Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. Seite 946

?'110ר1$'^0 1001173 011. 50 (345^ זײ{■/ *4?> ¥ א סוף א״ן מאל םאר א?ע מא?, נ$ר איך קען עס נישט. איך װײם, איך װיים, אז איך גןען זיין א גאגצע אייביקײס נציסצעך, וחארום איין :אבט װענגז אנטקעגן א נאנץ מעגט׳!!י׳ע צעב;. נאר לײטשיק, מיין הײם, — ז״ װעלן מיר עס קיינסאל נישט מוחל זיין... איך האב זיך א&געלאזן אין װאנן און בין געבציבן צינ;, װי א תם, און אלגע האט זיך איבערנעזעצט מיטן פנים צום פער׳ד, האט ביי פיר א־ױכגענומען פו.ן האגט די װי׳טלןעם און געלאיזן גיין דעם פערד ״טאגאםן״ — פײן האנט תאט זי פון אירע נישט אדויםגעלאזט. דערנאך תאט זי אפגערןעדעװעט אויף א זייטיק װענל. נגען קען פארן מ־ט דעם או־ך. נא״־ איך װאלמ ב״נאכט אלײן דורך דאנען ני׳טט נעפאד;. אויפן בדײיטן װענ האב א־ך נעתערט װו־נייעט■ װו קופקעלעך פר״לעכע יאדירניקעם, װאם זיצ;, רוען אפ, זשאלעװע; זיך צעשײדן מיט דער פר״ד. דא אויפן װעגעלע װעלן מיר זײ אפיטר גישט באגענענע;. איך ל״ג ארויף מײן קאפ אויף אלנעם לגי, איר ריח דערכרײטערט מיך שמארק; זי איז א באשײנטע פון דער לבנה און זי איז אויך ני׳עט קיין פרײלעכע. איר קוק איז געװענדט ע.־נעץ א־נדעדװײט, סײ פון מהלך, םײ פון צײט, און א־נזער נורל איז אזוי װי פאדבונדן ני־צט פון ער׳צנט. פינא־ װאם איך בין נישט קײן בארעבאם, נישט קײן ױנגערימאן, א־ך ב־ן עפעס זײעד :י׳טטיק נאר װען זי ניט א קוק אויף מיד מיט אויגן, װאס האבן מיך נעפונע;, מיך אלײן, מיך אויםנעקליבן צװי׳ען טויזנטער א־ן צענדליקער טויזנטער, דעמאלט ארט מיך ׳נױין נישט. — מענ מייז הײם נאך מיר בענקע;, זײן אויף אײביק בהוגז, די ײדן זאלן מיך ני׳טט ארײנלאזן אין קײן אײן בית-דומדדם ג־יטט. — נײן, א־ך װער בײ זיך אין די אוינן גרוים, ׳ניײן און געבאלעװעט (געפעםטעטן און איך װײם נישט, צי םיא־ז זי, אלנע, צי מײן װאםקע אל״ן האט זיך אפנע׳טטעלט און איך בין א־אפ אויף ידער עדד, אװי װי לויט א באפעל. אלנע איז א״ך אראפ. םיניגװען ני׳טט קײן װענ, נא־ א פעלד תבואה, װאם רוט אפ הײגטיקם יאר א־ן איז גי׳טט פארזײט. דאם פעחד תאט גענוםען מיט ח׳טק הריזן ארום ז־ך הויכע גראז און זי האט מיר אויסנעשפדײט פון רעדנעם א נעלענעד און זי זאגט: — זשידע, קום. איך גײ צו, איך לײנ זיך לעבן איר, קײן שום פד״ד פון ננבה, אדער כאפן מציאות איז נישטא. ם־איז דא הײליקײט, לײדן, אוג- זערע ליפן טוען דאם הײליקםטע, װאס אזוינע צװ״ באנעננטע קא- נען טון. איך זאנ צו איר מעד םיט אטעם װי מיט מויל: — דו װײסט, איך האב א װײב מיט. א קינד? זאגט זי: — איך װײם א־צט גארנישט. רערגאך פרעגט זי מיך: — םיאיז אן אמױ״ װאם ז׳עידעם זענען באטריבער, דו