Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 860

׳ײפ 860 41 ל'ספר$ר'סס בלסססר 012. 46 (341) פארקם־־םאפוננ. דאכ װארט ״פארקקאו־יםט״ איז ד$ װײניק פאםי?: דער פאלקיא>־ איז פאד אנסקי נישט נעװען ק״ן נענניפטאנד פון קארטברומיקער, אביעקטיװער װיםנ׳עאפטלעכער פאו־קזוננ. :ישט נאר ריבטיק איז דא אויך דער טיטוג ״זאטנעד , מיט װעגכן ל פדץ ־אמ אים געק־וינט; װארים א־ן דעט באנדיך ״קאגעקצ־אגער״ איז ׳עטענדיק פאדאן אן עגעמענט פון עטװאפ־זײטיקם פרעמדס, עפעם א ד״־יך פון םפאדט. פאר אנסקי א־ז די ײדי׳םע לענענדע, דער ״די־ ׳צער נינו;, ראם ײדי׳םע גיד, דער ארטער ײדי׳שער לעבנם־עטײנער, ר־ נאנצע ײדי׳םע פאיקם־יצאפוננ געװען דאם ״עצם טעצט•״, יענע ע, ט־ט װעיכער ער האט נעיעבט, און טיט װערכער ער א־ז נעװען רורכגעדדוננען ב־ז ר־ ט־פםטע טיפעג־׳צן פון זײן װעזן. א־ן רעם בעמטן, װאם זײן פעדער האט נענעבן, האט עד קינםטיערײט פארא־־ב־קט ז־ך איײ;, — א־ינעם םון יענע, װאפ יועבן צװי״טן צװײ עורטוה, און טאקע טער א־ן דעד 1ועלט פון פ־סט־שעד רא־ דאנט־ק, א־־דע־ אין רער רעארעד װירקרעבקי־ט. דעם ״טענדר טערק״ אדער ״די פ־אנערן־• האט נעקאנט — ערנע־ צ־ בעסער — אנ־צ־״בן א־־ך אן אנרע־עד אבער רעם ״א׳םןןדא־- און דעם ״דיבייק״ האט נעי-אנט באיעאפן;א־ א;פק־. און פונקט־ װ־ םײ ארעטע;, .־וערבע האבן א־ם פע־זענרעך נעקאנ־., א־ז ע־ א־ן זבדון או־־ ־םטענד־ק פא־בר־ב; ארם טדו־טע־, אזו־ װערן א־־ך א־ן אונזער גיטע־איט־ר תט־ר רו־בטן ד־ ב־ידע ז־ינע ־עאפוננע;, װו אנםק־ם פערזענרעכקײט האט געפװען א־■ העבםטן און יצענסטן אויסדדוק. ־עדער טענט־צ תאט זײן ״פיניטערע״ (טאצםג־א־ פרענט עם רופן ״ראז־נקע״), װו עם קאנצענטדירט ז־ך רעד הו־פט-־םה־ פדן ז־ין א־נדױוידוערן טהות, זיין נײסט־ק און טארארי־ע ״א־ך״. אנםק־ א־ז נעװען א פאר־ט־־צעד ראד־קאר, א םאצ־אריפט, א רעװארוצ־אנע־; פ־ר ־א־ן א־ן ב־ח־ת תאט ע־ אפנענעבן דער טעט־קײט א־ן דער ד<- ם־־צע־ באפ־״־ננם-באװעג־נג. ט־ר דוכט אבעי־, אז דאם ארץ זענען ביו־ז נעבן־יטט־יבן; נ־יטט א־ן רעם באיטט״ט ראם וו־בט־קםטע, דער ב־ען-פ־נקט פו; ז־־ן פע-זענרעבקײט, ראם םאטע כאראקטעד־טט־־טע א־ז נעװע; אנםק־ם פ״ע—קע, א־ך װארט נעזאנט־: אט.