Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. Seite 940

זײס 940*?'^זזרזזר'שזז ב7עסזזר 11ס, 50 (345) געבענשט ז׳אר זײז יענער קרוב פון?עםםיננטא!, װאם הן*ש אונזער שװארצן אהין אריבערנעשצעפט. זצמן רײזען װאצט נעדארפט אויםנעפינען זײן נאםען און אים פאראײביקן אין דעם ״צעקםיק*•; פון דער ײדישער ציוםועראטור״, װארום א דאנק אים, האט דער דיכ- טער י. י. שװארץ נענעבן אונזע־ פאעזיע דעם עדשטן עפאם םון אונזער צעבן דא אין אמעריקע, ו. אויר מיין טישצ לינט י. י. שװארצם בוך ״קענטאקי״, און יע- רעם טאצ, װען מ״נע אוינן פאצן אויף דעם, דערטאנט זיך טיר ־עי־ אװנט טיטן דיכטער אין א ציטערל אין דעם שטעטצ טרענטאן. א פאדזא־גט פנים בײ אים נעװע;. די הויכע פינור זײנע, װאס איז געװען אויםנעצוינן אויפן בעטר, האט זיך נעקאדטשעט פון אומרו און נערװעזיטעט, און די האר זײנע האסן זיך עפעס אז״ אימעטיק נעזילבע־ט איבע־ זײן יטײנעם קאפ צען יא־ אפנערעבט אין רעקסיננטאן. נעפי־׳ט נ־ויכע נע- ־סעפטן פון פערעדן און ״עוין ארײן נעװען טאקע אין רי הויסע פעדעדן: א ע״נע הײם, אן אײנענער אויטאמאביר. רי צוקונפט פון זײן רע־װאקסן טעכטע־ר א־ז אזוי װי באזא־גט א־ן פרוצריננ,— ק־אך: ק־אח — ד• פעדע־ן האבן זיך אין פארא״װע פא־װאנדקט און זענען םימן װינט אװעקגעפרוינן, א־ן איצט איז ע־ אין ט־ענ- טא;, א רעדעד אין אן ״ארבעטע־-ד־ננ-עור״, ק־־גט קראגעדיקן נע- הארט, פון װעאכן מען דא־ה אויסהארטן א הײם פא־ פדוי און טאבטעד אין נ־ו-יארק און ד־ערצו א צימעדר דא אויף איבערצו- נעבטיקן פון צײט צו צ״ט — מײן טאכטעד רעדנט אין קאראמביע-אונױוערפיטעט,—- האט מי־ ׳. י. יעווא־ץ געזאנט און מיט פאטעררעכן ׳טטארץ אין די אוינן ז״נ;׳ צונערײנט: — און א שיין מיידצ א־ז זי1 נו ־ ־וריב אט דער ריבער טאכטער זײנעד איז ער קײן קענטאקי נעפארן און תאט דעהװײצ אונז יענעם יעטאט אין דעד ײדי׳צער ריטע־אט׳ור ארײננעבראכט. פון די טויזנטער, װאם עד האט דארט נעמאבט, א־ז קײן זכר ני׳טט נעבריבן, אבע־ די קענטאקער ערד מיט די ײח און נעגערם א־בער א־ד א־ז אין די ברעטער פ־ן זײן בוך פאד אונז און פא־ די דורות נאך אונז אײננעזאמרט נעװאר;. און איצט? קען זיי;, אז צוציב דער זעצבעד טאכטעד װעמ ער פונם רע־ער-שטענדער צו א געזארין-םטאנציע זיך איבע־טדאנ;. אויטא- מאביצן װערן קומען און אװעקפאדן. א־ן זײ װערן זיצן אצעדציי מענטשן פון ארעדר־י ראםן און נאצ־עם און עד װעט פא־ ז״ערט- װעגן אנצאפן נעזארין און א״ר א־ן די טענקען א־״ן און צאפנדיק ־ועט ע־ דעדװײר דעדזען עפעם אזוינם, װאס ז״נע ׳צװא־צע, ׳עמײכרענד־קע א־־גן זענען מסונר צ־ זען א־ן דערנאך אונז װידעד אונטע־ט־אנן א מתנה פק דעד נדויםעד רוי׳ציקער אמעריקע. איך זיץ און מייט ז״ן בוך און.טו־אבט ב״ ז־ך, אז אפ׳ער איז דאם גארנ־׳טט נעווען זײן טאבטע־, צור־ב װעצכעד ער א־ז קײן קענטאקי נעפארן, נאר עפעס אזוינם, װאם נ־׳טט עד, ני׳טט א־ך און ני׳עס קײנעד, װײםן צוריב װאם און צואיב װען מיר םרײבן זיך ארום אט דא א׳־יף אונזער װערט און אין אונזעד צעב;. נאר-װאם דערשינען: אלחנן צײטלין פיאפט־אויסגאבע. אלבום־פאימאם. אלחנן צײטלין א ביכעלע ליועו פרײז 1 זל. חויפם־סא-קװף: ״קאאפ. ״ביבער״, װאר׳טע, נאלעװקי 2א.י ד אין די יארן, װען ד־&ר שײן פון די ״ױנגע״ האט זיך צע- גראנצט א־ן דער ײדי׳טער רישעדאטוד פון אמעדיקע, האט י.'