Literarishe bleter · 1930-11-28 · 48 (28.11.1930) · p. Seite 907

זײם 907?יסזזר^רישס 3?סססר 1(ם. 46 (345) * £.־ן דעי עססר״כישער. ז״ן פרוי האס סיר געדזיזז אייע געהעקדסע ־עפיצן א.־ן מיך געקע-לט מי= סעעבי׳סע קנ־ידדעךי'. * #בער נייצם בלויז די קגײדדעך זעכען געװען די הויפט־־צפײז פר\ יעגעמ פראגער מי)לע״מ׳ די אמהע חויפכױ־צפ״ז װאדצ זיך די תבדמע קדופסקאיא כ*)ך בעשער איינגעקריצמ אין זברון׳ װען זי װארמ געװען געשילט, מיש װ>זס פען האש זי דארט אין 5־אג מבבד געװען: עש איז גע- װען א גולאש פון פערד־סל״יש. הגם, װי כמעש צו יעדן פד״יש, װערן אין טשעביען צוגעגעבן קג״דלעך. *בער װי אזוי ק*ן מען דע־צ״לן דעש״לן פ^־ן א לאגג־פארדייעטן מימ&ג, װען די אכמ״לנעמע־ין אל״ן װ״בט גארנישש דערפון? נאר די גאשט־געבע־ װייבן עש און געדעכקען עכ כאך היינע געגוי. באלד :אבן דערש״כען פון ק־ופשקא־אש מעמוא־ן, האבן מיר זיך געװעכדמ צו דעם 6י*נע־ פון דעי־ מישעביישער ״הברישאפב־באװעגונגי פ־אכמישעק מאד־אמישעק, װאי־וש :א־ ע־ און ניישמ ק״ן אכדעי־ע־ האמ געק*:מ ז״ן דע־ מאדראמישעק, װאש איז דערמאכמ אין די מעמוא־ן. ג צו ן ז״ן באצױנ י־מ װעג ז״ע־ גערן האמ ע־ דע־צי , ײא: פ־אװא דידו", ׳־ב־אמ ״די רעדאקציע סון פא־מיי *ין יעכע־ צײמ געפוכען אויפן פא־אצקי־פ־אץ, האמ אין זומע־ 101X1 געישיקמ צו מיר א רוסײשן הבר, װ>וב האמ געזאדמ מימ מי־ עפעב איבער־ •שמועבן און אויך ביי מי־ איבערכעבמיקן. איך האב דעמאלמ געװויכמ אין דעי פא־ישבאמ װד*ש*>װיץ, בײכ י־אג פון דער קאדא־־גאב און כעױדא־ גאב, — די וװינונג איז ארויסגעגאכגען אויפן הויף און איז געװען אזוי קל״ן, אז איך האב כיישמ געהאמ ק״ן פלא״ן (און ק״ן מאמיאץ אויך כיישמו, בדי פא־ דעב פרעמדן צוצוג־יימן א געלעגער. אזוי־א־וב איז ער ניישמ געישדאפן אין מ״ן װוינונג. פון אים בין איך געװויר געװארן, אז ער איז געקומען פון רופ״ לא:ד בס*ד ק״ן אויבלאכד כאך דעם, װי ע־ הז?מ געדעבמ אין ביביר װי א פא־ישיקמע,־•. ע־ האמ באין אופן כײשמ אוישגעזען .װי אן עקזאלטירמע־ אבישל אן אויסלענדײשן מיפ. ע־ איז געװען פון מימעלעי הויך, נישמ דיק און כײשמ דאר, אבער אבישל בר״מ־פלײציק. אן ז״ן ב?רד דערמאן איך זיך כיישם. ז״ן באנעכען זיך איז געװען דויק, הגב, װי איך האב געפילמ, ה#מ ער זיך עפעס געאיילמ. ע־ האמ גערעדמ גומ דײמיש. דע־ סרעמדע־ האמ מיר ניישמ געזאגם ז״ן כןזמען, נא״ מיד גע״ בעמן, אז אין די ב־־יול זאל איך אימ דופן :א־ ״הבר מ״עי•". :>*ך ז״ן *פפא־ האבן מאקע אנגעהויבן צו קומען א בך פעקדעך £*ן ־וסלאכד, געװ״כלעך מימ אן אייערר״ש פון פערצן מעג. איך פלעג ז״ שיקן ק״ן מיכבען אויף דעש אדרעש, װאש איז מײ■ געװען אכגעגעבן. דערכאך זעכען געקובלען פון ד״םישלאגד און פון ךער ישװ״ץ פעקלעך מימ צ״מישריפמן און ביאשורן במעם יעדע װאך. אין די פא־לאגס־ישמובן פון דעי באציאל״דעמאק־אמיישער דד־קער״, װו איך האב געא־בעמ. האב איך זיי איבערגעפאקמ אין קאבמכש און ז״ אפגעשיקמ אויץ אן אדרעב ק״ן ק־אקע, װאש איך האב געהאמ באקומען עבלעבע הדשיש :*ך דער אפרײזע פון דעש רוב, האמ זיך געישמעלמ פא־ אונזע־ הויז אין דע־ קאלא.