Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. Seite 945

1ײס 945?יסערעדישע ו2?עסעד גוס, 50 (345) ם ל א ז ע *ון ד״טש: אײזיק פדמטניין די ארבעטלאזע מח:ה װאככ אי; טוכדעכ ריגכזער, װאכט בייטאנ און װאכט כיינאכע; עט װאכט א רן5צה פא׳־ן זאטן און פא־יעװעכרע־ די ארכעטצאזע מה:ה װאכט... עס װאכט רי צייט... א פיבער :אנט ראט צא:ר װי זור־ג עס;, ברענען טענטיטן־מאט;, א כצאנתער װינט אין אצע פענכטע־ יכיאנט. ז־י י,:אצן א־־ר ד־ פראכיעז פצאצ;. פארמא־עט, או־סגעצע־ט װ־ א סלןערעט. ׳עטייט איינער א־יף א פצאץ און רערט, געכייצטע פויטט — א־ן צופט — א צי־כן יכט־־כט ז־ין רא:ט, זיין כצוט-רו־ט פ:־ט גראנצט א־ן נ־ויסן כ־א:־ אין אונטעדערדי׳כע ר,א:ורעט, איינגעהיצט א־ן טראנטעט, מ־ט הו־צע פ־ט ז־ך יכצעפנריק ־ורך קויט־ מיצ־אנען קריכן טעגרעך, רראענ־־ר,: ״מ־ר הוגגע־ן רי ראר־אט זיכומען: אבטונגן כװאצ־עט רויטן עס פי־פט אצארט, ׳כפינצ-׳כויכן, — ׳כט־קער יכפציט, כאנען בצייבן ׳כטיין א־ן מ־טן פון גע־ענ; װאס טראמפצט עס דודך :אכט מ־ט אייזן-טר־ט רי מחגה ארבעטצאזע או־פן װענ. פא־יכטא׳־טע יכטייען ד־ מאיכ־גען, פון פא־גאזטע מ־נען-׳כטעצן א־ן בא־נ־נעכיט א צעצט נע׳כרי־ צעיכ־ייט; רער א־כעטצאזער מא־־כ היצכט אפ װי רונער-קנאצן, ער װערט די ׳כטודעט-צאװע פון רער צײט. ״ס־״ה״ט". פ ד י י ד! ד ע ד גי י י?? ג ג אז איך טו אן עפן די אויגן, זע א־ך װי אנרערע הא־כארעט צעפארן ז־ך יכוין או־ך. װער ס-׳כפא:ט אצ־ין א־ן כ״ װעמען דער פו־מ־א;. א־ך כין רויק, אן א־כער־קע טומצענ־יכן א־ז א־כע־געגא;- גען רער ־אד־ר און ט-האט ז־ך או־ס׳נעכ־טן פ־ן רער כה־־ה געצט. רער נאנצער װאנן טחודה א־ז אר־־ן אין ט־ײסטע־, ס־װעגט :־א־אכ־סצ אפ די קעיכענע. דוכט ז־ך, אז דער יכטן א־ז ׳עוין אװעקנענאננען פ־ן מ־ר זי האט מיד געגעכן רי האגט און נעק־קט א־ן ר־ או־נן. או־, א הא;ט, או־, א קוקןן... מזאר :״כט מ־רא האבן פא־ ק־־ן עכ־ה, א־ז, דוכט זיך, גאר ערנעץ פא־אן אזא ד־;, אז כיא־ז א מצװה אויו־ אזעצכעט מאבן א בדכה. י איז ראך א ה־רויכ א״ך א גובעדנ־ע. ראס גא:צע צעבן אפגעבן פא־ אײן א־ומנעמען ז־, װען נ־־כט ד־ יכ־טוב ןאזעצבעם א־ז א־ינכ א־ן א מר־:ה)1 א־ן א־־גע־ פ׳־ן ד־ צװ״ פ־־ע־־ט א־ז נעק־מען צוצויפן א פא־טאפעטער, ער האט געמ־־כט, אז א־ך כין נעװארן אין בעט אין כ־ז ־כו־ן אװעקגעפארן. :א־־יכ, בײ פ־נכד ״ױערט מען ני׳כט אין כעט. כײ פ־;כה װאקופט מע;. — גא... און א־ך פאר ־כוין טיאקע רער צעצטער