Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 869

/י׳ ס 869 4 7י00ר^רי09 100073 013. 6* (341)? ״ דאנםאנם םוים ײ איז״ נאװאשםשי״ םעאטעד ״ד>זנמאנם טוימ״, א דראמע אין 22 בירדער פ,ין נען>רג ביכנער, איבערגעזעגט, אינםצעניזירט און רעז׳־יםירט פוז ד״ר נײכאצ װײכע־מ, דעקא-א־ויעם — ק, נ־אצקעװימש, סוזיע — הענעך ר*>ן. עװאלוגיעם סון די םאסן — לאה דןזמבױם, אין די מאםז־קודמעם — ״דייטע טעאטער־םטודיע פין ם. װײבערט. די לידער איבע־געזעגט דורך אחרן *ײמרין. ״ד״נוער רעסרעזענטאנץ־טעאםע־ ״נאװאיגטיגי", דיר. '. רענירער אונטערן סראטעקטא־יאט סון דער יידײטער טעאטער־געזעלשאפט אין ווארשע. אנמײלנעמער: פ קערכםי); א ליאגער — א. יוארעװםיקי דאנטזןן — ה פאזנאנפקי ראשלאט — א. װאאפיענגאקן 1 ו ק. סענאלאװימ׳ש ז״גילי״ דאנטאנכ פ״־וי — ח בוזנא;?אםיל דעםולען — ר האלצער לישיל,?אמילה ן״וי — א. ראטנואז עראד״סעיהעל — ד בלומענפעאז־ מאייאן — ־צ ימ*ז פיליםא — פ.;אריארז־ע סימ$נס פרוי — פ. קע־ביאז מעי־שיע — ב. עפ׳טנןיין פא־־זיצער שון קאנווענצ — א. םאמנערנ ייאבעסשיע* — ׳כוענה עי״שנזע זענה — '. נרודבערנ =ען זשיהמ — ה נ*אןליב *װײםע זקנה — ׳. אינװענשאזיע בארעי — פ. נארבארן׳ט דרימע םרװ — ד לעדערטא; דיאן״ גענעראל — פױיעז, דעפוטאמן, בירגער, וועבמעי־, מענער׳ כי, גארבארזע הערמאן — געשװוירענע, זעלנער, תלינים. ד קייזאראוױט׳ט םימ*ן — מ. ווייבערם געבן זיי אויפן סאן סון דער טראג״ט־גליקלעבער נייט, סון דעי מערק־ װירדיקער תקוסה מיט אירע מיטוגעתן און באזונדערק״טן? קודם־בל האט מען באדארפט געבן די הילבן און אפהילבן פון דער ־עװןזלוזויע, און פיי דער ז״ט און אין מיטן — די וװוײ הויפט־פיגורן, װאם קערעװען אין באוועגן מיט דעם מענטיטלעבן יטטראם. דעי רעזיטיםער האט גובר געווען פיל •טווע־יקײמן, װאם זענען פאי־ בונדן מים דעם םגעניזירן די פיעםע, און מיט דעם פאיקעדפעין די יןנגע־ זוײבנכע, אנגעדײטע העלדן־געראנגל און םאםן־קאנפליקטן אין רעליעפע און רעליעפערע בילדער. מיהאם געמוזם אין בגמזװמדיקע. קזןנזוענטײרטע םזוע־ נעם, עפיזאדן ־טאפן א בילד פון דער זוײם און גיבן א פאײטםעלונג װעגן רי סעננדטן. די פיל־בילדעי יטוואבן אפטמאל אפ דעם יטטייגנדיקן אײנד־וק, אבער קיין אנדערע עזוה איז בײ אונזעיע םעבנײטע באגרענעגטע מעגלעב־ קייםן (אן א דר״־בינע. און אן ־א באװעגנדיקע־ פאדלאגע) נײטטא. עם איז דעייבער אי״נגעלייגט אן א יטיעור מי אין קענטענײט, בדי זװ פא־- בינדן די בלויזן און פאיגאנגן, פאיאײנהייטלעבן די אקציע. עם זענען געגעבן םזוענעם, בילדער, ײאס ײירקן, *יען *ו די אויפמע־קזאמק״כ. פא־אינטעיעםירן און אויך (מאמענטנװ״ז) באגײםיטערן. עם איז א פאדיטטעלונג פון א גרויםן פאינעס, מיט אינטעיעסאנטע םזוענײטע אויפטוען און קולסיד. אין דענטער — די זוװיי איטיםטן א. מא־עװםקי און א. סאמבעיג. א. םאיעײםקי האכ די פאםיקע מיטלען פאי דעד אינטעיעסאנטעי, קאמפלי־ זוירטער דאנטאן־סיגור. און א. םאמבעיג •טאפט דעס פאוײטדאםענעם, פאי־ ביםענעם ־אבעפפיעי ב״דע האבן אינטעיעטאנטע מאמענטן. י״ ײעלז נא' געווים זיך איינלעבן אין ז״עיע ראלן און דעיהויבן זיי גו מייםטעײטאפט פון די איבעריקע אדטיםטן זוייבנט זיך באזונדעים אויס ח. בוזגאן מיט זיין םאן א־ן יטפיל. גוט זענען די דר״ ױנגע פרויען םעגאלאװיטיט, בלומענפעלד און האלזוער. אויך די איבעריקע איםיסטן יטאםן פיינע גע־ יטטאלטן פון זייערע קלענערע און גיעםערע יאלז עם איז געװען א געװאגםעי יטייט אויפזװפירן אזא ריזי־ע פאר־ •טטעלונג אויף דער ייד״טעד