Literarishe bleter · 1930-11-28 · 48 (28.11.1930) · p. Seite 906

?יסער6דײש?ו■ ג<£. (348) 48■ זײכ 906 ז כיבין 1$ שװיטער, װייט פון ברעג, א בצאנדזשנדער אין װאצד, דער צעצטער בין איך אין געיעג דער ערשטער, װעצכער פאצט.. * # # װען כיװאצט געװען א דיכטער, א פאעט, װאס קען זײן פרײד צעױבצען און צעקציננען און אין טיפן עצבות — זיך פארנײן אין יעטיצ געבעט און תפיצה טון אין הארץ זיך הצאפנדיק פאר יעדן חטא — א גאט ן װי װ$צט איך זיך איננאנצן אויםגעװננען און ראם ׳עװער נעמיט מײנם — אויסנעשפינן װי עם ׳עפײמ די פײער-צאװע או־ס רער ר^־אטעד, ביז איך װאצט א מידער אין א נואטער און פאר אצץ און אצעכען — אנטשװינן — מיט אן אויפגעריםן הארץ נעבציבן רויק צינן... מיט זיצבעדנעס ציטער באהאצטן אץ ׳עטאצ פון ו״עד קאסע ב״ם שניטער — נײ איך אויף פעצדער רי כװאציעס די נאצדענע שנ״דן און הצויבן . און הצינגענדיה זיננענדיה — צײדן און צויבן... * * * נ״םט ראם האב איך נעםײנמ, נישט ראס האב איך נעוחאצט, נישט ראס האב איך נעזײעט, װאם א־ך שנײד; איך האב אין אצץ נענצויבט, נעזען נאר ציכט און נאצד און נישט באפערקט רעם שאמן בײ דער זײט... נישט ראם האב איך געהאפט, נישט דאם האב איך דערװאדט, נישט דאס האב א־ך באקומען, װאס פיר קוםט; פיך האט נערופן װאם, און םיהאט די װײט — נענאדט און פיר רעם װענ, דעס גצײכן, אויםנעקרופט... נישט ראס האב א־ך נעבענקמ, נישט דאס האב א־ך נעטדויפט. נישט דאס האב איך נעזײעט, װאס איך שנײד; טיץ פד־ציננ איז אװעק, רער װפער — האט פארזויפט א״*ן הארבםט — איז שוין אויף פרות נישט רי צײט... כיפיצ, אז כיװעצ נישט װ״ט רערגיץ, צו פיר ב־ן א־ך, צו פ־ד, ביװעצ יןײי; אןיף פײן װענ אצ״;, פארא״נזאפט פיט פ״ן ציד... פ־רע זענען פײנע הענט פון שטענריק שטדעקן זיי, פון בעטן װען דער פזרה בדענט, װען זץ־פא־גאננ טוט װײ... אוביזילט רועט זײץ טיין פדוװ א *צ־־ײ צי טדץ איצט אין דער;אכט סיזאצ הערן װער פײן רוױ... אוז םאדדאסשילן ס נ $ ן ע ־ /; י ן ק ' ש ל ע ג י ז ם ײ ע ד (צום דעריסײנען פון נ. ערופסקאיאס דערינערונגען װעגן װל. לענין) פ#רגעקומען אין אונזער פאדמײ־חויז די גרויםע?*נפערענץ פון די רי־ סיזוע באד״דעװיקעס און איך ד״אב געװוסב, אז לענין איז דארמ געװען (עי האבו, גלויב איך, געװוינב אין ״חאנזעל םישקא,׳ בײ דער פעריפעריע פון דער פארשםאם זיזקאװ, נישם װיסנדיק, אז דעם האכעל האב די פא־ ליזוײ געהאכ שבארק אויפן אויג, גר>>ד גוליב זיםלעכקײמס־םיעםים). און איך ח#ב נישם פארשםאנען, אז װיבאלד לענין לןןזב מיך שוין צום צװײמן מאל גריסן, םא פא־־וואם באזוכם ער מיך נישם, בעת ער איז אין פראג? איך האב אבסאלום נישם