Literarishe bleter · 1930-12-12 · 50 (12.12.1930) · p. Seite 939

/ײש 939 7 י סעד #די׳*ע *.? סססר גזס. 56 (343)? ז, ווי'2ססר/ני7.'#רק י. י. ש ו ו א ד זי •) >) * {) ר ש ר ע פ הײם און אן אײנעגעם אױטאמאב־ר, ראד־ א־צט, אין כײ;ע ■•<!.־;, װערן א לערעד די װעחםער ״א־ן ם״;ע יא״־;׳■ ע- ארו־בנעיערט מ־ט א ט־אן םון א פענט׳שן, װן>פ הויבט ׳עוין אן צו פ־רן ראס אנלןופען פון דער עגטע־ בײ פיר האבן אט־ די װע־טע- אױיסנע־ופן א ־סמ״כא, װארום באט־ע ׳עװא־צס ־עװא־צע הא־ זענען ־סו־ן ה־פ־ע באז־אבערט, א־ז אבע־ ז־ין פנ־ס;אך אזו־ ױ;נ אץ אױ־ פ־־־ע, װ־ ב־י א ױנגערםאן א־ן די פדיע צװאנצ־קעד ־אר;. ועד א־ז נערענן או־פן בעטד א־ן נע-עדט װענן דער ־עװע־־קי־ט צ־ זי־ן א ײד־־עער יערעי- — פ.־ט ד־ ק־נדע- א־ז נ־׳סט אזו־ ׳סרעסבע אבע- פ־ט ד־ ערטערןן — האט ע־ ז־ך באקראגט, און רעדבײ האט ער בײ פ— גענופען פ־עגן אן עצה װעגן א נײ גע־נזעפט, װאס ז־־נע- א גוטע- פד־־נט װ־ד פא־ א־ס אײגארדנען או־פן זופער: — אן או־טאפאביר-״גאראױש״ א־ן א געזאר־ן-סטאצ־ע, װאס זאגסטו צו דעס, װײנפער, הא/ איך האב אים נאדנ־׳טט געזאגט. — װאדוס װאם האב א־ך א־ם געקאנמ זאנן? א־ך ראב זיך צונעהע־ט צו זי־ן פרא;, און פא־ פ־־נע או־גן האט זיך געפארן ׳םװארצס ים־ינע פ־נוד אנגעטון א־ן א םװעטע־, װאס ׳עט״ט רעבן א געזאר־ן-פא׳סין און פאפפעט. — פינוי נאראןן — ׳סדי״ט ארויס פון אן א־־טאפאב־י א י־ד פ־ט א גראבן צ־גאר א־ן מ־יר, און עס .װי־םט נ־טט דער ײד, אז די הענט, װאם פאפפען נעזאר־ן אין ז־ין א־־טאפאב־א א-ײן, תאבן נעגעבן דער ײדישער פאעז־ע פרעפטיקע א־ר־־עע רידע־ א־ן א װונ- רעיבאר בוך: ״קענט־אקי״. נ. ־. ־. שװארצס אויםזען א־ז, װי ו־־ן נאפע;. א טונקערע תויט מ־ט יטװא־צע שײנענד־קע או־נ;. אבער ז־יז נעפ־ט-צויעטאנד א־ז, װי בײ א ױננ, באאנד, יעײן און נר־ק- רעך ם״דא. _ מיט זײגע אומצײאיקע, קאײנע אירישע א־דעד און ם־ט זײנע עפאםן װעגן די ײדן, נענעיס און אנדערע פ׳ענטשן א־נם קענטאקי- ׳טטאט, האט ער ארײננעבראכט אין אונזער פאעז־ע אדײן א בראנד- קײמ, װאם העחט ני׳טט אויך צו באענדן די אויגן. אפ־צו ידער טי־ויער, װאם רײםט זיך אפאל דא און דאדט ארוים פון זײנם א יר־ד, א־ז נישט דער טדויע־, װאס קופט פון האפ- נוננסקאזיקײט, נאר דער ט־ויע־ פון דער נעז־נטער נאטור, בשעת דער היסא איז איבער איר צופעליק פארכפורעט אז דער הימצ איז פאױואקקנט, א־ז א־פעטיק אויפן הא־צן, אבער שװארצם ה־מצ א־ז פארכמורעט ברויז פון צײט. צו צ־יט אםמערםטן שײגט א־בעד א־ם די זון און זײן װערט א־ז פא- א־נז א ר־כטיקע און א בראנדע. נישט אומזיסט תאבן א־ם ארע קארענן אזו־ ריב. פען האט ריב זײן דיכטוננ און פען האט ריב א־ם ארײ;, ,־וײר םון בײדע טראנט זיך שטענד־ק דער ד־ה פ־ן נעזונטער אויפ־ נעאקעהטער ערד, װערכע האט א־ן זיך זאפט און ק־אפט פאר ארע־- רײ נעשמאקע און קארידם׳־רע נעװיקסן. — הערא, שװארץן — ש־קן א־ס אנטקענן ארע קארענן זייער באס־־יםוננ יערעס מאר, װען ער באװײזט ז־ך אויך דער שוױער פ־ן אונזער פקום-פקרט. צו קײנעם גײען נישט אנטקענן אזוי פ־״ א־ן אזו־ אופנע- צװוננען אונזזס־־ג םרײנמרעכע בריק;, װי צו אים, װײר י. י. שװארצס שװארצע אוינן זענען שטעינד־ק שמײכרענדיקע א־ן שטענד־ק פ־י מ־ט בר-דעררעכעד גוטםקײט צו ־עדן אי־נעם א אין א״נעם א פרײטיק-אװגט פון װינטער 1929 בין איך נע- שיקט נעװארן פון דער ״קורטור-געזעי׳לשאסט״ אין דעם שטעטר טרענטאן, װאם רינט נישט װײט םון נױ-יארק, אויף א רעקציע םאד רעם אחטיקן ײדישן ״קורטור-צענטער״. װען א־ך בין א־ײננעקופען אין זאר, בין א־ך א־בעררא־םט נעװאר; צו זען צװ־׳טן ע־י־ם דעם ר־כטער י. י. שװאי־ץ. איך האב געװוסט, אז ער נעפינט זיך פער נ־שט אין רעם װי־טן רעקם־ננטא;, פון װאנען עם זענען צו א־נז א׳־־בעתעק־פען אין רויױ פון א רײ 'אח צוזאפען מיט די גרוםן װעגן ז״ן רײכקײט, או־ך פרעכטיקע פאעמעם, פון װערכע עם איז דערנאך צי־נויפנע- שיטערט נעװארן זײן װונדערבאר כוך ״קעינטאק־״. א־ך תאב שוין א־־ך געתאט נעהעדט, אז פון די נרו־םע נע־סעפט;, װאס ע־ האט א־ן דעד װײמער שטאט רעקםיננטאן נעםירט, האט זיך או־סגעראזט א ט״ך, אבער אז ער נעםינט זיך איצט אין טרענטאן און אז ער איז איצט דאחנק דעד רערער םון דער ״אדבעטע־-׳ר־ננ-שור״, תאב א־ך ק־ין אנוננ נ־שיט נעהאט — שװארץ ן ער האט װא־עם געהארטן מ־ין האנט, און זײן טונקר-הו־ט־ק פנ־ם האט גוטפ.וטיק נעשמײכרט: — סון װען אן ביסטו א מטיך/■ — האט ער ראכגד־ק בי־ מיר נעפרעגט, און דערבײ זיך גרײך נענומען באקראנן, אז װ־ א רערער, קוסט א־ם אוים זײער א םך צו רײדן דערפון, װאם ע־ איז נישט קײן רעדנער און װאס עיר קאן דאם מויר נ־שט עםעינען, װען עם קומט פאר א םאדזאפרונג םון די ערמעדן. נאך דער רעקציע זענען עטרעכע טרענטאנער קורטור-מוער, י. י. שװארץ און איך ארײן אין א קאפע-תויז, די קורט־ר-מוער האבן ב״ם טישר נישט אויפגעהערט צו רעדן יװעגן רעם פצב םון אונזער ־יד־שער קורטור, און שװארץ תאט נערװעז אומנעםירט די פיננער פון ז״ן רעכטער האנט א־בער די אפנעזירבעדטע האר פון ז״ן קאפ און געהארטן אין אײן באקראנן זיך: — עך, ײ״נ&ער, װען איך בין א פטיױ אזוי װי דון ב. יעניע נאכט תאב איך גענעכטיקט, ב״ שװארצן אין זײן טרענטאנער צימעדר. זײן אמתע הי־ם איז אין נױ-יארק. דארט תאט ער זײן פרוי און זײן דערװאקםעגע טאבטער, צו װערכע ער פאחט כפעט יעדן אװנט אה״ם םיט דער באן, אבער אזוי יװי עם קוםט אים אםטמאר >נ־ים צו פאדברײבן צו אן עצטערנמיטיננ, תאט ער אויך םאר זיך א צימעדר אין דעם שטעטר שװארץ האט זיך נאר םחית נעװען, װאם גאט האט אים צו- נעשיקט א קאלענע מיט װעמען זיך אביםר ׳תרכצושפועסן און פאר- שטײט זיך, אז יענע נאסט האבן מיר פער נעדעדט, װי געשראפ;. דאם ערעקטדיש רעםםר האט שװאך בארויכטן דאם צימעו־ר, און שװארצס הויכע םיגור, װערכע א־ז געװען אויםנעצוינן אויםן בעטר, האט זיך נעתאירטן אין אײן קאחטשען םון נערװעזיטעט און אנשטרעננוננ און עד חאט נערעדט צו םיר װענן זײן איצט־קער שװערער ראגע. — פארשטײסט װ״נפער, א מענטש, װי איך, װאם תאט נע- פיירט נױיםע נעשעםטן, נעװען שוין כמעט אן עושר פיט א ש־ײנער 1") שון בוך ״פון אונזער האכ און ני־סם״, ײאם דעוחס״ננו אין קלעיקידסזןרלאג•