בינע. עם איז אבער געײאגט א־ן דעדגרייכט. מעגן זיין דא און דארט אייניקע פעלערן, אייניקע בלויזן. סיל אזעלבע פאר־טטעלונגען האבן מיר זװ פארזוײבענען אויף אונ־ זערע בינע-ביעםעד? די אוים־טטאטונג פון דעי פיעסע, די קאםטױמען פון די ארטיםמן און םטאטיםטן — דאס אלץ איז געמאבם מיט דער בר״טער האנט א־ן םיט פיל געשמאק. ײאם ט־עפט, ליידער, זעלטן בײ אונזער איעמקייט. די ״נאוואיטנדטי״־דירעקגיע איז ווערט דעיפאר א גדויםן לויב. — עם איז באמת א סרייד זװ זען אזא מין ש״נע און אינטערעםאנטע פאר׳טטעלונג אויף דעד ייד״טער בינע. הגם אין דער דראמע קוסט סאר בעיקר דער געראנגל טײי׳טן די זװו״ חויאט־העלדן דאנטאן און ראבעספיער, װו יעדער א״נער פון זײ קומם ארויס םים ז״נע םעלות און חסי־ונות, םים זיין קיאפט א־ן זיינע ׳טװאבקייטן, מיט זיינע פארערער און נאבפאלגער, אבער דער אויטאר. װעלבעד האם געלעבט נײםם לאנג נאך דעד פדאנגויזײטער רעװאלוגיע און אירע דירעקםע פאלגן, האט מער אויפגענומען און געגעבן אין זיין פיעסע דער ארום, די גאם. די מאסן, דעם אויפגעברויזםן ים פון ליבע און האס. באג״סטערונג און פאראבםונג, קדושה און תפקרות. די האנדלונג אין דער פיעסע װערם נ״טט אנגפירט דורך דאנטאן און ראבעספיער, נאר דורך דעם המון, און די גײיי הויפם־העלדן טראגן זיך אפטמאל װי •טפענדלעך אויף דעם אויפגעבדויזטן ים. דעריבער — די גרויסע זואל בילדער אין ,־ער פיעםע, יעדעס בילד קומט אויפדעקן אנדערע װינקלען פון יענעם נײטט־אײנגע׳טםעלםן, װירבלענדיקן •טטייגער־לעבן. די ה״ם איז קיין היים נײטט, עם רײםם אין גאס, אויף מאםן־פאדזאמלונגען, צו דער מריבונע. אלע זענען להוט זװ העלדי׳טע מע־טים. זװ בר״טע ז־טעםטן, קעפן אדער אליין ווערן געקעפט אבעי זװוי׳טן די קראבנדיקע וועלטן, טווי־טן די •טטראמענדיקע צופלוםן און אפפלוםן וואקםן דאך אדוים די גוויי גרויםע באיאקםערן־ פערזענלעבקייטן, ײאם פארקערפערן מימ זיך אויפברויז, מעמפעראמענכ, אימפעט, ל״דנ־טאפט פון אײן ז״ם, און פון דער אנדעיעי ז״ט — דאגמע. פאיביסנקייט, •טטרענגקייט. דער רעװטיםער האט דא באדארפט בא־ לאנסירן בםדר צווײטן מאסן און העלד, צײישן גאם און •טטוב, צװי׳טן געװאלדן און רייד, געזאנג און •טםועס. אט די שווערע א־יפגאבע אדעד ריבםיקער — •טווערע אויפגאבן האט מ. װ״בעדם געלעזם דורך דעם קאנסםרוקםױון געב״ פון דער בינע. פון פארנט — די אפענע פלעצער, מאםן־פארזאםלונגען, מאםן־אויפבױיז, און װייםער, — אין די זײטן און פון אויבן — די צימערן, וװ עס װיקלם זיך אויף אדער עם װיקלט זיך אפ די האנדלונג, די אקציע, װאם װערם אנגעהויבן אדער פארענדיקט אויף דעס אפענעם *לאץ אדער פאר די אויגן סון נ״גיריקן המון אין קאנװענט אדעי געריבט. די רעװאלוציע איז א מין םעאםער, אן עפנםלעבער שוישפיל. און די חעלדן זענען ײי אקםיארן, וואס סוזן כםדר •טפילן סאדן המון, װאס איז אויך אריינגעצויגן אין דער אקציע. שפילם דער הויפט־העלד גום, בא־ װייזם ער צו פאראינטערעםירן דאם פובליקום, קאן ער עם באצײינגען, רירן אים ז״נע ר״ד, זיינע ז׳טעםטן, באוועגונגען — איז גוט, אויב נײטם — פארלירט ער עם, און אן אנדערער העלד ײערט דער ליבלינג און רופט אדוים באװונדערוגג און אנטציקונג. דאנטאן און ראבעספיעו- זיי ביידע האלםן אין איין ראנגלען זיך פאר די אויגן פון דעם אויפגע־ רייצטן און אויפגערעגטן הםון, און אם איז גובר איינער, און אם דער צװ״םער. װער און װאם איז דא בילבער? ארויםרוקן אויפן פאדערגרונםדאם פערזענלעבע, מענט׳טלעבע פון זיי ב״דן, אדער םארבר״םערן די ראמען, נ. מייזיל