Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 862

זײס 662 4 ליסזזי ב?נססר נוס. 41 (346) פ ד ׳/ ד׳ י ר ש ב ײ ן! ק $? ג $ ר ' װאדשע די םע#סד#לע עהדד ־עם בעסטן אײנדרויו אי'.,* א־נז *לענזעז. א װײמער, לססל, א־ז צינעפאלז <װ דער טרופע טיגז זײן גאנדע־ ׳טטיאער װאיעמקײצז. ־. א. פיץ דאס :ענויעכע. פיז גוטן, הא־ציה; י. דעענזאן איז גא־ חײן דײד נישט. א־ז אפיל־ א־ך בי; נעװען זי״ע־ אננענעם איבער■ ־א־עט... טיי ד״אבן פא־ זיך דע־זעעז ־וננע, יעבע־־קע טענטען נזים ביאדוננ-ארע זענען נעװע; פון חעכער; ײדיען קאאם״. און א־יך א צװײ״ער ז״ט א•; די אײנעגע זכרדנות, הומט יעו־; דע־ עט;_ און דיקט־הט עפעט אנ-דער׳*: ״נענטער באקענענד־ק זיך טיט דעם אינערלעב; לעב; פו; דע־ טרדפע א־ז אונזער טטער אײנד־וק פא־׳טװונד; נע־ואר;. א טרופע פון ױגנע ק־נסטאעד, האט א־; איר נ־׳טט נעהע־־ג־ט קײן כ־אװער, נ׳וט־ק׳ער אד; באהעטי׳עער נ״סט..." :אך א נ־ױםע־ ״באהעטע־״ פו; ־•עגער צ״ט האט זיך אויך באקראנט, אז די ױ:נע אקגידיסעם אין דער היר׳צזב״ן-טופע נײע; :אך דעד פאחטטעצוננ אה״ם ׳טראפן... סיאיז א ביט־ניע־ נעצעבטע־, אבער װאם תיטט איויס, אז ד״ר מוקדוני ברעגנט עס אזוי גאיװ ארו־ם א־צטער, טיט צװאנצ־ק יא־ ׳טפעטער: ..א טדופע פון ױננע קינסטאער, האט א־ן איר ניעט נעהער׳צט ק״; בדאװער, מוטיקער או; באהעמי״זער נײםט...״ פו; דער דריטער פא־שנרעצונג אן, חאט ד״ר כױקדוני אין זיך דע׳טפירט זײן בארוו*. עם האט זיך אין אים אפנערופן זײן ״אננעי ר״ענטקײט ביז ט׳טאד אין טעאטע־-ציטע־אטור״. ער תאט אין זיך דע־טאפט דעם יאנא, אננעםיאט טיט אײנענע גרויסע פצענער, מיט דער װיכט־קער טינאטער-ט־םיע א•; — ער האט אננעהויבן האנאען אוי■־ דער ט־ופע, טיט װאס נאר עם האט זיך נעטאכט אין זײן טינטער ד־ א־בע־־קע צײטוננען, װאם זענען נעזוען פײנטאעך צ׳• רער איטעראו־ישער נעזעאשאפט, און האאוטגדיק אינזעדע נאסטרא^ן פאר אירער א־ אונטערנעמיננ — האבן זײ אונז איננאגצן פאר- שװיגן. ד״ר סוקדוני האט פזן זײן טריבונע אין ״פר״נר״ נעשאאטן און נעבענטשט; נעבעגטשט און נעשאאטן און אויםנעאאזי: ״אז ד־ הירשבײן-טרופע איז א טויט-נעבוירן קינד, א ט&יא.״ פין מוקדוניס זכ־ונית דערװיס איך זיך איצמער אז א־י־ א צ־זאסעגקום פ־ן אײנענע מענטשן ב״ י. א. פר׳ז, האמ ער, טוקדוני. נעתאט אײםצוש־טײן שװערע אטאקעס טצד רעם װײכהארציקן יעקב ־ײענזא־. נאך שװערער איז פאר אים נעװען די אוטצוםרידנהײט פון א. ווײטערן; ״דער דאזיקער םערקװירדיקער טענטש — דערטאנט זיך מקדזני — האט ויך פ׳טוט פאראיבט אין דער ױננמ פון דעי־ ט־ױפע. און אים האט יװײ נעטון טײן שארפע קריטיק. אנב האט ע■־ בשום אופן נישט נעװאאט, אז די טרזפע זאא זיך צעפאאן.