Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 861

יש 661?יס^ד&ד״^ע נום 46 י 541) 7 פראפעסיאנעח פארייז, ארע־ םיט דעד צ״ט ױעכ עכ אי; צוױננעז צו דעװידיד; זיװע אדבעטכ-טעטאד;. ער װעט אפיט־ אזיפתעין צ■ זי־ז דעי מקזכ-טקצט פאח שינ־־איטיםט, װעצבעד יטטאיבט :״עט א״כ יעדזזי־ר ארכ יעצטעד י־אתיקאנע־.;א־ באק־טט אזטאזיפתעדרעך ־עכ־יכ; פ־ן דוזקא װננע ערעמענט;. עכ דארף אפנע־טנ־ט; װע־; דע־ צ־פצזכ פ״ װ:נז עיעטענט צז ד־ קאדיעכ פו; ד־ ׳טונ־-א־ט־כט;, זו־־־ אנ־ע־־ט פא־כדע־ט ז־ך י־ צאר פזן קעננע־ פץ נײט; טעאטעד א־יך א ב־־יטפיי דע־צז ר־פע־ט די קעצטע נעיט־כט־ע ט־ט ד׳עד ״װ־רנעד ט־ופע- ד־וקא אץ דע־ א־צט־קע־ צ־־ט פ־ז יטאפ; דעכ ד־דעקטאי־אט און פץ ז־ץ א־בעט. פאכ־תט, אז ־־ ״זו־רנע־״ נ־ייט; ז־ך א־־־כפא־ז אץ א־־כראנד צ־ תאבן ט־ר באטת אזא א־בערפק־ב פץ ג־טע טעאטעיכ אץ פ־־ר;, אז כיא־ז א־בעד־ק צז פא־הארט; דא ד־ ״װ־צנעי״? צ־ אץ ־עכ טאטענט פץ ד־־בפ־ר; אזא א־נטעיעבאנטץ ם־:א:צ־ער;, קאאפע־אטװו; פאאז, זו־ דעד ד־־עקטאי־אט, פער; אז־כ בא־־ננ־ננע;, נד־ צ־ דעדטענרעב; דע־ ־אז־קעי טדזפע א־י א־בעט? צ־ דא"= א פא"־;, זוערכעד ת־ט כרזט־יטט א־־ך אפ ד־ קזרטזתעאע א־נט־עדעכ; פץ ״ד־ש; טעאט־ע־. אפזאנן ז־ך פון ד־ ״װ־מעד״ אץ א־בעײאץ ־א כידזב אזערכע ט־זפעכ, װאכ קא:ע• ז־ך ז־בע־ :״עט •י־כרײבן אינכ מינדםטץ טיט ד־ ״װירנעי״? די עפנטירעבק״ט טזז פאדע־;, אז אזא צ״טטא;.־ זאי :״טט ץ נעײרח. א־־ב דע־ א־צט־קע־ איט־כטץ-פא־־ץ זו־ר זו־־ז;, אז באטת ר־נ; א־כ א״פן הא־צ; ד־ ק־יט־־ער־ע א־נטע־עכ; פ־:כ ״ד״ט; טעא- ט״ע־ ־א־־־ע־ ז־ך יעט־ער; אץ דער טחבה פץ ד־ קעטפנד־קע עריע- פיעכ־אניעריע א־נטעייעכן פץ דיע־ ט־טנר־דיעייעאפט יענדיע־; ד־עכ פיע־- כא:א" באיעטאנד פץ ד־ א־צט־קיע טיעאטעדב. איזא בי־ונד־ק אפ- יעטיעח דיעכ צ־פרזב פץ ־זננעדע ׳עיעטענט; צז ד־ רי־־עז פץ ד־ ־ע־- :ע־ע אץ;יעדט-עדנבט־ע א־ט־כט;. דא; ט־אכט;, אז ד־, ־זאר זיענעז ״עוץ אץ ד־ דאז־קע ד־יען. זאח פאטעיעך, בה־־גת א־־־כנ־ץ פץ ז״ אץ גיעפינע; אנדע־יע,;ייעט-אקט־א־־יעע בא״עיעפט־קזנגיע; ב״כ טעא- טער אזערביע באיעעפט־ק־נגע; ניעפ־נע; ז־ך ז־בע־ אזי״ע־נאך װעי; ז״ :״עט פא־ריד; ז־־ער ברו־ט. פץ דיע־ צזו״טע־ זייט דאדפ; ד־ קיעטפעד״ע״ע ער־עטענטז אנ־״ב; דיעכ קאטי אזיף ז״ע־ פ־א:ט. עכ א־ז יע־ץ ד־ תעבכטיע צ־יט א־בע־ג־ץ פ-ץ טיעאך־יע צו פ־אקט־ק. פץ דע־ דעדאקצ־ע: מיד געבל דא דיעע א־עי־י