Literarishe bleter · 1930-11-21 · 47 (21.11.1930) · p. Seite 882

4 7'0סר*ררשס 7.3סססר 012. (342) 47 זײס 882 גענצ״כט מײן פאײצע. דארט; ה#ב איך אויך צײט נעזזאס צו מאכ; א שטיקצ חעבון-הנפש. װאד־שע איז נעװע; טײן נרויסער פארדרוס. װאצמ א־ך אין װארשע נעפונען א בא׳עײדענעם טעאטער-בנין, וױ מען זאר אונז כאהאנדלען אדנטלעך — האט נאר קײן דײד ני׳טט נעקענמ זײן פון אװעקפאדן נאך זיבן פארשמעצוננען. אונזעד רעפערטואר; װי דאס פובציקום דיאט אונז אויפנענומען — מימ א נאנץ קצײנער אג- שטרעננוננ, װאצט; מיר געקענט בצײבן אין װאר׳כע עמרעכע חר׳פיס. מײ װאצטן געקענמ נוט אויםקוםען אן דעם חםד פון דעד פרעס׳ג א־ך האב שטארק געהאפט, אז אין װארשע װעצ איך דאך נעפינען עמעצן, װאס װעט אביםצ פאדנריננעדן מײנע צאסטן. כםעט צװײ יאד זענע; אדיבעד, װאם איך האב נישט אננע׳טריבן קײן אײן ׳טוח־ו. עם תאט מיר אויםנעזען, אז װי צאנג די טרופע װעט ציעבן, װעא איך מוז; זײן מיט איר. די טרופע איז םיט מיר אויסגעװאקםן און איז ארנאניש געװען מיט מיר פאדבונדן. אז איך האב מיך נישט נע־ קאצאט׳טעט הינטעד די קוציסן ב׳טעת א םאר׳טטעצוננ, האט דער עוצם יטוישפיצער נייטט געהאט דעם פוין ח׳טק צו ׳טפיצן. פונדעםטװענן, װען נאך א םך שװעריקײטן איז אונז געצונ- נען צו קריגן א דערצויבעניש צו שפיצ; אין קאװנע און אין די ארו- םיקע שטעמצעך, האב איך דער טרופע פארנעיטצאנ;, זי זאצ פארן אן םיר. זאצן זײ זיך צונעוװ־נע; צו שפיצן אויך דער אײנענער פאר- אנטװאחטצעבקײט. די פיעםעם זענען אײננעשטודידט. דער צענטעד פו; דער מרופע איז נעװען נעזונט און אינטעצינענט — פארװאס נישט אויםפרוןון דעם א״נענעם כח? מען חאט זיך נעעקשנט, געעקשנט — א־ך האב ני׳טט נאכגע- נעבן. דער עוצם האט זיך םװי-כצ-םוױ אונטערנעגעבן און איז אװעק קײן קאװנע אן מיר. א־ך האב אפנעכאפט דעם אטעם. איך האב נעםײנג/ או צום קריזים קומט א םוױ. נאך דער דריטער פארשטעצוננ אין קאװנע, דערהאצט איך א טעצעגראמע, אז איך מוז קומען. דא האב איך נעענטפערט; אז איך בצ״ב אין באברויסק. פון קאװנע איז די טרופע נעפארן קײן שאװעצ, און פון דארטן האב איך װידער באקומען אן אדויפפאדע- דוננ. איך האב מיך אצץ נעעקשנמ. ביז םיאױ אנגעקומען א ידיעה פון דער טרופע, אז םען האט נענוםען א טעאטעד אין דװינםק אויױ זיבן פארשטעצוננען און צויט־ן אפמאך באדאדױ איך אצײן קומען םימשפיצן. איך בין אהין ארויםנעפארן. קוםענדיק קײן דװינטק, האב איך גצײך נעהאט א זיצונג מיט דער םרופע. פען האט ערנםט ארומנעדעדט די נאנצע צאנזג כאטש אין קאװנע האט פען ז״ נוט אויפנענומען און אויםערצעך האבן די פארשטעצוגנען נעהאט א; ערפאצנ — אבער א; םיר האט נעפעצמ רי גאנצקײט אין רער טרופע. מען האט מיר פארגעשצאנ;, אז אויב א־ך רעכ; אזוי, צוביםצעכװ״ז