Literarishe bleter · 1930-12-05 · 49 (5.12.1930) · p. Seite 922

?יסזנל־אדי^ץנ בלסססך נ וכ 49 '344);״נ 922 * דער ביב5, ײדן אין זײער דערחויבנסײט, ריטועיצע סײעחצעכע האנדצונג, דאם כשרע, דאם פרומע, א ײד בײם ססר, ײדימע סינדעד אערנען תורח, א ײדענע בײם איכט־בענשן, ײדענעם ב״ כפרות- שצאנן, ײדישע כאה-מײדאעך, א ״דישע סענינין. זײן ״אםתר המאכה״ איז װירסאעך א בריציאנט ווערי< עכטער פאטאם און אזויפיצ חן. אן אוטגעװײנצעכע פאנטאזיע, אומנעװײנ- אעכער נעשטאס. א ױם-טוב פון פארי, א רײכטזם פון ליכט. א זעצטן סונעםטױו םהויען-געשטאצט. בצענדנר שײן, צערטלעך פרויענחאפט, ,ױאםער א״דעצע האנטן װא־ה זיך צו אירע פים, ס־ש דעם זוים סון איד סלײד, זיננ איר צויב-נעזאננען. ם׳איז א ביצד נעטאצן מיט נרזים ציבע און דערבײ זײעד דיססרעט אין טא;. מײסטעדחאפט. דאם זעצבע פרװען-מאדעצ פון ״אםתר המצכת״ האט אים באנײםטעדט נאך צו מאנכע אנדערע ביצדער, אין ײעצכע עד נעפינט פאםצינירנדע מיטצען אויםצודריסן דאם מאדאנעגהאפט- װײבצעכע, דאם מאדאנענהאפט-מוטערצעכע, רי זיםע כצה-אוסשוצד, פדומע פארבענסטסײכ, זײן פצאטאנישע ציבע. אן עגצעכע נאצאנ- טעריע באנעגנט מען אפשר נאר בײ די רימוערצעכע פרזיען- פא־עדער פון דער טדזבאדוח־צײט. מינסאײםסים נבורה װײזט זיך ארוים צום שטאי׳סםטן אין זײנע ײרי׳ניע פרויען-נעשטאצטן און אין זײגע ײדישע סינדעו־. רא איז ער צום נעטר״םטן זיך אצײן. אין זײ ניט ער דעם סערן פון זײן טאצענט. און בכצצ איז זײן צעבנם-עצעמענט דאם ײדישצעכע דערמיט, װאם ער האט באצד אין אנהויב פון זײן מאצערישע סאריערע, אנטדעסט אין זיך דאם פינטעצע ײד, איז אים נעשען דאם גרעםטע נציס. דער אטאציסער מינסאװםסי האט זיך אק זײן פרימיטיװסײט מיט דער נאנצער נשמה און נעםיט זיך באסעדט צום אומנציסצעכן ײדישן פאצס. א םין זעצבםטבאסרײאוננ. נעבייח אח יאר 1880 בײ אםימיצאטארישע עצטערן אין אזא נרויםער שמאט װי װארשע, איז ער אויסגעצוינן נעװארן אינ- םינסאויםסי — אסתר חםלכה מינסאװםסי — ״דייגעי פרויען־וטיפ פון מיטלאצםער 1 הײ-יאר האט פ״נסאװםסי נעהאט אן דערפאצנרײכע אוים- שטעצוננ אין צאנדאן און זיך דערװארבן א נוטן גאמען בײ פיצ פראפינענטע עננצענדער. םיהאט אויםנעזען ײי אונזער טויב-שטופער מאצער װאצט נעװען א צעבעדיסע באשטעטיסוננ פון אדצערס פסיכא-אנאצימישער סאמפעםאציאנם-טעאריע, װאם צעךנט, אז פיזישע חםרונות סאט- פענסירן זיך סיט טער װי נעװ״נצעכע גײםריסע פעיסײטן און אמביציעס. בײ מאר־ם מינסאװססין האט ראס מאצער-טארענט זײן טױב-שטוטסײט נאך איבער-סאטפענםירט. זײער אײגנטימצעך א־ז פאד אים, װאם אצע נעפינען אין זײנע ביצדער שטאדסע כיטנים פון שטוטס״ט. דער נעזיכטס- אויםר־וס אין זײנע ביצדעד איז װי פארנציװעױט, סאצט, באװע- נוננםצאז. בײ אים זענען די פיזיאנאמיעם מומיענהאפט, אן שפראך- עמפינרצעכסײט. און מען זאנט: װײצ דער מאצער איז א טויב-יטטוטער, רעדיבע זענען טויב-שטום זײנע ביצדער ראם זעט אוים די נאטירצעכםטע דערסצערוננ, ר<ם זי איז ראס מאצ נישט װײניסער פאצש װי נאטי־צעך. מען האט דא בײ אים װ־רסצעך עפעס דעדזע;, נאר מען האט עם זיך שלעבט או־םנעט״טשט. מען האט עם מיספא-טטאנען. דװסא בײ א־ם איז ביז :א־ שאד־ אנטײיסצט דער װיזועצער חוש פא־ שפ־אך-באװעניננען, פאר דער שפראך-אויםרריסצעכסײט פון די ציפן און אוינ;, פון די געזיכטס-מוססוצן; א באזונדערע עמפינדצעכ- סײט אין דער באאבאכטוננ, א נטיה צו זוכן זיכערע פא־שטענדי- קונגב-װענ;. עם באיעטעטיסט זיך אן אצטע װארה״ט: אצע שטומע ־ערן א םך. רע־ שטומער גצײבט זיך אצץ נישט צו, אז מען פא־- שטײט אים. מינסאװםקים ביצז־ער רעדן מיטן פיצן מויצ. מינקאװסקי שרײט, מאכט נעװאצדן, הויבט א־יף קוצות. דערפאר קוממ עם א־וים ב״ אים װי א נרימאבע. ־אם איז אי־ך אן א־בער-קאספענםאציע. אמשטא־ספטן איז מינקאװסק• אין יענע ביצדעד, װאם דע־ א־נהאצט זײעי־עד גיט אים די נעצעננהײט אויםצודריסן טיטצײד אדער פא־הע־צעבוננ, טרויער, צער ארע־ אנטוציסונב ױם^טוב- שטיפונג. ער מאצט ארער דעם װאכעדיקן זשאנר אדער היםטארישע ביצרער, פאטעטיש, אידעאציזירט. פונסט אזױ נעח װי ער טאצט פא־שטו־םענע, רערשצאגענע, הײמצאזע, סראנקע, פאריתומטע, הונגעריקע. פינקט אװי נערן מאצט ער עפיזאדן און צענענדעם םון