. שװארץ מיטגעשײנט, כאמ׳ט ד־ פ־רע־ פון יענעד גדופע האבן א־־ף א־ם געקוקט, װי אויף א זײט־ק;. אין ז״ערע מלחמות האט ער קײן אנטײ׳צ נישט גענומען, װײל ער האט נישט געהאמ פארװאס מרחמת צו הארטן. די ״ױנגע״ זענען איפ נעװען טײער און נאענט; װי חברים פון זײנע יאדן, א־ן װעמענם טאראנט ער האט נעגרויבט אבער אויך די ערטעדע דיכטעד האט ער קײנמאר נישט נעװארט און נישט נעקאנט פאדר״קענע;. דערצו א־ז עד צו יענער צײט נעװען פאד- קניפט און פא־בונדן מימ וער העבדעישעד ר־טעדאטוי־ און נעשר־בן האט עד זײנע רידעד אויף ײדיש ־ע־פאר, װײר ד־ סביבה, אין װערכע־ עד האט נערעבט, איז גע־וען דורכ־־ם א ײד־שע. ה־נטעד זײנע פר־־צעם א־ז א־ם נאכגענאננען די טראד־צ־ע פ־ן אן א־בעדזעצער. כ־אר־קם ״פתמ־ד־, טשערנ־כאװסקיס ״ברינצעם און פאר- ש״רענע אנרערע ל־רער פון העבדע־ש־ע ד־כטער און ד־ חבר־ם זײנע, װערבע האבן דאך א־ם קײנמאר נ־שט נעפ־װוט פאררײקענע;, האבן אפטמאר נעדעד װענן אים מיט א קרײן-ביכערע נר־נגשעצ־ננ: — א װוילעד דיכטעד שװארץ, אבעד... א־ן װאם דער ״אבע־- א־ז באשוטאנע;, האט מען קײנמאר זיך ארײן קײן קרארן חשבון נ־שט געקאנט נעב;, אבער אט דע־ ״אבער״ א־ז געװען גענונ, אז מען זאר א־ם באטדאכטן נ־שט א־נ- נאנצן פא־ קײן א״נענעם. ־. י. שװארץ האט ז־ך רע־פון נישט שטאדק גענומען צום האדצ;. ער האט ק״נמאר נ־שט ארו־םגעװיזן קײן פארדדום, הלמא־ מען האט א־ם נ־שט אײננעראדן מ־טצוא־ביעטן א־ן ארע זאמר- ביכער פונקט װי איצט — פרענט ער או־ך אין יענע יארן זיצן מיט רי קאלעגן און פונלזט װי איצט, הואב. אויך א'ו יענע י#וץ זײנע שװארצע אוגן געשמ־יכרט מ־ט נ־טםק״ט. עס א־ז נעװען עפעפ אזו־נם אין ש־ואדצם נאנצער הארט־נ:, װאם האט א־ם אר״ן נישט או־פנעהעדט צו םרײםט;: — נישקשה... עם װעט גאך קומען א צײט, װען רי חבר־ם װערן זיך באציען צו מיר, װי געהעד־ק איז... ת. אט די צײמ איז נעקומען נאך אײדעד עד האט אננעהויבן צו ש־קן פון דעד שטאט רעקם־ננטאן זײנע װונדערבאדע פאעמעם װענן די ײדן און נענעדם אין דעם שטאט קענמאק־. י. י. ש׳װא־ץ איז נאענט און אײנן נעװא־ן די קארעגן זײנע מיט דעד ביז גאר פ־ינער פעריע רידער, װאם ער האט אפגעררוקט אין ־ופף אפאטאש־ס זאמרבוך; ״די נ״ע הײם״. ד־ קראפט און ד־ ב־ר־ערישק־יט פון יענער סעדיע רידעד האבן געװונען ארעמענם תע־צער פאד שװא־צ;. די נײע ה״ם אונזעד־נ אין אמעריקע האט דענכטמאר א קוק נעטון אויף אונז דורך '. י. שװא־צס נומע און פד־ינטרעכע או־ג;, א־ן עפעם אזא ר־כע ה״מ־שקײט האט זיך פא־ אונז, ״דישע דיכטער, אנגעהויבן פירן א־בעד די נאםן און שטעט פ־ן אמעריק׳ג אין יענער צײט האט ער גערעבט מרט אונז א־ן נ־ו-־ארק א־ן א־ז געװען אן אפטער ארײנקומער אינם רימעראו־ישן קאפע-הויז. פדנפה האט ער נעצוינן פון העכרע־שער רעדערײ א־ן א תרמ־ד-תודה און שפע פאר זײנע רידעד האמ ער נעצ״נן פון דער נײעד ערד, װאם האט טארן און בערג, טײכן און ימען, רוישיקע שטעט און נרינע פארקן אין זיך. צװישן די קארענן איז ע־ נעװען דער שײגער, שטענדיקער ג־טמ־טיקעד בחוד מיט די קויר-שװאדצע געקדײזרטע האר, טונ- קערן פנ־ם א־ן שװארצע, שמײכרענד־קע אוינן. י. ־. שװאדץ תאט באז־גט די נ״ע הײם. ער האט א״נגע- שפאנט דעם ר־טם פון אמעריקע א־ן זײנע שודות, אבער צוזאמען מיט די רידעד איז דאך אויך דא א פרוי, עס װאקםט אין הויז א ■ט־גכטערר, פאר װערכן מען דארף באזארנן א צוקונפט, את די רידעד ברעננען נישט מער, װי ברויז נײסטיקן פארגענינן, אבער גא־נישט קײן פרנסה, איז װי זשע זאנט םען זיך אפ פון דעם רוף, װאס עפע-ם א ק־־וב תערט נישט אויף צו שיקן םון רעקםינגטאן קענטאקי?