־־־;אב א ד־אזישקע, פ*ן װעלבע־ ביאיז אויבגעישמיגן א ישװאכדעבע, אזמגעפע־ ד־״ביק־יא־יקע. אײ:פאך־כעקלײדמע פ־וי פון בימפאמיישער אויכע־־עבקיימ — די פ־וי פון מ״ע־; זי האמ זיך אין א:הייב געדוגגען מימ דעש קומ״שעי צוליב דעם הויבן פא־־פ־״ז, װ>*ב ער האמ פון איר פארלאכגצ. אביבל בא־עדעװדיקע־ װי איר מאן, האמ זי מיר דע־צ״למ אין א :ײשמק־שהדי־ן ד״מיש, אז זי איז געװען מימ איב אין פא־שיקוכג, און ישפעמער געװען מעמיק װי א לע־ערין אין א הויז פון א רײבן-רוכײשן כוחר, אבער איצמ װיל זי מימ איר מאן לעבן אינדע־פ־עמד. איך האב מיך דעמאלמ געפובען אין *ש־עקלעבע באריגגונגען, אזוי אז מ״ן פ־וי האמ די פ־עמדע מיצ;א־כיישמ געקאנמ מבבד ז״ן, נא־ בלויז מיכ־א־עמעי ־אװע און מימ גולאש פון סערד״פליײש. א *שבנמע האמ א*כז צוגע־עדמ זיכמ עמלעבע צע;, אז םיר זאלן אמאד פ־וװן פע־ד־ פל״יש, אכישמאמ צו עבן *שמעכדיק פא־עװע מאלציימן. און ג־אד אין דעב מאכ האם מ״ן פרוי צום ע־ישמן מאל געדזא־במ די עצה. מיר האבן געצי״ םעדמ, אז די פרעמדע הברםע װעם עב באדעיקן און זיך אפישאקדען מיב עקל פון דעם לבן, אבע־ זי איז געװען, װ״זמ אויס, ז״:ד ר״וכגעריק, און איר ד״זןמ אדץ ז״ע־ גומ געישמעקמ, און, ישליסלעך, אויך אוכז. די הבדמע, װ#פ איז געקימען פון א ר״זע פזן רובלאגד אן איבער־ י״ב, איז געװען ז״ע־ מיד, — האמ מ״ן פרוי איר געמאבמ אוכזער בעם, בדי די פיעמדע זאד קענען עמדעבע ישעה ישד^פן. זיך צו געזעגענען םים ז״ער יונגן פירער. ז״נע פינף סיביריישע יןןר זע־ נען געהאם אװעק, און ער איז געקוםען קיין םינוסינסק אום צו דריקן די הענט פון די חברים אזן ל״דן־באגל״םעד און װ״מער צו איילן. ער פארם?והיים, — ״ה״ם״ דאס האם געה״סן פאר איש: (און אלע האבן דןןס געװוספ) אין דער ארבעמ פון דער שאציאליםםיישער איגאניזאציע אלע היןבן אים געקלשט, װ*רום ז״ האבן אויף אים געהאפט, אויף װלאדיםיר איליט״שן. * ער ה#ם זיך געלזןזם אין װעג אריין. דע־ ישלימן האמ זיך געישנימן אין דעם פראםםיקז װינמ, לעכגאויס דעם ט״ך יענישעי, דר״הונדערמ װי#רספ איז דער שלימן געלאפן ב״ם מײך, גאבצע מעג און גאנצע נעבב; די שגיט־װונדן םון פר?שם האבן געב־ענם דאס פל״יש,?ןבע־ לעכין האמ אויסגעםדן דעס פעלץ, אים איז געװען ה״כ. ער האמ געפיבעדם, װא־ום יעדער שרימ פון די פערד האמ אים נענמער געב־ענגמ צים ציל, װו ער װעט קזןנען פא־װירקלעבן ז״נע *דענער, װאש ער האמ אוישגארבעמ אין שוישענםקאיע, קודם־בל צו *שאפן א רוםי־שן צענמראל־זןרגאן, די ״איבקדא" דעפ פוגק, װאס ז$ל איבערישפײנגען אויף דעם צארישן צינדער. דעד *שלימן ה>ןמ געי#גמ ביז אופא, רןןרמ הזןמ זיך לענין געמוזמ שיידן מיט דער געטר״עסםער פון די געמ־״ע, מימ קרופכקאיא. איר פא״שיקונגש־צ״מ איז :אך :יישט געהאמ אפגעלעפן. אין פבקאװ האמ זיך לענין אפג*דשמעדמ, בדי צז געװינען די דעגאלע מא־קשיכמן פאר דער ״איסקרא י און ״זאריא״ — (די בא־יממע פשקאװע־ באראמונג). דערנאך האמ ע־ געוואלמ פארן קיין אויסלאנד צו די אלמע, — צו פלעבאנאװן, איקסעלראד