Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 869

/•׳ ס 869? •םסר*ריסעב?2ססר 012. 46 (1^3) * ״ דאנםאנם םוים ײ איז״ נאװאשםשי״ םעאטעד ״האנס^נס טויט״, א דראםע אין 22 בידדער פון ׳נעארנ ביכנער, איבערגעזעגצ, אינסצעכיזירם און רעזשיסירס סרן ד״ר כ״כאצ װײכעדט, דעקא-אעיעם — ל,. מאצקעװיטש, מוזיע — דיענעך ײיאז, עװאלוגיעם סון די סאםן — אארו ר^טכוים, אין די סאסן־סווענעס — ״דיעוע םעאסער־סםודיע פין ם. װ״בערם. די לידער איבע־געזעגם דורך אדזרן י״טלין. ״ד״םער רעםרעזענטאנץ־םעאםער ״נאװאיגסשי", דיר. י. רענירער אונםערן פי־אםעקםאייאם פון דעי יידייםער בעאםער־געזעלםאסם אין וואריםע. ןזנמײ צנעמער: ״. וןערמאז ה. פאזנאנסקי ק. סעגאאאװיטש ד האלצ׳ע־ ך בלוטענפעלד פ גארבא־זיכ ב. עפ׳טטײז שחפנד ה גאיטליב פ. נא־יאדז־ע פרויען, דעפוםאםן, א ליאנער — דאסלאם — ז־גילי, דימםאנב סיוי — ליסיל, קאמילפ פ־וי — מאייאן — םימאנס סרוי — סא־זיגער םון קאנװענם — עי־סםע זקנה — וװו״םע זקנה — דריםע פרוי — בירגער, וועבםעי, םענער, גע־גוווירענע, זעלנער, תלינים. א. טארעװםקי א. װאלפ־עטאס ח בוזנא; א ראטטאז *2. קאז פ. קערטא; א. םאטבעת י. גרודבערנ '. אינװענטאז׳ט ך לעדערטאן ט גארבארז׳ט ך קייזאראװיט׳ט דאנםאן — לעז־גאנד־ — קאמיל דעםולען — עראל־םע׳געל — פיליפא — םעיסיע — יאבעספיעי — סען ז־גיספ — באדער — דיאן, גענעראל — הערסאן — םיםאו — ם. ו ו י י נ ע ר ם געבן ז״ אויפן פאז פון דער םיאגי׳ג־גליקלעבער ג״ם, פון דעי םעיק־ ווירדיקער תקופה םים אירע ביגוגעתן און באזונדעיק״םן? קודם־נל האט מען באדאדפם געבן די הילבן און אפהילבן פון דער רעװאלוגיע, און ביי דער זייט און אין םיםן — די וװויי הויפם־פיגורן װאם קערעװען א־ז באװעגן סים דעם םענם־גלעבן ־גםראם. דער רעזשיםעי האט גובר געווען פיל ׳גװעייק״םן, וואס זענען פאי־ בונדן םיט דעם םדעניזירן די פיעסע, און מים דעם פא־־קערפערן די אנגע־ גייבנפע, אנגעד״םע העלדן־געדאנגל און מאסן־קאנפליקםן אין רעליעפע און רעליעפערע בילדער. מיהאם געמוזם אין בווםגומדיקע, קאנגענםיירםע םגע־ נעם, עפיזאדן ־גאפן א בילד פון דער וו״ם און גיבן א פאי׳גטעלונג װעגן די םעננדגן. די פיל־בילדעי ־גװאבן אפםמאל אפ דעס ־גט״גנדיקן איינדיוק. אבער קיין אנדערע עווה איז ביי אונזעדע םעכני־גע באגרענעגםע מעגלעב־ ק״טן (אן א דריי־בינע. און אן -א באװעגנדיקער פאדלאגע) נייגםא. עפ איז דעריבער אי״נגעלייגט אן א ־גיעור מי א־ן קענטעני־ג, בדי וװ סאי- בינדן די בלויזן און פאיגאנגן, פאיא״נה״םלעבן די אקגיע עס זענען געגעבן םגענעס, בילדער, װאס ווירקן, גיען צו די אויפםעיקזאםק״ט. פאיאינםערעםירן און אויך (סאמענםנװ״ז) באג״סטערן. עס איז א פאי־גםעלונג פון א גרויםן פאינעם, מים אינםערעסאנטע סגעני־גע אויפטוען און קולם־ר. אין והךםער — די גוויי איםיסםן א. כא־עװםקי און א. םאמבעיג א. מאיעװםקי האם די פאסיקע םיםלען פא־ דער אינםערעסאנםער. קאםפלי־ גירםעי דאנטאן־פיגור. און א. סאמבערג ־גאפם דעס פאר׳גלאםענעם. פאי־ ביבענעם ־אבעספיער. ביידע האבן אינטעיעסאנםע םאםענטן. זיי וועלן נאך געוויס זיך א״נלעבן אין זייעיע ראלן און דעדהויבן זיי גו ס״סםער־גאפם פון די איבעריקע ארםיםםן ג״בנט זיך באזונדעיפ אויס ה. בוזגאז מים ז״ן םאן א־ן ־גפיל. גוט זענען די דריי יונגע פױיען םעגאלאװים־ג, בלומענפעלד א.