ת<ער־ג־עזע פא־ע־־ננ פ־; ־ע־ ־יד־־טע־ פארקם-ני־טטה, זײ;,ט־פער גרו־פן א־ן י־ר־־ט; פארקם־נ״םט. א־־צרנע ״דן קאנע; זײן נוט א־ער ־טרעכטע. א־־רי א־ע־ ב-־א־־־א־ב;; אבע־ ־ע־ —טע־ ק־ב־ץ ד־ ״די־טע פא־־קםי-נ־טט־ א־ז ־־<נע רע־ת־־בענע ט־םט־יט־ע ם־בםטאנץ, װ־ עם האנצענט־־־ט ז־ך ר־ ־טט־עב־נג צ־ם אבםאר־טן ־ו־ט־, אטת, ־ט־ינ- ק״ט ע־ ־ע־ ־עװאר־צ־אנע־, א־ז נע־וע; ר״־נ־טאפטיעך פא־ר־בט א־; ־ער ײר־־טע־ פא־נאנגנה־־ט, א־ן איט; ״ר־־טן רעבנם-־טטײגע־, רי־ך ט־־זנטע־ פע־־ם נע־וען פעםיט ט־ט ז״ צ־נו־פנע־ואקם;. ע־, ־ע־ פאר־ט־־טע־ קעטפע־, א־ז געווע; א ט־־־טע־ ־ואם האט;ערעבט :יע־ ט־ט ־עם נעבט;, א־—ע־ ט־ט דעם ה־־נט, א־ן אםצנטן ־א־- ה־נ־ע־ט ־דאיט אזא א־־נע־ װ־ אנםק־. געװען א טק־בי, ־ואם װאי־ט ז־ך געטיט טק־ב ז״ן ר־ נא־רה, ארע־ א װ־נרע־־אפאםטאר פון א נ־־־ם; רב־;, צ־ פ־; א בער-ט־פת. א־צט א־ז עד טנורנר געװאר; א־ן א ־אטאנט־קע־, װאם א־ז ט־ט ־ע־ גאנצע־ נ־טטה פא־ט־פט א־; / 77 י? 2 ע 77 .2 דער קאמיי פארז ײדישו טעאטער אין טעאריע אװ פראקטיק או־ב נ־׳טט, איז זיין עקם־םטענץ נ־׳טט נאר א נעגאט־װע, נאר א־־ך א ׳טעדרעכע דעחטײג־ננ. ראפ זענען ארץ געניונ באװוסטע זאכן, א-־ן װען טע; רורערט זי־ װ־רעדאטאר אוװ־, באקוסט טען ־צטענר־ק אן ענטפעד טעד-װ״נ־קער אזו־; װאם קאן טען טו;? אבער םיא־ז ני־טט נענוג צו פירן א קאטד קענן א־ם דורך ־טאפ; בעםערע ײד־׳טע טעאטערס, װייר זײ זענען א טדאפ; אין ־ם, זי־ װער; פארטרונקען ממ׳ט אין די *דוט־קע פאריעם. אזוי א־ז עפ טיט קארעקטװו;, װי ט־ט ־חידים. ביהאב געטדאפ; אטאר אין דעד פ־אװ־נץ א װאנדערנדיקן י־ד־־טן אפערעטקע־טעמטער צװי׳טן זײ האב א־ך נעטראפן םזײנעם א באקאנטן רראטט־יטן אדט־םט, װערכעד האט — או־ס;ויט — נע־ ־טפ־רט ד־ רראטאטי׳טע פא־ט־עם פון אפעדעטקעם. האט ער םיר אנדערצײרט, װי עד רײדט ני־טט נאר דערפ־ן, ויאם עד מוז ־טפ־לן ט־ט אזא אנםאטבר, נא־ או־ך פון דער באצױננ פון ד־ קארעגן, װער־ בע האב; א־ם געז־דרט ט־טן ״יטטעכװערטר״; א־נטעריגענוט. רער ט־טר פון פ׳־אפאנאינדע א־ז או־ך ני־טט א־ננאנצן פאםיק. װ״ר פ־אפאגאנרע פארן ־יד־־טן טעאטער רעדט דאך ם״ װ־ צ אזערכע טענג״ט;, װערבע טען באראר־ בכרר ני׳טט איבעדצײנ;, .ווײר זײ זעינען פײ װי איבעדצײגט. עם טוזן אבעד גע־טאפן װעדן אזערכע באריננונגען, װאפ זארן ר־טק־עדיט־רן דעם ׳טונד און ׳טטערן א־ם מחוץ רטחנה. םיוט טעא־ דעט־־טע כר־-ז״נם װעט טען ק״נמאר דעם ציר ני־טט דעדנ־״כ;. א־ן ארע או־פטוען אונזערע באװענן זיך ברויז א־ן דעם פאדביטופט; קרײז פון הו־רער טעאריע און רוחנױת. — פיז רע־ אונטער׳טטיצו; אזא פאר קאנען זײ נאנץ זיכעד ז״ן דעד בעטערער ײד־׳טעד נעזער׳טאפט. ד־ סעאטעי-פדאגע איז א קוקטור־פראנע. ב׳ט־עת