פץ וז״ניק, װע־נע־ כא־י־ע א ז־יע־ אקעזיעל נ־אביעע פזן אזנזע־ ״ד״ד; :עאפע־־װעזן. :׳־ עפענעז דע־מיע א דיעקזעיע. אזן :׳־ י־פן די :יעאטע־־פי־ע־ אזן עעאנדע־- טזע־ זיך ארזיעזאגן אין דע־ פ־אג־ע ד$ב באיימטע ביו םיו םינקיך״ער יד״ואים דער הײ־יאריקער נזןבעל־ברײז-טרעגער ב ע ב י ט (־אטאז פץ דיעכ אטע״קאנע־ רעב;, אץ צ בענדע.־) א מתנה די צעזע־ פץ די ״ריט. ברעטער״. ןנשסןןט 15 נילין ־־ בל״ויז 8.50 מיט 3איםא 9 גידדן. געברנדן נאך 2 גילדן. דאס בוך ״בעביס״ איז פרן די איגטעיעסאנסםםע װע-ק אין דע,־ הײנטצייציקע,* ליסעי־אסוי. ״בעביס״ האט גדדאפן סינקלע־־ן א װעלס־נאמען. ״בעביט״ האט ק*ין גל״בן ני־טט אין דעי א־צטיקעי װעלס־ ל י ט**י*אטו ר — דער הנחת-פר״ז א־ז גירט־ק ברויז ״ װאכ; — אדרעס: קאאפ. ״נינעו״, װארשע נאאעװק' <זא פאל געלט (אין פוילן): 13.190. טנן. חנץ דעם איז שוץ די טבע פין פראפעםיאנערע פארײנען צו זארנן כנגעט אויםשריסרעך פאר דעד טאטעדיערע־ זײט. און דא; זארנט ער נישט, צו זײן מיטנריד איז א ניטעד א־ע־ ׳טרעבטער אר- בעטער, צו ער־ קען ז״ן םאך צ־ :־שט דאם א־ט איב װײניקער עי ה״ט ברויז אפ רי אינטעדעס; פון די יעניקע, װאכ זענען פאדעניכ- טריחט אץ פארייז ארם טיטנרידער איז אבער די צרה םנן א; ארט־סטן-פאריץ, אץ בפרט פץ יידישן ארטיסטן-פארײ;, װאם אײנצײטיק װיר ער אזיך — פאר- שטענדלעך אץ צוו״טער רײ — זיץ רער פא־ט-־עטיע־ פץ דער קזר־ טור־זייט, פון די קזרנצ־ר-אינטערעם; פון יידישן נפעאטע,־ דאס דאזיקע צענזיפנעתעפטע פאר איז א בפירזשע םתירה אץ אונזעדע כפעציפישע באדיננזננע; מוז אדע.־ דאס א״נע, ארעד כ צוזייטע איננאנצן װעד; אפנעשטזפט. װע; מען רײענט אבער, רמשר, אז דער איצט־קער ד־רעקטא־יאט זאינט פאר דער ר״נקײט אין קינסטרעדישן זין, אזמאפהענגיק םץ רעפעתטרא־, װאס װעדט נעשפירט אץ די טעאטערם, װירט זיך נאויב;, אז ד־ דאזיקע װערטעד זענע; בחיז א שײנע באפזצונג,;ישט מער, זוי א דעקאראציע. װארט דער ארטיםטז-פאריץ באמת נעװארט עפעם ענרעבכ רורכפיר;, װאלט ער צזערשט נעמוזט זיך אפזאנן פץ א כך םון זיינע מיטנרידער, װאס קאנע; זיך בשזם אופ; נישט צזפאסז צז אזעיכע פאדעדזננע;, מחמת זײער װעג איז קײנמאר נישט נעגאננען אץ דעד יאזיקער ריכטוננ, זײ האב; נישט קיץ געהעריקע צונרײטלנג דערצי. זײ וענע; נישט ק־ין פאםיקער מאנזעדיאר אויף דע־זץי אץ סיאװ :אך א שאצה אץ א םך פאח, צי זײ האבן פאםיקע פעיקייט;. ירײב; העריכער פאר; איטיכטז־פארײן