־ו האלגעד. אויך די איבעריקע א־םיםםן ־גאפן פ״נע גע־ ־גטאלםן סון זייערע קלענערע און ג־עסערע ראלז עם איז געווען א געוואגםעי ־ג־ים אויפגוסירן אזא רײיקע פאי־ שםעלוננ אויף דער ״די׳גער בינע. עם איז אבער געװאגט א־ן דעיגד״בט, םעגן ז״ן דא און דארם א״ניקע פעלעדן, אייניקע בלויזן. פיל אזעלבע פאר־גטעלונגען האבן מיר גו פארג״בענען אוין* אונ־ זערע בינע-ברעםער? די אויס־גטאטונג פון דער פיעםע, די קאםםױסען פון די ארטיסטן און םטאטיםםן — דאס אלץ איז געמאסט םים דער ברייטע■ האנם זדן מים פיל גע־גמאק. װאם םרעפט, ליידער, זעלםן ביי אונזעד איעמק״ם. די ״נאװאשם־גי״־דירעקגיע איז װערם דעיפאד א גרויםן לויב. — עם איז באסת א סרייד גו זען אזא סין ש״נע און אינטערעםאנםע פארשטעלונג אוין• דער יידישער בינע. תגם אין דער דראמע קוםם פאר בעיקר דער געראנגל גװישן די גוויי הויסם־העלדן דאנטאן און ראבעספיער, וװ יעדער איינער פון זיי קוסם ארוים מים זיינע םעלות און חסרונות, סיט זיין קיאפם א־ן זיינע שוראבק״םן. מים זיינע פארערער און נאבפאלגער, אבעד דער אויםאר. וועלבער האם געלעבט נישם לאנג נאך דער פראנגויזישער רעװאלוגיע און אירע דירעקםע פאלגן, האט סער אויפגענומען און געגעבן אין זיין פיעםע דער ארום, די גאס, די מאסן, דעם אויסגעברויזטן ׳ם פון ליבע און האס, באגייםטעדונג און פאראכםונג, קדושח און הפקרות. די האנדלונג אין דער פיעסע װערט נישם אנגפירם דורך דאנםאן און ראבעספיער, נאר דורך דעם הםון, און די גוויי הויפם־העלדן םראגן זיך אפטםאל װי שפענדלעך אויןז דעם אויסגעברויזטן ים. דעריבער — די גרויסע גאל בילדעד אין דער פיעםע, יעדעם בילד קוסט אויפדעקן אנדערע װינקלען פון יענעם נישם־א״נגעשםעלפן, װירבלענדיקן שסיינער־לעבן. די ה״ם איז קיין היים נישם, עס רייסט אין גא׳ם, אויף מאסן־פאדזאמלונגען, גו דער טריבונע. אלע זענען להום גו העלדישע סעשים, גו ברייטע זשעסטן, קעפן אךער אליין װערן געקעפט. אבער גווישן די קראסנדיקע וועלטן, גווישן די שםראמ׳ענדיקע גופלוםן און אספליםן וואקםן דאך ארוים די גװיי גרויםע כאיאקט״וץ־ פערזענלעבק״םן, װאס פארקערפערן מים זיך אויפברויז, םעמסעראמענט, אימפעט, ל״דנשאפם סון איין זיים, און פון דעי אנדערער זיים — דאגמע. פאיביסנקייפ, שםרענגק״ם. דער דעזשיסער האם דא באדארפט בא־ לאנםירן כסדר גװישן סאסן און העלד, גװישן גאם און שטוב, גװישן געװאלדן און ר״ה געזאנג און שסועס. אם די שווערע א־יסגאבע אדער ריבטיקער — שװערע אויפגאבן האט ס. װייכערט געלעזם יורך דעם קאנסטרוקםױון געב״ פון דער בינע. פון פארנט — די אפענע פלעגער, סאםן־פארזאסלונגען, סאסן־אויפברויז, און װ״םער, — אין די זייטן און פון אויבן — די גיסערן, װו עס װיקלם זיך אויף אדער עס װיקלט זיך אפ די האנדלונג, די אקגיע, וואס װערם אנגעהייבן אדער סארענדיקט אויןז דעם אפענעם טדאץ אדער פאר די אויגן פון נ״גיריקן הסון אין קאנײענט אדער געריבט. די רעװאלוגיע איז א סין טעאפעה אן עםנטלעבעד שוישפיל, און די העלדן זענען ײי אקםיארן, װאס סוזן כסדר שפילן פארן המון, װאס איז אויך אר״נגעגויגן אין דער אקגיע. שפילם דער חויטט־העלד גוט, בא־ װייזם ער גו פאדאינטערעסירן דאם פובליקום, קאן ער עס באגװינגען, רירן אים זיינע ר״ה זיינע זשעםםן, באײעגונגען — איז גומ, אויב נישם — פאילירם ער עס, און אן אנדערער העלד װערם דער ליבלינג און רופם ארויס באײונדעדונג און אנטגיקונג. דאנםאן און ראבעספיער — זיי ביידע האלםן אין איין ראנגלען זיך פאר די אויגן פון דעם אויסגע־ רייגטן און אויפגערעגםן הסון, און אט איז גובר איינעה און אט דער גװייםעה ווער און װאס איז דא בילבער? ארויסרוקן אויפן פאדערגרונטדאם פערזענלעסע, סענםשלעבע פון זיי ביידן, אדער פארברייםערז די ראסען, נ. סײזיל