ביסט א זשיד?... — נײ;,—זאג איך,—מענטשן װי אלע. איך או־ך א מעגטש, נאר אט פאר דיר האב איך מורא. םיציטערן םיר הענט און פיס, מײן הא־ץ שרעקט מיך, אז דג ביסט א פארשאלטענע, אז דו ביםט א... זי נעמט מיך ארום װײך און איך פארשװינד אין אײביק״ט. — דײן מאן? — פרענ איך שמילע־ה״מ. — תאב נישט ליבן... אזעלכע װי רו... אט א ריר װאלט איך אװעקנענעבן כ׳נאנצע לעבן... איך קאן דיך בײ ד״ן װײב אפנעמען... א־ך קאן מיט דיר טון אלץ.. ...און ליפן, ליפןן בדיסטן — פײער־שטיקער, איך נלי. א העמד אויף א־ר א לײװנטענע. א מלבה דארף מער נישט תאבן. עפנט זי זיך, די העםד, װי א הימל. א־ך פיל, אז איך בין שוין אכצן יאד אין קײן ײדישן י׳קיב נישט נעװען, אז איך קום אהין, װא־פט מען אויף מיר שטיינער און איך תאב נישט קײן העזה ענטפערן אויף צודיק איך בין עדנער פון א משומד, איך נ״ אום אין א פרעםדער פעל: צװיש; נוים, קײן גוי נישט, צװ־שן ײר;, קײן ײד נישט. מענ טענידיקע נײ א־ך אום װי אין עולם התוהו, נאד די נעכט? רע־פא־ זענען רי נעכט מײבע. אין די נעכט נעם איך ארום אט װעמען. פון רי נעכט שפײיוט זיך מײן לעבן לעם איר... — מ־ין םזל, מײן שטערן אין הימל.—שעבטשע איך צו איו־ אין זי זאנט: אז איך בין איר זון, איר בדויט אין שײער, א־ר בודאבע אין פעלד בי״רלעך, און זײ קלײבן עפעם, זײ זוכ;, זוכן, פאפירלעך, בלעננלעך, שיאכטעלעך. ײר;, װייבער טראנן די לײדיקע פלעשער, די טישלעך,- עפעם מאדנע װײבער דא און ״דן. בײ אונז אין שטאט זענען די מענטשן א םך שענערע. פון טשעדעדע גײען ד■ בתמות און דערקענען נ־שט אקודאט זײער שטאט. איך פאר אדויכ פון פאטשט-נעסל א־ז שוין װײטעד רעם צד־קם מייערל. א־ן א פרײער שעה. — קלער איך, ■— װעט מען זיך אמאל ־אדפן אהער א־״נכאפ;, ארײנט־אגן א פונט צען בוימל (איך תאב גאך ריענםטמאל נעגלויבט אין די מצװת), א װעלט פארט דאך אהער און איך מאסטע זיך א״ן אין װאנן ליננר־ק די װישקעב האלט איך נאכנעלאזן, די או־גן קלעפן זיך פון-זיך. רער שטויב האט זיך שוין נעזעצט, רי ריחות פינם קארן ק־יכן פײכט אין נאז אדײן א־ן זענען מחית פליצים, איך בין נאך :ישט אפנעפא־ן דעם זאמד דא נ־שט װייט פונם מויערל, װי לעבן פעל־ קא־ן אייפן נדאז דער- זע איך זי זיצן אײנע אלײ;. םיזי, די אײגענע. מי־ א־ז אנטפאלן נעװארן ־אס נעזונט :אר פונם קוק װאס ז■ האט אויף מיר נעטון, איצט זאל זי :אך צו מיר צונײן און אוים- ־ערן א װארט, בלײב איך איננאנצן א טויטער — זשירע, — רופט זי זיך א;, — יאג נישט, װארט צו א דנע. אננעטומלט בין איך. אט א דא ערשט איז דאם הײליקע אדט מיטן מ״ע־ל, װא־פט ראם א״ך אן א מודא, אין דא — נא דירן טאמע־ איז ,־אם נאר אינגאגצן ק״ן שיקםע גישט, טאמעד איז עס א רע־ רוח װ״םט ו,־אם׳׳ ־בונו של עולםן — קלער א־ך זיך, — װאם האםטו געהאט צ,י מײנע ־אדן? און זי א־ז ש״ן לעבן װאנן; — פא־װאם ביםט• נ־שט אװעק מיטן טאטן? — פ־עג א־ך זי מיט א פא־פ־עמדט געמאכםק קיל, אזוי װי א װ״טן שװעםטער- קינ־ — איך האב אים פארלו־ד;. אפזאנן קען איך נ־שט, זאל ז־ין אפילו אן ערגערע פון א־ר, אין זי... איך װײפ, אז קיין לעבע־יקעד װעל איך שוין פון אונטער אירע הענט נישט ארויפ. נא־ פארפאלן. א־ך ניב א קוק אויפן פע־דס נלאנציקן דוק;, סיד איז א חרפה פאר אים. לייט׳טיק זעט א־ם צ־גלײך מיט מיד :אר םיגא־נ־שט. דאם פערר װעט שוין עםן פאשיע, זי האט דאך אים נענלעט. א-ן זי איז ארו־ף אויפן װאג;, האט ז־ך אװעקנעזעצט תאיט לעבן מי־, תאט מיר א טראג נעטון ב-ין איר מיט װארעמעד מילך עי־שט פון שטואל, אז א־ך האב ז־ך פארבל־נעט נישט אויף א מינוט אין נישט אויף צװ״. א־ך זע שיין, אז איך װעל זיך מיט איר נישט ראננלען, איך יאל אפילו וויפ;, אז ז• איז רער טויט מ־ינער אלײן. איר רעכטע האנט איז נעזעכן נאענט לעכן מ״נער, דאם ה״פט, אז זי א־ז או־ם- געקימען מ־טן הינטן צים פעדר, תאב א־ך עפעם אזוי װי נישט- געצילעװעטערתײיט א פאר נעטון מיט דעד תאנט נל״ך אין פײער א־״ן — צװישן רע־ בוזעם-עפנוננ פ־נם לײװנטענעם העמג־ (אוי, א־ן םאמע נלוטן), נא־ זי האט א ־ים נעטין פו רא־ט מ־ין תאנט אין רע־לאנגט איבער אי־ א שמ״ם אז איך האב ווייטער אמאי •••4••••• <• ■• < 1 ו<ן ,1.1<! ן א ן י אי — אהא, — זאנט זין — װעסט שוין װי־טער װיםן? — און איר פנים איז א־נגאנצן אפגעפלאמט נעװאר;, מען תאט נישט :ע- קענט אונטערשײדן, װאם ראם איז: צא־;, צי בושיה. און איך פיל, אז ם איז א־ננאנצן רא א טע־ת, נ־שט א־ך תאב אהין נעש״קט מ״ן האנט, ז־ א־ז אליין נעלאפן, אן אן אנפרענ. :אר ם־נ׳ט, װאם א־ך האב אפנעל״זט, ם־ױו• ב־ן איך נדייט אדאפניין פינראנע;, א־בערלאזן ־עם פע־־-און װאג;, נאך א־״סלײנן א־ר דאם :עלט א־ן אױעקנײן פױדאנע;. אויב :אר א־צט, מימ דער רנע, .ױאלט א־ך :אך בלייבן א מענטשי. פון קײן פערר װעט קײן מג־עה נ־שט ז״;, א־ך װעל נאך האבן פע־ד. איך װעל :אך האבן נעלט, אב־ נ־שט פא־פ־נםטערן לײט׳ם־קן ר־ ־א־ן. מיך, פא־ מײנע, א־ט נ־שט, נא־ פא־ אי־. פאר מי־ן הײכ :אר אלנע — אזוי האט זי געה־יפן, — באט־־בע־ן מ״נע, אז״ האט זי געהײסן ד־ רערהויבערן מײנע. — איגע האט נעכאפט גלעטן מײן אפנעפאטיטטע האנט. ז־ גלעט זי, זי ־ערט צ־ א־ר, אז־י וו־ צ־ א קליין ק־נד זי נעמט־ זי צ־ם מ־־ל, באקט ז־ מ־ט א־רע ל־פן. — נו-נו-נון — כטראש־עט ז־ עמעצ;, שא-שא-שא, — א־ן שט־לט א־־ן מײן תאנט, אזו־ װי מישמילט אײן א קל״ן קינד איך ־ו־־ם, א־ך ־ואייט געדא־פט א -ם טון ר־ האנט פון א־־ע־ און מאבן