Literarishe bleter · 1930-11-14 · 46 (14.11.1930) · p. Seite 859

<?ײס 359 3?$03ר נוס..; 46 (341) ׳* װענן דעם בירנער אין אונזער נעזעא׳עאפט ׳טרײיז. א־ן אײרא&ע פעאט אזנז א :אם־די׳עע־ ראדאניםט £ין אזא ט־־ >>■•; םארנעם. א•; א־צט א־ז רעי קאפ פ•; רעב גי־ז־םן באט־- ״קע־ באהדאנצט נעוזארן ט־ט די רארבערן פזן דעם :אבעי-םרײז. רע־ ריבטער, װאס זײן פוך, ר־ טאט־דע א־בער רעפ אטער־קאנ״טן רןיער־קאא־זב ״לאטער נעניטר״ א־ז א־ן דעב ״פי־־ען■ ראנד ועװא־ן קאנפ־םק־רט, א־ז א־צטז נעװארן-באיבאנקען ד־ט רע־ .קעבבטע־ א־־ב- צ־יכזננ, װאב רי נאבעי-אקארעד״ע נ־ט נאבעיע ׳ט־־יבע־ נײ;, ב־נתרעד י-זאיב א ״פאעטא אא־־עאטוב״, ב־נקיע־ יזא־ב, ד־ט א ראיבער-ק־אנץ א־־פן תאפ באדת, װ־ ראב קא־־דט א־ב ן עב א*ז א ג־״ויפע• **יטע־א־ײטע־ ב*י״£־יז. ױןיזב ־' :אבעי־■ אקארעבייע האט א*:ז איצט נעפי-אנט. עד האמ נעבעך נעהאט א ביטע״ מעות. און יאוא יטדאיץ מוז זיך בצויז באנזגענען מיט א קורצן ׳טדזעב ד־ט קול־דזיטעב בעקרעטאר, דוזטת דער פרעז־רענט דארר אפפארן אזיר א נרו־בער יואנפעיענץ. און האמ ני׳טט קײן צײט א־ם או־פצ־נעדען, בר־ צז נעבן א־ב.. רי תאנט. ראב בוך, א־ן זוערבן ביטפ־גרט ז־ך אפ ראב גאנצע ־ענק־- ראנד, איז גע־טר־בן אין א ביענג, א־ן א ד־ן אדער־קאנעב זיטארגאן אזן אפטכזאר דערדאנט עפ בעתן א־יענען אזנזער גענ־ארן יטרוב- עא־בם. נעבן ״בעב־ט״ איז עב ר־ ב״ב־קסטזע באט־רע, ־ואב ב־נקיער רזא־ס האט אננע׳טר־ב;. פאר אזנז איז סיגקרע־ ריא־ב נ״טט ברז־ז רע־ ׳טטא־קסטע־ ־עפ־עזענטאנט £•; דער אדער־קאנ״טער ריטע־אטזד, זואכ האט א־נז באדת אטטרעקט ראם װיךקרעכע, ראב נאקעטע, דאס קאד־יטע א•; ט־אנ־־טע אנזער־קע, נא־ אז־ך א נ־ו־בע־ ד־בטע־ זוי אזז־ דען רא־ר ע זלו?; י; ו ג ל ד : / פז}דיז דעד טדיימעד ש. אנ-סמי*) נעטרײםרט־; אבער ראננ האט ראב ז־ך :״טט נעהארט;, א•; נאד נ־ך פרעגט ז־ך אז־ך זײן פנ־ב באװי־זן א יטד־־בי, א־־בנעד״טט־ ד־ט עפעב אן אז־םדדזק פזן ־טוזרד־קײט. װ־ ארע גוטע כזעגטיט־;, דיאט אנבק־ או־ך יטטא־ק ר־ב נעהאט ק־נרער, נעקאנט ׳טעהן-ראנג ד־ט זײ יטפ־רן, יטד־עב;, זײ פא־זו־־ר;. א־ן די ק־נדעי האב אים א־־ך זי־ע־ ר־ב נעהאט. עב האט ז״ צז א־ם נעצז־נ;,- ז״ האבן נעפ־רט, דאב ע־ באנעדט ז־ך ד־ט זײ :א- ט־דרעך, נ־׳טט נעק־נצרט, זײ תאב; נעיטפ־־ט א־; א־ם עבטקײט, װ• עפעס נאענטב א-־; אײננב. װאריב א־; דעב נ־אע; אנבק־, זועדע; ראב רעבן האט זוײט נ־׳טט גע׳טאנעװעט אז; אזזי פ־־צײט־ק נעעיטעחט. א־ז פונרעבטװעג; געװע; עטװאב קינד־יטב: א־ א־; זי־; ר־ב; יטד־יבר, װו עב פרעגט א-פטדאר רו־בט; א ׳טערד״טעד א״בדרזק, א־ א־ן זײ; נענו־גטק־יט צז ׳טט־פערײ, צז פראװעז קאטאװעב, א־ ענדרעך אין רעד כרומרשטעד ״פראקטי׳טקײט,■, װאם ער פרעגט װער; אטאר אדז־ב־ װײז;. װא־־ב םיא־ז יטװער נעװע; צז נעפ־נע; נאך א דענטיט, װאב זאר זײ;, װ־ אנסקי, אזו־ אזדפדאקט־יט, צעטראג;, אודבאהארפ; א ■ ארץ, װאב קער ז־ך א; צו א־ב פעדזענרעך. עב זענען נעװען א־; פעטעדיורג צײט;, װע; ער פרעגט דורך ר־טע־אר״טער