Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 867

ז"כ 867?'בסר8ר',78 770093 ו-׳ג 46 < 341) ׳שוין. עיר האיב אים נע׳נואע&ס איבערן אפענעם •שטח פונם ב-צי&פ, אין דער ריבטונג צום טרילײוהא;. הינטער אט דער רוינע האט זיך נעםונען א פוםט אירט, באװאקסן בויש ס־יפאדערנעי דודבנעלעכערט נויט א' א יפיעור נארעס פון באישויןעס,) —די פר־ערדיקע באװוי- נער פון אט דעס אדט, װעלכע זענען א־צט יטו־ן אאע אדעי א־יטנע- פנײט, ארער עדגעץ ז־ך אפנעט־א:;. אין אט דעס טאאעכל איז דער הע־צאנ פאחשװונדן טיט זײן טוטא. אז ער איז פ־ן דארט װירע* אהויסנעקויכיע; אין עטלעבע •םעמונדן ארום, האיט ע־ יצײן טער הינטער זיך גארנישט נע׳טלע&ט עיר האט זיך װיד׳ער דערנענטערט צום ׳סט־בל, א װײל עפעס אפנערײניתט אויפן נראז. נאכדעם זיך װידער אנידערנע׳טטעלט אויז דער װאך. כאט״ע ידאס טאל ׳טוין :יינ־ט אינעיװײניק אין שטיבל, װ• ש־יער, נאר פון דױוים;, א־יק דער ׳סאטגדיקער זײט. -י נו, איצט פאדן צװײטן... — האט עד געזאגט צו זיך. אפילו פאר דעם נ־ינײט-א־בע־גע־ניפ־צטן ײננל איז געװען קלא1־: דאם װארט יענער איצט א־־־ דעי צװײטער פערזאן םיינם ראגידעװו — אויױ זײן פרוי, דער הערצאגי;. סיאיז פ׳נ־ו־ט נעװען אן איטה צ־ טראכטן —■ צוליב װאס עי װא־ט א־יפ איר יענער תאט נע׳נײינט צו זײן א טענטינ• פון ז״ער א פעסט־ן בא־איקטעי — א״נער, װאס ־עטעלט ז־ך נישט אפ דויבצופ״רן א נקטה-פלאן ביזן ביטערן יניח. איבערת־יפט איז עם נעװען ז״עי װאר׳נײינלעך, דערפאד (כאטינ־ דאס פאסטובל האט עס, נאט־רלעך, נ־׳נ־ט פא־יניטאנען), װאס דער פא־בטודעטער העדצאנ האט זיך געפונען א־ניטערן איבערנעטי־־בענעם אײנידרוק, װאס ער האט א־ו־סגעטדאנ;, ביניעת ער האט זיך צוגע- ינ־קט פין דע־ װ״טנס צ• דע־ פאנטאטיטע-באגענענ יינ־ (נעכטן ב״- נאבט). דע־ אײפערז־בט־קעד ינװט־ האט גע־וארט לאנג, לאנג... אבע־ ע־ האט געװארט אוטזיםט. פון ז־ין באהעלטענ־׳נ־ אינעװײניק א־נם ־ניטיבל האט ־אס ײנגל געקאנ׳ט פ־ן צי־ט צ• צ״ט תערן ייעגעטכ א־יםנע־נ־ר״ען פון איבערא׳נ־וננ: פ־נקט װ■ ע־ װאל׳ט אנטײיניט נעװע;. ־ואס ז״ן ת־נ־ע־ה האט זיך :י־נ־ט פאדװ־דקלעפט, אז די שולדיקע הע־צאנ־ן װעט ז־כער האלטן ד־עם ראנדעװו. פון צ־יט צו צײט פלעגט עי ארויסטרעטן פונם יבאטן, פ־נם דערכערפל־־ט, א־נם ליכט פ־ן דעד