״ דאס איז טיד איב צו ײיםן. װײא דער דאזיקע־ מערקװירד־קער טענטש, א ײייטער. איז דעסאאט דעד א״נציקע־, אויפר־בטיקער אין ע־נסטע־ טענטיע נעיןען אין ךער נאנצער נרופע, װאס האט בא• נ־־פן, ײאם אינזע־טרופע האט ש״ן דעטאאט ט־ט זיך פאדנעשטעאט אטת, צ־ פאי׳נ־טארקן רי טױפע פינאנציעא פארן א־ויםפא־ן םון א־עס, האבן טיד צונענ־טעז א פא־ אוטנויטיקע טענטשן, .ױאם ז־־י־ נעװען װי א װיאדפא״ש א־ן א־נזיער ארנאניזם. אין װא־שע האבן ט״י זי־ א־ב׳עינעאאזן. דע־ ע־קי טיװפע איז נעיװען שטאיק צעטענ- טײט א־ן סיאיז א נדעות, װען מוקדוני ש־״בם; אז שוין אין װאר- שע האט די ט־־פע זיך שוין אננעהויבן פאנאנדערצ־פאאן. א־ך האכ אויך א נאנץ אויפריבטיקן און :אױון איפן ז־ך ניעודענהט צ• דע־ איטע־א־ישע־ נעזעאשאפט. ז־ זאא איבעדנעטעז -־י טה־פע; אפיאו איבע־נעטען די אייטוננ אײע. דער אײנציקער דענכדע, װאם האט אין יענעי צײש פארטאנט א פראקטישן צונאננ צו א טרופע איז נעװען דוד העדטא;. ער תאט נאך איע־ דעמאאמ :ישט נעהאטיקײן חשק צי אעבן א ציגײנעריש אעבן. און כאטש סוקדוני שרײבט ײזמן זיך אין די זברונית: ״אין פאריז האב ז^יך טיט דעם ײדישן טאאעי אבעא פאן אויפנעפירט אויח א גא־ מארער- נעם איפן פראגטענטן פון י. א. פ־ץ און שאים-עאיכם און טחוץ יעם בין איך נעװען א פא־קאכטעי אין טעאטעד״ — אין מײנע אויגן האט ער דעמאאט אויםנעזען, װי אײנעד, װאם איז טיט אײ- ריקן אװעק אין אויסאאנד און איז א צופיא ״אננעאארעגער״ צװ־יק 3 טר־פע א־ז א־אפגעק־טע; ק״ן ־וא־שע עטאעבע טענ פא־ פא־- י צ־ ד<ר ע~ :עגטעי א *צ און װאב ב־א^צטעלו::, צבע״ ד•;־ •;.־■ טיד ד׳אבז זיך;* :עױאי״;. •••■••••••< ן א . ן -< י ו <׳ ג זענעז ־־ אקט־א־ ־ בא- ײאנאװע ־בא רעם ט י; אב צ־ בא£*.ז לאפ דױ אזוי; דעט געב־אבי ■ הא׳ב ײעז א,; '••• ייי••״ אעצט אי; ר<ר קאטפאנעיעץ .האט ראנא;. יטיקע ׳־ ארע :ו כז״ד געבן ד זאור :דאקט, ע־ ־מ דעם קאנט ־ט. או;•;בא־ע - ז־ר ■1 ■ס■•••^••^•••••• _ פא־ ־ האבן א־ך באדא־.׳ יואט זאב;. י <ל רי גע־צרעפט איי ז־ך! ׳ך האב ־כנע־־איט•. אי ־־ א־ פ־; פיי נ־עבי אאכעט. .1.<■■■״<-׳- <• -״סי_ < _ ה ן ואט־וא׳־נ. צ־נ פ־; א ק־אטע; א־־טע עג איז ־ז עטרעכע.ט -א < * — < ־עב. א־ך ב־; א־ן ־׳;קא־אצ׳ ••••••<■*• •••••>••• •,••• •***>• •״<•<>, *״<- ׳״ן א 1 ׳<1. ■••%(••■•■ •<• * ••■ * * ׳- <"*••• -• •י ••■••••••< *•••*•• __ — •< .<•־. א-.. _ן . _ א . _ . ״<• -■ <ב< — .