כעיקר די פראפעםיא- :עלע אינטערעם;. דער א־צט-נעשאפענער ״דידעקטאר־אט פץ די פאד״נכ-טעא- טער; כײכ ײדשן ארטיסטן-פאר״; אץ פיירן״ איז ראש־ת בר געשאפ; :עװאר; צור־ב פ־אפעם־אנעלע טעמ־כ, צ־ײב פארזארג; ר• מיטנרידעי מיט א־בעט, נאך וועלבע עם יאג; זיך :־שכ ד־ אזננזערנעמע־ א־ע־ ײע; זיי יא;; זיך, דא; ציוריב איינענעם רי־ח איז אנטשטאנע; רעצטנם ביי אזנז א טיפ פץ א־נאניזאצ־ע, װאם װיר שאפן א־ א בעםערן ט־עאטעי־, א־ באשיצ־ננעז פאר איכ עם זענע; דאם טעאטער-נעזעישאפט;, זואכ זענע; מחוץ פינכ רשוה פץ או־טיםטן-פאר״ן. אבער דערמיט בחיז, װאם מע; שטי־עככ צו שאפן עפעכ אץ מישאפט עפעם (װארשע, קראקע, כטאנ־םלאװאװ) ענדעדט מען נישט די ארנעמ״נע לאנע. עם איז א מץ םעקטאנט־ש אפװנדעח פץ ז״נע א־נטערעם;, עס איז א מץ שאפ; א; קאטף. םיװע־ט דע־פ״ :ישט פא- קרעדט, אז דאס נעשאפענע נעפ־נט זיך אץ דער רזפט-אטמאםפעי־ װאם איז נישזטו נ־נסטיק פאר זיץ אטעמע;. מיט ײויז שאפ; רע־- נרייבט םען ברליז דעכ תאאב; ײענ. רעם נא:צ; װענ װעכ מע; דערא- בער;, בשעת מע; װעיט א״ך קעמפ; קענ; דעכ קאנקוױענט, קעג; דעכ קעגנזאץ פי:כ עכט; בעכעח ײדישץ טעאטער רא מוז װער; הורכגעפירט א גענעראל-ריניע. װײר, װאכ טוינ שאפ; טעאטער-כטוד־עכ, א־יכבירד; א װ:ג; די״י ארטיסטן. אז דער זערבעד ארטיםט װערמ דע־נאך אלכ פ־א- פעם־אנאר נעשטי״ס; אץ א ר־אדע טרופע, װע; ער װיר ניש־ט או־םגיץ פאר הוננער, ארעל ער װערט קאמאנדירט דורכ; ארט־םטן-פא־ײז אבי וװ. א־נם דאזיקן קאמ־ פון די טעאטעי־-געזערשאפט; אץ פו; די יענ־קע ערעמעגט;, װערכע ש־טייען נאענט צוכ כיעאטעד, רארפן אויך בײשט״ן די ארטיםט; נוסא. זײ דארפן זיך ארויםרײםן פץ דעי ענגש־אפט פונכ ׳־יץ-פדא- פעם־אנערן פאריץ אץ שאפ; אזא נױפירונג, װערכע אונטערשטיצט די שטרעבוגנען פאד; ײדישן טעאטער, אץ א״ף װערבעי עם װאלט; זיך נעקאנט שט־צן יב־ואקע ד־ דאזיקע שטרעבוננע;. םיט איץ װארט ר■ בעםערע יירישע ארט־םט;, װעלבע רעב; :ישט בחיז מיט; פראפעםיאנעח אינטעדעם, דאי־פין ז־ך אץ דעב ןץ אמאניזיד; באזונדער ארם יקײטי־ערע קאמפכארנאניזאציע. זײ מענן רא זיכער יזײן אץ דער נעזערשאפטאעבעד אינטער- שט־צוננ ארכ רעפרעזענטאנטן פונכ נעזוטט,; ײדיש; טעאטער ד■ םיטי־אציע פא־ דעד געזערשאפט װעט דא; זיץ קראד. זי װעט דײט- רעך װיםן מיט ותמען זי נייט. דערמיט װעח אי״ך אפגעשאפ; װער; א םך םיספארשטײענישן דאם דאזיקע װעט זיכעד נישט אפשאפ; דעם עקזיסטירנדיקן