Literarishe bleter · 1930-11-21 · 47 (21.11.1930) · p. Seite 883

זײס 883 ץ {'ססרןורי&ס 73סססר 1*ם. (342} 41 א םך האפנונגען, אײדעד איר זענט נעקומעז הײן װארשע. מען האט געטײנט, אז מען װעט כיט אײך עפעם קענען טאכן. :ו, האט זיך ארױםנעװיזן, אז איר זענט א צז־גדויפעד עקש;. טיד האבן זיך נע- קאיבן אנהײבן א נעאט-אקציע פון צװאנציק טזיזנט רובא, צו נרינדן א טעאטער און םיאיז קאאר נעװאר;, אז װי ייאנג איר װעט זיך אהומ- ה־ײען טיט אײער טדופע, וועט טען אונז קײן נעאט נײשט געבן. — גו? — איז נויטיק נעװען ארו־םצויצאאנן רי ט־ופע פ,ין אײעדע הענס... און װײא איך האב נאך נייצט רי פ־ױויאעניע װי ־. א. פריז. דינעזאן, נאטבעינ און װײטער, צו נעהע־ן צום עואב-האטת, רעריבער, אז טוקהוני האט נעניטען א־ן פון טיר נעט.אבט היםטאדיע — בין א־ך טודיע: אז איך אעב :אך, באטיב א־ך אעב אויפן עואב-ה׳טקר. און ד״ר '. יצאצקין, רעם דע־אקטא־ פון ״א־ב־װ פא־ דער נעש־כטע פון ײד־׳טן טעאטעי״, װ־ אויך רעם װיםניבאפטאעבן א־נ- םטיטוט, װאם האט דיעם ע-םטן באנר א־ב־װ ארויםנעגעבן — אויך ז״ בין א־ך פא־ דער נאנצער װעאט טוד־ע; אז א־ך אעב, א־ן האב נאך אן אדרעם אויף רעד זינד־קע־ ערד קאלגערי. ״ליט. בלעפעי״ אין די ז—ם־אפײקאנער בערג. א ״דייגעי פאיםער לייענט די ״ליפ. בלעפײי־" אין אפ־ו־ זויים. א קא8י יבםייט דערביי. — די פאםאג־אפיע איז צו־ געיעיקם פון א עמיגיאנפ עו זיינע קרובים אין ווילנע. אאעקסאנדע־ גראנאך אין נייע ראלן אין א גרזים געװײן... נאך די מענער — דער פרויען-פערםאנאא, מימ נעמין ברא׳ש. איך אאײן, א צוזאםעננעבראכענעד, האב מיך קוים ארויםנע׳םאײכט פון טעאטער. אויף מארנן האט מען זיך נעזעננט, ׳םגצם און ־טטיא יעדערער איז אװעק אין אן אנדעי־ ריבטוננ. .נעמי, ארלאזוסקאיא און איך האבן זיך איםגעקעדט קײן באברז־סק. דאם איז נעוועזן אינמיטן װא־ 1910 יאר. איך תאב געװוםט, אז די טדופע װעט זיך ׳טזין מעד נייטט פא־זאמאע;. איך האב נאכנעפאאגט די טעטיקײט פון דער װאר׳םע- װער איטערארי׳םעד געזעאשאפט, װאם האטו נאך דעם פאנאנדעד- אאזן פון םײן טרזפע אנגעהזיבן ענעדג־ש צז אדבעטן. אאוט זיך אויס, אז די אדבעט דארט איז ניינזט נעװען ארנאניז־דט און בכאא חאט מען געמאכט א םאאשן חשבון. נאך אין באברויפק זײענד־ק, האב איך דערהאאמן א בריװ פון א. װײטערן, װאפ איז נעפאדן אין די א־נטעדעםן פון דעד נעזעאשאפט אין דרום־רוםאאנד, און עד בעט מיך, איך זאא אים קורען תעאפן. עס האט זיך ארױכנעװיז;, אז או- טעטום, וװ ער איז געלךמען רעדן װענן דעד ײיכט־קײט צו יםאםן א בעםש־ן טעאטער — האט מען צזגעזאנט צו נעבן נעאט בתנאי, מען זאא צוריק אויפשטעאן די היחטבײן־סרזפע. אונזער סרופע ריאמ נעאײנס דעם באדן פאר דער װיאנער סרופע װאם איז אויפנעקומען א־ן עטאעכע יאר ארום. דער הויפט- תאמיד פון אונזער טרופע, בן-עמי — ער תאש עפ געסון שפעטער אין װיאנע. די נאנצע װיאנער טרופע איז צעפאאן געװארן אויף פיץ-פיצאעך, אבעד יעדעד טײא באװנדער, נעאזננען צי נישט נעאונ- נען — האט א כיםיע צו קעםפן פאר א בעםערן טעאטע.