א*ן װיערא זאבוליביש. עבער די ״וןכדאנעי' ת#מ אים געהאפ אויפן אויג, און אין פעמעד־ בורג האמ מען אים אי״עסםירט. ער האם געהאם ב״ זיך דאס ג־ינדוגגב־ קאפיםאל פון דער צ״םונג, צײ״ טויזנם רובל און נאמיצן אויף א בויג-ן פאפיר איבער די פארבינדונגען היט אויסלאנד. די כוןמיצ: זענען געװע; געשריבן סיט מילך אין אויף דעם — אן אומ־שולדיקער בריװ םימ גע־ זו״כלעבן םיכם. גיױק האמ זיך דער זישאנדארם־פאדקאװניק געװארפן אויף דעם בריוו, װאס ער האם געפוכען ביי דעש געפעילעבן אי־עבמאכמ. ער האג ןןבער דערין גארנישגי אנמדעקמ, װאב מען װאלמ געקןןנם דעזן מים א ישיפ־• *שליסל, װאב ז#ל הזןבן עפעב א געד״״מען באד״צ און עי ה>ומ ראם צוגע־ ל״גמ צו די אקטן. אכדערטהאלבן װןןבן איז לעכין געזעכן אין דער קאמער. צי װעלן זיי פאלן אויף דער איד״ *ןנצװוארעמען דאב פאפיר׳ דאס איז ז״ כיישמ א״כגעפאדן; דער ארעבצאכמ אודיאכוןװ אין אויפן צעגםן מאג גערופן געװ#רן, מען האם אים אלץ צוייקגעגעבן, אויך די צװ״ םויזנם רובל און דעב פ־יװאםן בריװ, ״שטדענג אנגעזאנם איס, ער זןןד זיך ניישט פארכעםען טימ קיין יטוס רעװאלוציאכערע סעטיקיימ, נישם מאכן ק״ן פרווו צו פא־ן ק״ן אויסדאנד — און איס פר״געדזןזם. און לענין איז אװעק קיין אויסדאנד, װוהין סיאיז נאך א ימו ישפעטער געקומען־ז״ן לעבנב־באגליימעײן — װען אי־ פא־ישיקונגב־ צ״ט האט זיך געהאמ געענדיקט. אין אירע ״זברונוח װעגן לענינען", רערציירמ קרופבקאיא, װי אזוי זי איז געפארן ק״ן פרזןג, מ״כעכדיק, אז לעכין האלמ זיך דוןרם אויף אונטערן גאמען מןןדראכדשעק. דאב איז געװען דער אד-עס, אויף װעלבן ער האמ זיך געלאזמ ־שיקן די ברױו. אבע־ דעם לעצמן ברױו, װ>ןב לענין האט איר נע־שיקט א״כגעבונדן איכם דעקל פון א בוך, און אין װעדכן עי האמ >>נגעגעבן ז״ן םינבעכער אדרעש, האמ זי נישמ באקומען. זי ה>ןמ מע־ לעג־אפירט ק״ן פרןןג, אנגענעבן די ישעה, װען זי קוממ און איז געװען נ״שט וו״כיק דערשטוינט, װען זי האמ ײלאדימיר אילימ־שן גיישט גע־ מ־אסן אויפן פעראן. זי האמ לאנג געװארם און אין גרויש פא־לעגנהיימ געדונגען דערנאך א דדאזישקע, געלאזמ אויפדאדן די קופערב און געפארן אין *שטאם אר״ן. די דרא שקע האט זיך אפגעישמעלמ אין אן ענגער גאכ פון יאן ארבעטער״קװארמאל פאר א גרויס פינבמער ר״ויז, ײו אין די אן א שיעוי פעכשמער איז געװען אויסגעדיאכגען בעמגעװאכמ צום לופמערן. נאדיעזישדא קאכסםאנםינאװא איז ארויפגעלןןפן אויפן פערמן ישמאק, װו א בלאכדע מ״שעבין ה*מ איר געעפכמ. ״צו מאדראם״שעק, צו הער מאד־אב״שעק״ ־״־ האט קרזהבק^יא געז*גם. אין דער טיר איז דער״שינען אן א־בעמע־ און געזאגם: ,,מןןדראםשעק? ד*ש בין איך,'. ' ״כיין״, האמ די קרופסקאיא געמורמלם, ״מאדראם״שעק איז מ״ן מאן״. מ^דראט־שעק האמ באלד פאחשמאכען, װעמען די פרוי זובם: דעם רוס, ײעמען ער ה#ם נןןכגעשיקט די בריװ ק״ן מיכבען. אויך די ה״נמיקע םעלעגראםע ה$ט ער איפ מימ פןןשמ װ״טער געשיקם. קרופסקןזיא שר״בט: ״סאדראט״שעק האט נייד געװידמעמ א גאכצ; ט#ג. איך ד״ןןב אים דערצ״לצ פון דער רופ״שער באװעגונג, און ער מיי