פ־גט ־אר־ד, קיגרע־- צעך דרײען זיך אדוט אויץ ר• ערטער, וװ מען האט צעג־מען רי י ז> ה ז); ע ס ב ע כ ע ד * ד 3 ע זײ שטײען גרופעסװײז אויך גאםן-עקן, די פויםטן פעסט אין צע׳כציםענע דעק; רי היטצען איבער ׳כטערן, דער דענן טריפט. אין פראכט-האטעצן װאקםן רויזן-פארקן פרעכע, אין פדאכט-האמעצן װאקסן רויזן-פאדקן פדעכע, אצצריננ ױבצט װי אין טאכץ-געדרײ;;דכות בעט דעם בעטצערם הוט מ־ט צעכער, און מיט תפצות ׳כ׳פ״זט די ״םאצװײ׳כאן ארמײ״. דע־ ארבעטצאזעד ׳כצאנדערט ז־ך דודך נאם;, ז״ן תוגנעריקדצײב יכצעפט יכװער ז־ך װ־ א זאק; רער דז׳כעז-באגר קצאפט, די א׳ײטאס בצאזן, פון װאצקן-קראצער ׳כפיצט א בצעכר-ציכט-קאטאראקט. אין די מארקן צאפצען פעטע פי׳כ, עם טודעמען זיך הויפנם פצײש אין רויער פ־אכט־; פון פרישע פרוכט א זיסער כיסן, צוגעגרײט אויך טישן פאר דער נאבט. א, נן-עדן פון די רײכע, צאנד׳כאפט פון די צ״דיקג״ער עם טראגט זיך װויצ א פעטע׳ד בויך. עם נציט רער ריננ אויף פיננער, עם ׳כו־מט דער װ״ן. רי זון אין הימצ תויך ■װי גאצד-אראגזשן בציט: דאם ארכעטצאזע צאגד א־ז אונטער בריקן-בוינן, אין פ״כט-נעדיכטן נעבצ, אויף א נאםן ׳כט״ן; אין טויטן יכטיבצ ׳ג־׳װ״נגד אײנגעצוינן, און די בית-עוצם-פעםט ציט ניריק האם געבײן. א י צ ' ק 7 גגיס/קיעןן ס י א ד א (םיו־*) בײ מ,יר סאצן פון די הענט די דוהע, רע־ יכפאן. נאד קו־ט רער<מאן איך זיך אין דער הײם, ראס פ־רעקיכיק עסצ־מערצ, צײט־כיק װייכט די גצעזער, דער בויך יכפארט אן דעם ט״כ, װערן בײ מ־ר די הענט צוריק הענט. אבי;אר נ־׳גיט קוקן, װו מירא־־ נ־׳כט. און ד־ דוהע איז ׳כ׳וין אײנגעפעםט־קט״ דער װאנן אויםנעקערעװעט און ראס פע־ד האצט שוין אויפגעהו־בן רעט קאפ, איך זאצ דעט;אר הײםן נײן, דארפן אבער די הינטערצעך ני׳גיט בצײבן קײן פאריכעמטע, ט׳ראגט אן דער ׳גוטער יאר א ׳ג־וסטער מיט צװײ אצעניט׳־ג־ער פויעריט און עד פאדצויבט מײן •־•עיכטצ םהו׳רה, װי רער אמת א־ז. צאזן זײ זיך ׳נישט צאגג בעט׳ן, ניבן אן ארעדא,־־ און נײען ברעננען ד־ רע׳ג־טע געצט, א־ך זאצ נאר צװוארטן. אויף אזא זאך פצענ מ־ין טאטע כםרר זאנן, אז ״א ׳כטן מקטרנ״ן אן אגרער ברירה תאב א־ןהי מוז מען שוין צװוארט;. װארױ א־ך װײטער אוגטעד רעט פע־ד אביסצ קינישינע, צעכנירעװע די םופאניע און אצײן צ״נ א־ך זיך ארײן אין װאנן מיט צוגעמאכטע אויגן (גיב נאר א טאפ אין קעשע- נע, צי דער טײסטער איז הא. די נעצט זענען ני־כט איננאנצן ק״ן אײנענע, דערםאר דארף מען זײ שטארקער אפהיטן).