ואב, ט־־ נעטאבט א שטיקא פעאע־. א־־בקא״בנד־ק פא־ דעי ערשטע־ פא־ינ־טער־ננ ״ט״ט; שט־אם״ פ•; שאום אש;. דעם אװנט האנ־ ײע; בא־א־פט פא־ענױקן ט־ט ״טענטש;״ פון שױם-עאיכם. א•; דוד הע־- טאנם ־עזש•, ןדוד הערטא; האט ר־ ־אזיקע פ־עםע בײ א־נז א״פ- געפ־דט בשעת ע־ האט נעװ״אט ב״ אונז א פאר ײאכ; א־ן •עקא- טע־־נאבאאװ). עב האט ז־ך צונ־־פגענ־סען א ־־זיקע־ עואב ד־ גאנצע װאר- יעעװע־ ״ד־שע א״נטעא־נענץ האט זיך א־אפנעאאזן א־ן נדראנאװער טעאטע־ א־נזע־ע ש״שפ־רע־ זענען פ־ן אנהײב נעװען ש־טא־ק :ע־- •יעז; איך האב זיי טטש• נ־ש־ט ד־ע־קענט. טיר האבן אאע נעפ־אט, אז ט־ט דע.־ פ־עבע האב; ט־ר נעטאבט א שאעכטן א״סװאא. אבע־, װײט. ־ו״ט א־ד ־־ פא־יכטיעא־ננ נע־וע; פ,•; א ד־רבפאי׳ רער ע-אב אי; טעאטעי א־ז נעזעבן ־ױ ערעקט־־ז־דט צום בי־= האבן די שיי- שפיאער יעטא־ה א־־פנערעבט. װען ט־ען האט נע׳עפיאט ש־אום עאיכטס קאטעדיע זײ האבן ז־ך נעפונעז װ־ :־י-געבוירן. און ד־ שט־טוננ פ־; טעאטע־ האט ז־ך א־בערגעט־אנ; צ־ א־נז א״־ל דער ב־נע. ד• פ־עבע דע.י עיקד דע־ ״פ־״:־״, האט ד־ ע־שטע פא־- ש־טיעא־נג אויפנעניטען זײע־ נ־ט ד־ שטארקבטע או־בגעזאננעז האב; ט־־ נעקראגן פ־ן ־— ט־קדונין, ־ואב חאט ־עבאאט געש־יב; א־ן ״פי״נר״. ־ע־ ט־־אנאװע־ טעאטע־ איז. או־ט ז״ן טײנונג. פא־- •יאנ־אט נע־וא־ז א־ן א טעטפא ־עב צ־וײטן אװנט האבן טיר געש־פ־אט ״א־ז ש־טאט״ פ-־ז ס. *־שקע־ו־טשן ד־ פא־ש־טעאוננ אױ געװען א ק־עפטיקע ־ע־ דערפאאנ - :אך א נ־עבע־ע־ א־; װידער א־ז סוקדונ• נעװען דע־ ־ואם ר׳אט נעא״בט ד־ נאנצ•; דע־ש״נ־ננ פין דעי־ ט־־פע א־ן ־אב א־ל נע־ועז טוקדונ־ב י׳עצטע א״פר־כטיקי־ט. אדעי פא־קערט . פ•; זײנע לכ־־נ־ת א־ן ״טעאטע־-א־ב״ו״ ־דעיט א־נז קאאי א׳ פא־איע׳ ט־ט א־נזע־ע נאבט״נ־פ־א; א־־י ־ע־ ב־נע א־ז פא־נע- ק־טעז אין ־וא־שע אן אנדע־ טעאטער-יטפ־א. א מ־אני-קאטע־־ע, ־װ עס ר׳אבן זיך באטיי^ירט :אטבע־נ. דינענואן, *. א. פ־ץ, א ,װ״- טע־ א•; עד. טיקדוני. האט;עשיפיאט די ־אאע פון א־נט־־נאנט טעז האט בא־א־פט באשט־טעז צ־ טען זאא ר• הײש־בײן-טרופע אאזז אעב;. צ־ נײן. פא־ ד־ אײנן א־ז;עי״עגן ־ער פאא; צ־ נ־ינדן א־ א״נענעם טעאטע־ אז א״נענעב ט־ט אאע פ־שטשע־וקעב א װ״- טע־ ־־נענזאז א־; טײאוו״ז ־צהק א״פ פרץ זעגעז נעי־ועז ט־ט יעי ט״ניננ, אז ט״ן טױפע א־ז אננעק־טען א•; דער ר־בט־קער שעה א־; ט־ט נעױידע א־יבבעבערוננעז קע; ־אב ז״ן ױער אנה״ב פון דעב נע־וינשטן טעאטע־ טיק־״נ• אבע־ האט בא־ױ־;, אז ה־ר׳טבײן א־ז א; עהש; די ט-־־פע איז ב״ א־ם א טין ־ו־במ,! שט־קא נעצ״נ... ־אס איז גע־ועז; טיט צװאנציק ־א־ צ־ריק, או; נאך איצטע־ זעט טעז. װ־ ־עי ־צד-ט־ב טיטן שטן שאאנן ז־ך ביי טוק־־ניז, װע־ אי־י א״ן בי׳אט, אטש־א, ש־״בט ער: , א־ן א ק־־צע־ צ־־ט א־־ם איז ה־־יעב״; נעי׳־טעז ט־ט זײן טייפע. ■טיר האב; זיך באקענט טיט איי א־ז צו א־נזע־ פר״ר א־ז;אי ק״ן ברעג :־ש־ט נעײעז. ניש״ א״ץ דעד בינזג אין פ־יװאטז אעבן, האט די טהופע נעטאכט