פולע־ לבנה. ער פלעגט זיך א״ינקוקן אינם זיינערל זײנעם — זע;, װי ינ־פיעט סיא־ז. אדום האלב עלך אזײגער האט ־ער, װי־זט ־א־־ס. ־נװ■; אויפגיעגיעבן ־עם געדאנק צו טרעפן ז־ דא. ריעמאלט א־ז ־ער צום צװײטן טאל אװעק צו אט י־ענעם טאלעבל ה־נטער דעב ט־־ל־טהא;, און דאדט פא־בל־בן א־ום א פע־טל ־נ־יעה. פ־ן ־ארט האט ־ע־ ־נ־נעל אװעק־ גע־בפאנט א־בער אן אקסל פינם ביערגי-־נ־פ־־ע, אביסל לינקס. א־; באלד האט ־ע־ ז־ך אוטנעק־עדט רײטנדיק א־־־ א פ׳ע־־, — ה״סט ־עס, אז ז־ין פיעת־ איז דארט גע״ע; ד־ :אנציע צי־ט צונעבונדן ־עדנ־עץ א־ן א ג־עה״ם ארט. דורבקרײצנד־ק פ־נ׳דאסנײ ד־עם סט־עפ צװ־ינ־ז ־נ־ט־בל א,־; ד־עם טריל־טהא;, א־ן װ־ד־ער או־ספאד־נ־נריק ד־עב ־נ־׳ט־ װ־ װעלנריק צים ליעצט; טאל איבע־צײנן ז־ך, אז ז־ א־ז טאק־ע נ־־טט ג־עקיט־ע;, — האט ־עיר ז־ך געלאזט לאננזאם ר־יטן אין ד־עד י־בטונג צו ־י ינ־ײק פא־־עסט ט־ד־עטס. ראס ױננע פאס־ט־בל האט ז־ך פא־נ־ע־ס׳טעלט, װאס א־צט ל־גט ־א־ט, א־נטן אינם טאלעבל... ד־ ט־־א פארן לאגגן פאסטיוך־ ־נט־עקן פ־ן ז־־ן תעכ־ע׳ר; טט־נה א־ז ־נ־־־ן נ־־נ־ט א־ט־יעטאנ־ ג־עװ־ען ל־עגנע־ א־־פצוהאלטן א־ם דא א״נעם אל־־ן א־־פ; ב־ערגל... ־•עסװ־עד־ע לעב־עד־קיע גיעזעלינאפט, אפ־לו ד־ סאט־ע ט־־א־־קסט־ע, א־ז ־:״; ג־עװ־ען ב־עסער פאר דע־ נ־עז־על־נ־אפט פ־ן ־־ טו־ט־ע. א־ן לויפנד־ק ט־ט א האזג־סנעלקײט א־ן דעד זעלבער י־בט־נינ, װאס יעם האט ניענוטען ד־ער רייטער א־־פן פער־ האט עד באל־ אנג־ע־אגט דיעם גקטת-דו־יסט־קן ה־ערצאנ ב־־ם צװ״יטן אר־נט־ערינ־ט״ג אזו־ נ־ך, װי ער האט דע־ה־ערט ד־עם פעדדס פוסטדיט, תאט ז־ך ב־ל ט־לס ־ו־דער פארה־עלטג־־נ־ט־עס־ק באד־־קט. ד־עם הערצאנס תויכ־ער ־נ־טאנד האט א־ב טאקיע אנגעפולט ט־ט ־ע־פ־רבט; אבער ־אס ״נגל האט פ־נדעסטװ־ענן נ־־ס׳ט נ־עפ־לט ק־־ן ־נ־׳־ם כ־אדאל־־נ־ װ־רע־־ו־לן צו ז״ן נעזעליסאפט צול־ב ־•ע■־ נרו־זאטע־ טאט, װאס ־ענ־ע־ א־ז אקא־־םט באנאננ־ע׳;. עי האט נ־עהאלט;, אז אזא טיעבט־ק־ע־ אדלטאן תאט אװ־א־ ראס פולע ־עבט צו טון או־פ ז״נע א״ג־עניע ל־ענ־ע־״־ען אלץ, װאס א־ם װיו־ל נ־עפעלט. ־ע־ ה־ערצאג האט ינ־״; א־צט ניע־־טן אונט־ער די אלט־ע ב״- טע־ פון ז״ן ־רוינ־ה-גוט. ריעם פערדס קאפיטיעס האבן יניא־ה אפגיע- ה־לעכט: ער תאט ז־ך איצט נעפ׳וניען אויפן הארטן ינל־אך פ׳ונם פארװענ. און באלר האט ער זיך דערנענטערט צ.