זיך צוריקציען פון דער טרופע, װײצ איך בין מיד — דעפאצם איז דעד פצאן, מען זאצ די מדופע צײט- װײציק פאנאנדערצאזן. אגב האט זיך ארוימעװיזן, אז בן-עמי איז שוין אײנ-אונ-צװאנציק יאר אצט, ער באדאדױ זיך מעצדן צום פריזױו. םיא״נענע םיט פדידן או; מיט נאך א דריטן שוישפיצער אט דאם איז נעװע; דער ח; פון דעיר מדופע — ױננטן או; דאס איז נעװע; א־ד שװאכקײט. װאצט בן-עםי נעװען מיט עטצעכע יאר עצטער — װאצט עד נעװען דער, װאם האט נעקענט פירן די טרופע. די דאזיקע מעצה זײנע איז באשטעטיקט נעװארן אין די שפעטע־דיקע יא־;. די טרופע איז נעװען יהנ. איך אצ״ן האב בא- מערקט. אז פאר די נענויע צװײ יאר װאנצעניש, האט זיך אנניע־ צײנט אויױ רער פצ״צע פו; דעד מדופע א שװעדע צאסט. מען האט נעבענקט נאך אביסצ רו. מע; האט אויך ארומנערעדט ד• מעגצעכ- קײט: אפשר װעט דאך די װארשעװער ציטערארישע נעזעצשאפט ק־ינ; די נויטיקע מיטצע; או; וועט קומען אונז צוהיצף. אויף דער ־אזיקע־ זיצוננ איז באשסימט נעװא־ן, מען זאצ צ״מװײציק די טרופע פאנאנדעדצאזן. אין דװינסק ניבן מיר די צעצטע זיבן פאר- שטעצוננען. איך האב םיך נאך א צאנגער הפסקה װידעד פאהגרימידט אי; פיטנעשפ־צט אין םיינע איינענע פיעםעס. ״ױאצ״ איז געווען די יעצטע פאדשטעצונג א•; דװינםק. דער עוצם, װאס האט נוט בא- זוכט אונזעדע• פארשטעצוננע;, האט נישט נעװוסט, אז דאס שפיצז מיר צום ׳־עצט,; מאצ. טרער; האבן געװאש; פון פנים דעם נרים. אז מע; האט געענדיקט די צעצטע פארשטעצוננ און מע; איז אראפ פון דעד בינע; די פאדהאננ תאט אוגז אפנעטײצט סון פוב- ציקום — האבן אונזערע םענער, בראש מיט קומנעדן, אויםנעבראבן דעז טון אנדערש? איז די פאציצײ סודיע: אז זי װעט אין שטאט-זאצ דערצויב; שפיצ; נא־ אי; די טענ, װאכ זענע; אונז דעדצו־בט גע- װארן צו שפיצ; אי; שטאט-טעאטע־ דערװייצ זענעז שוין דרײ פו; ד־ טעג פא־שפיצט נעװארן נישט שפיצנדיק. נעבציבן דער פעדטעד טאנ, א דאנעדשטיק. מיטװאך א נאנצע נאכט האט מע; נעדרוקט אפישן. ראנערשטיק. איז א שצאוקם-־ענ;, האט מען זײ אויםנעקצעפט. כאטש דער ־ענ; דאי- ־י אפיש; א־אפנעשװענקט, פונדעםטװעגן חאט ז־ך צ־נײפגענומעז א נאנץ פײנע־ עוצם. מ,ע; האט נעשפיצט י־שקעװיטשעפ ״א־ז שטאטי׳. ר־ טרופע האט נעש־פיצט מיט א םך פײע־ א־; םיהאט ־עם עוצם שטארק פא־באפט; דעד עוצם האט נאך אונז פאינאנדי׳נרגײן. בײ אצט נייבט גע־ו זיד דע• פא־״צטעלזנג בזצ״ע ש־פיצ; מ־ר שוין ד־ צעצטע אז דאב א־ז נעװעזן ־ער אײנדרוק, פ^ו־״טטעיזננ. דער םך םיטנצידעד סון י א מא־ג; בי אײןז ייז אנב איז יצו איך װיצנע, פון װאנען ק־ין י,* קײן ברױט. אי ה־־־פע ני״טט געױעז אומ־ האב איך זיך א־צטעד ־אמאטורג, •*טעד דר ב־ן אזועק זוי א ײד צז יענעי־ צײע נעפאבט, ייר . עב תאט צ״עיק ־ינ געהעו־מ ױי א קא-הע: נאם; איבעד ד־ װיצנער נ־־נקע, א ק>>הז א צ־י זאא; אײניטאפז מיט ״ראזצוקא, או־, יאזצוקא...