאד;, •וא־ט א״ף אים נ״םט געיםרײדע־ט װא־זם זאקכ א־ז דעד טענט׳ם פון הייא־ק־יט, אפ־רו דעד ׳םװעדסטע־ קאטפר־צ־דטכטע־ ע:•; װע־ט פײ א-ט קר^ד און נא־נייםט קאן א־ם פאדפראנטע־;, א־אפצ־ע; פ•; װעג. עד װײםט. ױאם כאע״אריזם א־ז, אץ טענ טע; אץ די םאצ־אר־םט״םע בת•- דדד׳טים זיך פיםטרע; אהץ אץ אהער, דרײע; טיטן נדאב; פינגע־ װעד צו-רינקם, װער צו-דעבטס, ברײבט ער א-ף זיץ אננעצײבנטע־ פאױצ־ע, טחטת אץ כאטע אנה-ב פץ זיץ כאציאר־כט״םע־ א־בעט תאט ער זיך א״כגעא־בעט א קי״א־-פעכטע פא־טורע פץ כאצ־א- ר־זם, אץ ל,ײ:עד קאן איכ :י׳םט פאדרעד;. :״םט אוטױםט איז זיץ בוך ״ד• רעדע פץ כאצ־אר־זם•• אױפנענוטע; נעװאד; ט־ט באנײם- טעדוגג אץ ארע םאצ־אר־כט״םע ק־ײזן, אץ ד• ״ד״םע, װי אץ ד• ־ײט״ם״םע א״ עננר״םע, װע; דאם ב־ך א־ז אץ ד• ׳םפ־אב; א־בע־- נעזעצט נעװאד;, אץ א־ז צװי׳ם; ד• פא־יםפ־ײטםטע ״ד״םע ב־בע־ אץ ראטנפא־באנד, כאט׳ם זאקם איז נ״םט אץ קאטוניכט״םן ראגעד אבע זאקסעם װיכנ׳םאפטרעבע ביכער, צי זײ זענעז װענן םאציאריזם אץ פאריטײ׳םע־ עקאנאטיע, װענן דער פאדיזעי קאטונע, א-ער װענ; באטאניק, האבן :אך א נרױסע טערה, װאכ צ־ט-צו און נעװינט דאם הא־ץ פון רעזעח — :״םט נאד זענען זײ װיסנ- ׳םאפטרעך קראר, אויפנעהארטן אץ א־בערצ״ננדיק, :אר זײ פאר- טאנן אויך ריכטערי׳םע, ק־נםטרער״םע ,װארעטקײט. זײן װיםטםאפט- 50 (345־׳ ׳׳ יפער.*רי87ע נרעסעד בזט )?סי/ניו׳יןדק א . ש ♦ 1. א״ א ׳םבתדיקן פד•- טארנן פון אנהײב ד־ע- צעטבע־, 1012, בץ א־ך געקוטע; צו פ־צ; ױך געזענענע;, פא־ ט״ז אפפא־ קיץ אטע־־קע ־עקב הײעזא; א־ז אננע- ק־טע; אץ ב״דע האב; ז— טיד נעװונט״םן הצרחה אץ דע־ :ײעד װערט. בעת א־ך האב יםוץ געהארט; ב״ם אװעקגײ;, האט דינעזאז ױך פרוצים באדעכנט, אז עם װארט זײער גוט נעװע; טיר ט־טצונעבן א דעקאטע:דאצ־ע-ב־ױו צו עטרעכע ײד״ם-אטע- ריקאני׳םע נדורים — און טון זאר עם טאקע פדץ. אבעד פדץ האט זיך געדוננען, אז ׳םרײבן רעקאטענדאציע-ברױו זאר הװקא דינעזאן, טחטת עד ׳םר״בט זיך איבער פ־ט דעד גאנצער װערט און זײן װאדט האט טער װאנ. ד־- נעזא; האט ב׳םום-אופ; יני׳םט טםכים נעװע;. אז זײן װא־ט האט ערגעץ טער װאנ, װי פדצם... האבן זיך בײדע נ־טםוטיס נעאטפערט, ביז טיטאמאר דופט פרץ אוים, מט׳ם טיט פרײד: — נוטץ איך װער ׳םרײבן צו יהוא׳םן; אבער בארה איז ער זיך מײשב: —- און אפיםר נ״םט... יהוא׳ם איז א ױ׳םב-אוהר. װאם קאן ער פאר עמעצן טון? ׳םאט, װײכט איר נאר װאס? איך װער ׳םרייב; צום ריטװאק1 דינעזאן האט יםוץ קענטיק נעװוםט װעמען פרץ מײנט, מחמת ער האט תיכף ט׳סבים געװען, אז דאם איז דער ריכט־קער אדרעם. — א טײערער ריטװאק; — האט פדץ פדײרעך זיך צו מיר א קעד נעטון, — א נעזעריםאפטרעכעד מענט׳ם אזן ׳םטענדיק נרײט צו טון א מובה. ניט אים איבער א הא־ציקן נדום פון מיר און ר־נעזאנע;. װער דע־ ריטװאק איז, װײם איך נאך ארץ נ״םט כאט׳ם פץ דעד התפערות, מ־ט װערבער פךץ דערט םץ אים, פאר׳םטײ איך, אז עד א־ז מאניםי יםרוטנו. ענדרעך פרענ איך פ־צ; װעטען עד טײנט. — זאג א־ם דו ן — װענדט ער זיך צו רינעזאנע;. אץ ד־נעזא; א־ז מיר נר״ך מנרה דעם םוד: — א ש. זאקם; דער נאטען איז ט־ר נעװען נוט באקאנט. אץ די ראהיקארע נדופעם, צו װערכע איך האב נעהערט, האט טע; נעשרונגע; א. ׳ם. זאקםעם אהטיקריען און נ־עכע־ע א־בעטן א־בע־ פארי׳ט״םע־ עקא- נאמיע, םאציאריזם און נאך אזוינע ענינים, אבע״ אץ א פאדרעגנהײט בץ איך. בטבע האב איך פײנט זיך אדומצוטדאג; מיט רעקאמענ- דאצ־עם און די אטפעדײ צװי׳םז פ־צן און דינעזאנען איז רעדיבער געװען רחרוטין איבע־יק. א־ך זאנ דאם פרצן אץ ער פרװוט אפירו נ״םט מיך איבערצוצײג;, אז איך דארף יא רעקאמענדאציעם. אנ• יםטאט דעם זאנט ער מיר: — אבער זאקס; זארט א־ד אױפזוכן בארד װי איר יםטערט אי־אפ א פום פון ׳םיף דעדנאך פא־פירט זיך א ׳םמועם מכח זאקם;, ז״נע וױסנ- ׳םאפ׳טרעבע אדבעט;. אץ פדץ, ד־ער רבי, רעדט דאסמאר װי א חםה־ װענן אן אנדעךן׳ פרץ דיערװארט גאר-נאר א םך פון אט רעם ריט- א. # ל ם י