־ם פראגט-א־ייננאגנ בײ דער האנט, אײדער ער זאל פארפעלן נאכאכ־אל צו זײן אן ־עדות פון דער באנענעניש פון אמ יע׳נע צװײ אוטבאקאנט־ע. אײודער דער װײטער ז״גער פון יס״ק-פאריעסט־-ט״־דעם תאט או״סגעעעלאנן עלף, האט ׳סוין ראס ײנ׳נל דערזען דעם אגתזיב פונב צװײטן אקט פון דער דאזיקער טיטנאכטי׳קיער ת־אטע. אביע־ א־צט זענען דער׳עינען ני־נט ר־ הערצאנין א־ן נישט דער נעליבט־ער, נאר דאם רריטע נעשטאלט נאר — אט יענער קרעפט־קעד טאנספארינװין, װאם אין שטװול און א־ן שפארן ער איז אנגעקוטען פון מערב־זײט, פון דעד ריכטוננ װוהין ע־ א־ז פאריקע נאכט געחאט ׳פאר׳נוװנד;. עיר האט צוער׳נט ארוט- נעק־י־זט דעס טד״ליסתאן, :אכדעם ז־ך אנגעהו־בן דערנ־ענטערן צ׳וב דער׳נערקאלט;, װאם תאט אויסבאחאלטן דאס ־נטוכל. די פולע לבנה ׳האט באלויבטן איצט זײן נעזיכט — דאם א־ז נעװען ד־עה הע־צאג ן א נהויסע פורבט האט דעטאלט אננעכאפט רעס פאסטוכל, םאר רעד ראו־סי׳נער באסעלקער׳ונג א־ז רער הערצאג נעוױען — נאט אלײ;. אים פונע בכםוד זײן, אפילו מיט א קלײנ־קײט, האט באטײט: הוננעד, הײמלאזיקײט, ט׳־־ט... פון בלויז א ק־ק געבן או־ק א־ם פלענט טען שוין מבולבל ׳װערן, פליעסט מען ׳נו־ן קאנען נ״סט־ק גענ־זנקט װערן... דאם ״גגל האט פאדמאכט רע׳ס אויװן אזוי, אז מ־תאט אפילו ק״ן פײער נישט נ־עקאגט ז׳ען, און תאט ז־ך אזיה ניך א״נגענארע׳ט אין דע־ ק־פיע שטרוי, װאכ איז דא גיעלענן אין א װינקל. רער הערצאנ א־ז צ׳ונ־עקומען זױם דערנערקאל׳טן און נ־עבל־בן שטײן פונקט אויף י־ענעם אדט, װו ־עס תאבן אפנעתאלטן ז״עד נ־ע- שפ׳־עך זײן פרוי און דער קאפיטא;. עד תאט אנגעהויבן באט־אבטן דעס דערנערפלויט, װ־ ער װאלט נעז׳ובט דא־׳ט אן אדט או־ף צו בא- תאלטן זיך. אז׳ױערנאך האט ער טאקע באלד אנטדעקט דאס ־נטיבל. צוער׳טט א־ז ער עם ארומנעגאננען את־ם און אדום; :אכדעב תאט ער ארײכנעקוקט אינעװײג־ק. דערזעענר־ק, אז קײנער א־ז רארט, רוכט זיך, נ־ינטא, א־ז ער אר״ננענאכנע;, ־אט ת־נטער ז־ך פאדמאבט די טיר און זיך אנ־רערנעשטעלט בי־ אט ־ענעם קײלעכד־קן פעגסטעײ װו דאם ײננל תאט ערינט מ־ט א װ״ל צ־ד־ק נעחאלטן צוגעפלעט־נט זײן פנים. אויב דעפ הערצאגם מײן א־ז טאקע נעװען או־סצוםאתאלטן זיך, תאט ער זײגע בו־טלען ניינט אננענומען צו-ש:על... בנועט