־• װי װײט טענאעך זיך אפצושײדן פון שזנד, או; מיט א באצױננ צום ײדישן װארט און איטעראטור דאם איז אונזעד טראדיציע. ד־׳ר א. מוקדוני ציטירט איצטעד אין זיינע זכרוגות דאם, װאכ עד האט נעשריבן װענן דער טדופע צוריק מיט צװאנציק יאד װאאט עה צ־סירט זײנע עהשטע צװײ אפהאנדאזננע;, װו ער איז נעװען בא- נײסטערט פאר דער נאנצעד דערשײנוננ — װאאט ער נעװען א פך אװפריפטיקעד דא װאאט עד באװיזן, אז פאר די צװאנציק יאר האט ער עפעם געאערנט. טוט עד עס נ־שט. שאעפט ער ארוים טײאן פון זײנע שפעטערדיקע װיאדע אטאקעם. אמת, ער פארענדיקט די זכרונות מיט אזוינע שורות, ײי: ״די פעיקע םימנאידער םון דער טרופע האבן זיך אדײננע- ריםן אין די פאדשײדענע ײדישע םעאטערם און פון זײ זענען אזים-;עװאקםן זײער אנגעזעענע ײדישע שױשפיאער, װעאכע האבן נעזזאט א נוטע װירקוננ אויף רעד אנטװיקאזננ םון דעם ײד־שן טעאטער״... און עד האט נראד פאדנעםן, אז מיט א ז״טא פריער שירײבט עו־: ״די ח׳גםטע פרײנס םון דעד טרופע האבן נעמזזס צזנעבן, אז סיר האבן דא פאר זיך א מפיא-קינד, א טויט נעבוירן קינד... פדץ היישבײן האט אזנז נעװיזן, אז סיאיז דא א פזבאיקום פאד א בע- סערן טעאטעי דאפ איז אםשר א פארדינפט, אבעד דעם םוד האבן מיד זיך דעדװוסט פריער פאר אים. אאמ־ד זאנן, אז עד האט יאשטע- טיקט אונזע־ השערה. אבעד ז״ן מיפיע איז מיט דעם נעענדיקט״ אװדאי װאאט נעװען א נארישקײס צו באשואדיקן מזקדזני; אין דעם אינטע־גאננ פון מײן טדופע, באטש ער האט עם געװיכ נעװאאט. ער האט נעבראכט אין זיינע זברונות פא־ עדות ד־ נאנצע נאאער־ע שרײבער, װאס זענען שוין אויפן עואם-זזאמת. ער האט אפנ־ם פאינעםן, אז ה־ישבײן נעפינט זיך נאך אזיפן עואב-השלר. װעא איך מוקדונין עפעם הערמאנען: זומער 1914, אז איך יין נעקימען ק״ן װא־שע פון ניז-יאדק, דעמאאט האט או־ך די טעאסעד-עקרה נעפיאט װײע;, אזן עד טוקדוני, איז נעשסאנען יײ איר צוקאפנפ און נעהײםן שטא־קעד - קרעכצן... דעמאאט, אין רעדאקציע פון ״פרײנד״, האי איך מזקדונין א פדענ נעטון: — איר זעט דאך איצטעד, אז קײן בעםעדע טריפע װי מײנע איז נאך דערװײא קײנעם נישמ נעאוננען צו גרינדן. בעםער שפיאן טעאטעי — אויך נישט. איר זענט דאך קײן גאר נישט, זאנט מיר דעדיבעד, צזאיב װאם האט איר זיך דעמאאם אזוי אפנעריסן אויף אינזער טרופע? האט מוקדוני מיט א שםײכא נעענטפערט: — אונזער איטערארישע נעזעאשאפט האט נעאײנט אויף אײך