״ 2 די פםה-טענ האב; זיך דע־נענטע־ט, און ם־האט אויםנעוען, אז מיר װעצ; זיך באדא־פ; װענר; צ־ דער װיצנער קהצה, בעמ; מעות הטים פאר רער טרופע. אין אזא-א באט־יבטן פ־־מא־נן בי; איך א•; מײנע צעד־סענע קאצאש־; א־־־ם פון מײ; האטעצ אויף רער דײטשער נאם. א־ך א״צ מ־ך נ־שט א־־בערצונײ; ד־ נאם, װײצ דער שנײ האט נעצאז;, או; ־־ יינשטאק; זענען פ־צ, װי נאט האט נעבאטן. װ־ א־ך שט־■ אזוי או־פ; שװעצ פ־; האטעצ, קומט מיר אנטקעגן א; עצטערע־ ײד, מיט א צאננעד, ברײטעד, נרויער בארד, א־; א הײמישן טוצעפ. א־ן א רענקע-היטצ אײפן קאפ. אזוי א ײד פון א יא־ פינף או; זעכצ־ק מ־ט ש־ינע, נרויע אוינ;. עד קוקט מיך א;, שיטעצט ז־ך אײן און פדענט אויף רוב״שי: — װ״בט איר נישט, צ־ א־ן דעמדאזיקן האטעצ װוינט אפט- מאצ גירשביי;, דיער דירעקטא־ פון דער גידש־בײן-טדופע? זאנ א־ך א־ם, אז דאם רערט ער מ־ט דעם בעצ-דבר אצ־י;. קומט א־ם ארײן א פארב א־ן ד־ ש־וין-אײננעפאצענע באקן; עד דר־קט מ־ר די האנט: — אט א מזצ, אז.ײ צו באנענענעזו... װעצ איך מיך דעדי־ בע־ א־; קורצ; פאדשטעצ;. א־ך בין עפשטיין פון באב־ויםק. צו מיר נעהע־ דער כאבארו־בקעד טעאטער שוין פון יארן-צאננ. ב־י מיד האכ; געשפ־צט ד• נ־עבטע רובישע אקט־אר;. װיצ איך װ־ם;. צ־ א־ך װאצט אפטמאצ נישט נעקענט אריבערנעמען א״ער טרזפע צו ז־ך אין טעאטע־ אויף פבח די פאציצײ א־ז מײנע; א רעדצו־בעניש ק־־ג א־ך, װע; א־ך װיצ. א״ב ־א — טעצענ־אפ־ר א־ך נצײך מײ; מענטשן א־טן, עד זאצ תיבף ארויכצאזן אפישן. א־; אפשר פעצט א״ך א״ה ה־צא־ת, שעמט ז־ך נ־שט, װעצ א־ך אײך א־ו־בנעבן עד- זאצ ער קוראזש, ׳ו האצבן : באט־ט צ ••י• — ץ•**^ *••••*< ו "<><- - 1 - ■׳•-י װי א־ ײעט ־ד ־- ג — האב א־ך מ א־־פ־ענונ ־ל״ מ״; פ־ײריקע נײעט באטעי האטער. ־יק אץ א־־יף צי א־ם ט־ט .־זאי־טן. איך בץ >.<׳,</■-* א 1 אי; ז־ר י־ט צ־ א־ײננע-פ א־ך האב בקע־ ר־רעקשא־ ־עב באב־״ ועפן ז בעז ־א-־נטע טד־פע איי פאדז ױ ד־ נען ־עב צ־טער״ ז צ*טע־; נעפ־ — ***1• —י•*. סי •*1 . האכ פרענע־ — איך אץ געטאנט נ״ איז ־בט; עי־ ז אזיפגעז ט א־נ נרע־, אצ־ה• הנב־א הא — קי פא־י־יצטעלן... פא־ איב אײד װעצ טי־ אי; צ־ניע־ — קיטט. איך 3 קײ־ כאב־־־בק זענע; מ־ר נעקומען א־יף א װאך א־; נעבצ־בן דא־ט שפ־צן מע־ װי א חודש־. צום מערק־וידר־קן טעאטע־-־־רעתטאר האב; מ־ר נאך א־; באברויבק נעפ־נען א; אמת; טעאט־אצ, װאב האט ־א־ט געפ־־ט א ־חבותדיק; צעבן אין זײ; שײנער ה״ם. דאב א־ז נעװע; אונזער מענ־צ עצק־ן. פון זינט יעקאטער־נ־אםצאװ, יײ מ־ר האבן נעשפצט פונקט מ־ט א יאר צוריק, תאבן מיד נישט נעהאט אזא װארעםע ה״ם, װי אין באברויפק. רארטן תאב איך אביסצאויס-