געפונען קײן ענבפער אויף דער פראגע. דערנאך איז געקומען די רוסישע רעװאלוציע, און פון איר האב זיך ארויסגעחויבן דאס געשסאלט לענינס, פון דעם מאן, װעלבן איך ה*ב מיך בײם בעסםן װילן גײכם געקאנם דערמאנען — און איך האב א גוםן זכרון! — און וועלכער לאזב מיך גדיפן. מיבאמאד זע איך עפעה לענינם בילד און רוף םײן פרוי: ״םאקרא, װײפב װער דער לענין איז? דאם איז דאך אונזער םיזער!,׳ מײן פרוי הז>ב זיך איבערגעיויגן איבער דער עײםונג און אייס* געשדיגן: ״אװדאי איז עס אונזער מײער!,* און כדי צו ה*בן די פולע זיכערקײט, האב איך אנגעהויבן צו;ישטערן אין די אלבע פאפירן — ב*םער געפינב זיך נאך עפעס פון דער קארעספאנדענץ מים מײערן, — כאטש איך ה*ב בעתן קריג פאדברענט אלע פארדעכםיקע פאפירן. ♦ בשעת דעד אדטער םאדראבשעק זוכט דערװײל צװישן זײנע פאפירן־ באװײזן פאד דער אידענמײצקײם פון םײער מיט לענין, װעלן םיר דער^ מאנען, אז אין א מערץ־םאג פון יאר 1900 זענען געקוםען פון די דערפער פון מינוסינסק אדע פאליבייבע פארשיקבע אין דער קדײז־הויפטשבאט, כדי — אײנמאד, — אז*י דערצײלב מיר מאדראבשעק, — אײנמאל עס איז געװען פיל יארן פאר רער מדחמה, איז געקומען צו מיר א פוי־ דײבע־ הבר, װזןס האב געוװינב אין פראג און געזאגב: ״חבר מאדראטשעק, איך קוש נא,־ אײך אפצוגעבן א גרום פון חבר לעניןי,. ״פון װעמען?,׳ — האב איך געפ־עגב דע־שבוינב. ״פון הבר לענין, איר װײסב דאך, װער ד*ס איז׳,. אװדאי ײײס איך, װער דאש איז. דאס איז דער לינקעי פון דער ־־וםישע־ כזןציאדיכבײכעי פא־בײ. אבער איך קען אים נייבב פערזענלעך. איצב איז *בוין געײאי־ן דער פאליאק דערשב״ינב: איר קאנב אים גאינײכב? איך קום נאײװאס פון קראקע (ער האב?זבער געקענב אויך ז*גן ״ויאר״בע״, איך קאן מיך נײבב געגוי דערםאנען), און רארב ה*ט דענין מיר געזאגב: װי;אי איר װעם קומען קײן פראג, מוזפ איר גײן צום הבר מאדראביבעק און אים גריםן פון מײן נאמען. איוי האב ער מיר אויםדריקלעך געזזןגב". מיר איז מער נײדב נעבדיבן, װי צו דאנקען דעם איבערברענגער פון גײס. אבעי דעי־קלערן האב איך סיר דאס גײבב געקענב, װארום איך האב לענינען קײנסאל ני־בב געזען און אז ער זאל מיך קענען פון הערן—איז אויסגע־בלאסן, װײל א הוץ דער בזזעכײבער פארב׳י, הזןב איך זיך קײנמאל גישב ארויסגעהויבן. מינדעסטנס א י>ןר שפעטער איז צוריקגעקוםען דער תבר נעמעץ פון אינטעמאצייןנאלן קאנגיעם פון באזעל און ז>ןגט צו מיר: ״דו, מאדרא־ טשעק, דער חבר לענין האב םיך אויפגעפאדערט, איך זאל דיך הארציק גריסן,׳. איצט איז ש״ין די זאך געװען נאך געהײמניםפולער, װארום אין זעדבן יאץ 1912, סהײסב צװישן דעס עײבבן און צװײבן גרוס, איז