דער ײד־יטער א־ט־סטן-פאדײן איז ברו־ז א פראפעפיאנערע ארנאנ־זאציע א־ז בטיירא פאר־טטערערט און עננ-באנרענעצט זײן ארבעטם-געב־ט. זןר רא־ז אין דער עד׳טטער רײ אפהיטן די פדאפעפ־אנערע איגטערעםן פון זײנע ט־טנר־דער. די דאז־קע או־פנאבע איז אזוי ברײט, אז סיבר״בט נ־׳טט איבעד־ק קײן יטום צײט און טענרעכקײטן עפעם אנדער׳ט צו ־טטענ־יק, װע; ד־ ײד־־ט־ע טעאטע־-װערט האט ז־ך נעװענדט צ־ רע־ ״־״:׳;־ נעזער־טאפטרעכקײט א־ן אפעריחט צו ־ער עפנט- רעבק״ט. ז־בנד־ק ב״ א־ר א־ ־ט־ט־־צע א־ א ־טט־צפ־נקט, א־ז עם נעװען בטעט תט־ד א קאט־ ם ו; ײד־־ט; טעאטער פאי־ זי־ן ק־ום. דערפון פון א־ן צעכיי״צי:: :ד : פראנכ .גז .־/׳ דעז דע״ ך נענו האט־ ז־ תאבן; ״פא־״. עם או : ״פי־ן װעלטעי: ו־םט־קע :״עט-ו בטעט : :יעג־צ רערט־ט־ או־ך א־ן צ־עס, פ״עפאזי; א־ן 1. ו_ * נאר ברו־ז, *קאי־״צע־ באטײט ־אדאט ז״ע־ גי האהט. פון קאטץ פארן ײדי־טן טעאטער, א־ז געװארן קאטיד פו; ייר־יט; טעאטער ר־ נעפאר פון אזא פראנטעד ־טטעקט א־ן ־עם, װאם ר־ א״גנט- רעבע צ־רן א־ן צװעקן װעד; יטטארק פאי־נעפרט או; רוק; ז־ך א־ו־ם פ־ן אונטער רע־ אב־עקשױוער נעזעריטאפטרעםעד קאנטדאי רער קאמ־ פארן ״רי־טן טעאטע-־ א־ז רער װ־רן צו ־טאפ; אזא עבן פון און פא־ נאנצן ט־עאטער, װאם זאר ז״ן א־ן הםכם ט־ײז דער טאדערנע־ ײד־יטער קורט-־ר א־ז עם ארזא םײ בנוגע דעם רע- פערטואר, םיי יטפ־י םײ ארט־םטן-טאטער־אר. ד־ ־צירן זענען קרא־ ירע־ - ריי אויך :י״עט. :אי - יע:טן פעלז עערן און פרעצעי ם־ז נאר מוםי ־א טאקע ייטע. אט; ךי צןןי יע־כער ט עס י הא:ט סויט. צע — װאם א״ן טעאטער-װעזז. גיק פי:ס ײך״ען ר־נט ד־ טדא ׳פנידדיק. טא; צװיי י:ט צו יד״יצע טעאטע״־װעזן איז ה• ־אם ־ טיט איז ־־ טעאטע־־י-קינסט ע־ ע־נםטע ׳ז גע־ועניט צו ר א־י; פנ־ם א־ ־אם ׳ן כיפי-פ: -חוץ או *•*<■־ ױ*©•. פניס ־עטאיצי-ן העס ראזיקן *עייו ידט ב עקכיסט :־ װאי צ־ אזא ־םו ־־ איז געװענדט צ־ױיטע אבע טיר ־עקז פניס פאד ־אזיקע א־ן דאם ו א״ה ךער װערט — ^> - — פא־־טעטטע־ה״ט, םד־ ד־ װערט זאר עם חרירה נ־יטט זע;, װי פא־ א־ר ׳־טן װעחט •£ ייךײ״ן יײענעד פז עפעס נז־כ ךייך ייךײ״ער קדרעוד? ענרעםם צו ־םאנר עפעם יט א ־אך פ־ם םיא-ז ןר ראז־קער זיך א־״ן ״ צ ע- צ■ פאם ־ערנע ־־־־"- פ־רט ר־ טאו יואס קאט־, ו נאנצ; צי האג־ ע אנטװיקרוננ? איר ם״ פא־ ק״ם.; ארע־ פא־ א־גזערע ־טורן פאר די קיגדעי־ פין א־יפטו הער: פטענץ ארער נקם־ז צ־ ז״ן : םוך? פאיביײסונג אדן פא*טיפ־:ג