א־ן דער זעלב־קער כוינוט, ׳װאס ער האט ז־ך א־בערגעשטעלט א־גװ״ינ־ק בײם פעגסטערל, האט רער װײטע׳ר טורמז־ינע׳ר או־טנע־נלאנן על־. דער ׳נלאנקער װנגערמאן, װעלכעד האט מ־מ א נאכט צוריק באזובט די דאזיקע פצענע, האט ז־ך פינקטלעך װ־רעד באװיזן פון דער צפונד־קער זייט פון סטעפ. מהכ־ה דאב באגעגנ״נ-א־ט — צ׳־ל־כ העם, װאכ דער ׳וננערמאן א־ז פאר־קע נאבט אנטקענננעלאפן א ־נטיקל אט דע׳ר האמע זײנער — האט ז־ך א־ביערגעטראגן פונ׳ם טי״װלם טו־ער צום דע׳רנעדקאלטן, א־ז ע־ שוין דאם מאל א־נבט־נק- ט־ אננעקומען את־נצו, א־ן אויםגעװא־ט אויף דער תעדצאנין או־פן זעלב־קן פלאץ, װ־ ער האט ז־ך מ־ט א־יר נעב׳טן נעטראפן. אבע׳ר ה־־נט־קע נאבט תאט א שרעקלעבע א־בעראינונג רער־ װא־ט אים — װי או־ך ד׳עם צ־טערנר־קן ״גנל. װי נאר ־עגע־ האט ז־ך בא־ו־זן א־נ־־ו־ס;, האט דער הערצאג אגגעתויבן אט׳עמען שנ־גרער א־ן יננעלער; ראס ״גנל א•; ז״ן פא־- בארנעניש תאט רייטלעך נעקאנט העדן ראב ־אז־קע פאר־נגעלערטע אטע׳מען. דער ױגנערמאן האט ז־ך :א־ קויס נעהאט אפנערזט פ־ן זיין לאננן נאננ, װי חעי פל־נקעד א־ימאן האט ־נט־רינקע־ה־יט נע- עפנט .־י ט־ר פונס שט־בל, א־ז אהו־ס פונב ינט־בל, איז אר׳ו־ס פ־גס העי־נערפל׳ויט און — גלייך אגט׳קעגן רעס קאפ־טאן פ רעד — דו תאסט באליידיקט א־ר עדע, און ר,ו װעסט ־נטארבן מ״טן טו־ט, װעלכן ׳ד׳ו פארד־נסט, — תאט א טז־ב בייז ׳װ־ספערן ז־ך רורכנעשלאנן דדרך די וועגטרעך פונס ינט־בל צ־ס פאםט־ברב א״ע־ן ראס אפאטישע שװ״נגד־קע בחו־ל א־ז או־ף אז׳ו־פיל או־פנע- הורע׳־וט נעװארן, אז עס האט אפילו ר־זיקידמ או־פצושטי־ן און א־ו־ב- צוקוקן יהורכן פעגסטערר, אבער אזוי װי ביידע מעגט׳נן זענען דע־- װייל אפגענ*־אטן אן א זייט, תאט ער ב״-װ־ נאהנשמ געקאנט זע;: צװישן ז־ענען נעװען די דארנצװײנן. עד האט שוין דער־בעד ק־־נמאר נ־שט ,אק־ראט ׳נעװוסט, װאם סאיז פארגעקימו־ען א־ן די װייטע־- דיקע עטלענע מ־ג׳וט׳. ע־ תאט בלו־ז באמערר.ט: א שט־ק ־נאטן א־; א שנעלן מוסקל-באװענוגנ; נאבהעס איז עפעס אנ־דערגעפאלן א־יפן ניאז; נאבהעס -- א־ז ׳וױדער אלץ נעװארן ־נ׳ט־ל. צװ״ אדער חרײ מינוט שפעטע־ האט זיך הער הערצאג װי־ דער באװיזן פון אויף-־ענער-זײט שטיבי ער תאט פארן קאלנע־ נע- שלעפט ׳דעם, איצט שוין מאכטלאזן, קערפער פוגם צװײטן מאגספאר-