א־בעט ה־פיט פארדינע;, אזן פונדעבטװענ; איז ער ׳טטענד־ק נעזוע; א; א קאפיקע, — גערט פרעגט בײ א־ב צעױנע; װער; צװ״ט; ־־ פ־ננעד. ק־־; ״זװינרעבט״ האט ער, ארס ײד, נייטט נעהאט. תונרערטעד ־־״, װאב זענע; נעװען אין דע־ זערבע־ ראנע, פרעג; זיך דאך זו־ עב א־ז אײנ־ א־דנען אין פעטעדבורג, אפירו ד־ט גאנצע ר־תות. אנבק־ אבעד האט קײן א״נ; צ־דער ני׳טט' געהאט, נענעבטיקט הײנט בײ אײנעב פ־; די נאענטע יאקאנטע, דאדנ; — בײ א; אנרעד;. תד־ר פא־הא־ועט, צעטראנן אין אײרענייט. ׳טטענר־ק באיאד; דיט זי־; נרז־ב;, נ־א״ פא־טפעי, װאם איז דער נעװען נענר־בז צ־ א טיטעדארא;. א־־ד אנבקי א־ז אי; פזרע דאב דק־־ב גע־זא־; דאב רו־ד״טע זוע־טי: ״ארץ, װאב א־ך פארדאנ, ט־אג א־ך דיט ז־ך״; ז״; פא־טפער א־ז ארע דאר נעזוע; פור ד־ט ב־כער, דאנזכקר־פט;, ב״װ, קארעקטוד;, פאפ־ררעך, ׳טרײיגעצײנ, פאפ־ראם;, אז; א־; דעב פא־יטײדנארט־ק; נעד־׳ט זענען גערעגן אויך עטירעבע ־טס־ק װע׳ט, א פאר נאזט־כרעך. נא־ א־ן דיטן פרענט עד אז־ך א פא־ טענ פאדפארן זועד;, א־; בארד װ־רעד קודע;, ארץ ד־ט נדאב; אז; ״טזוע־; פאדטיו־ א־נטע־ רע־ פאבװע... איך תאב נ־שט געקענט נאך א־ינעב, זואב ־אר ־־־; אז״ אומפע־ק צז א געארדנטער רעבנב-ארט. א־ך בין ז־בעד, ־;ז ־וע; אנבק־ װארט אפירו נעװאד; א נב־ר, נעהאט אז א״גענע ר־־ה אץ ,־־־־- טיטאפט, — װארט ער אויך דאן נענעכט־קט כםרר בײ פאד־טײדענע פ־״ננ/ זיך נישט נעזעגנט דיט זײ; באדימטן פארטפער, װא־־ב יטבע איז ער געװען א נע-זנדניק, ראב, װאב דעד רוכ באצ״כנט דיט רעם װארט ״באביר״. ד־ט ׳ט. אנםקי בין איך נעזוע; א־ן ׳שריפטרעכע פאדב־נדוננ א בך צײט פ־־עד, אײדער א־ך תאב זיך דיט א־ב באקאנט פער- זענרעך. װען א־ך האב א־ז ־א־ סיי׳ז נענר־נדעט א־ן פעטע־בורנ דעב ״פדײנד־׳, א־ז ער א־נניכן געװאדן אײנער פז; זײנע ד־סא־בעטער — ער פרענט צו׳ט־קן פזן דעד יטװײץ (דייםטנב תאט עד נערעבט א־ן בער;) זײנע יטיריפ, דערתו־בט — איבע,־זעצ.־ננע; פזן רוס״טע פאעט;; באזזנדערס נערזננע; זענען נעװע; זײנע א־בערזעצזנגען £־; :יק־טי; אז; נעקראםאװ. אין ־אר 1904 תאט ע־ אין ״פר־ינד״ אפנע- דת־קט זײן ארינ־נערע פאעדע ״איטדדא־״, ,־ואכ תאט א־ב נר״ך גע- ־טאפ; א כ־זיכ; נאדע; אין דער ײדי׳טער ריטעראטור. ארב ־עדאקטא־ פ־; ״פד״נד״, א־ז מיר א־־סגעקודע; נאנץ אפט יטדײב; צז אנםק־; או; באקזדע; פון א־ם בר־זו (א תיכיט פעקר בר־װ זײנע, װאכ א־ך תאב בײ מײן א׳־ועקפאד; דא נ״טט ראננ פון באװעט-רזבראנד ני׳טט געקאנט מימנעמע;, האב א־ך צז ד־י; נרו־ב באדז־ער; נעדזזט פא־- ברענע; צונרײך פיומ פ־ר אנדעדע פאפ־ר;;. צװייט; אנדעדע זאכ;, פרענט עד םיר יטרײב;, ראם ער בענקט יטטא־ק נאך רער ארטער ה־יב, עם ציט אים קײן רוםראנד. נא־ בײ רי דעמארבט־קע באדיננזננען א־ז עב פאר אים, א?ם פאר־ט״ט-קאמפדאד־טירט; עד־נ־אנט, געװע; נאנץ אויםנעיטראם;. דענלעך איז דאם געװאד; עד׳טט נאב;?1 אקטאבער 1905. אנבקי א־ז תיכך נעקומען צופא־; קײ; פעטערבורנ, און רעדזערב; טאג ־מוי; געװעז בײ אזנז א־ן דעד דעדאקצ־ע. אז; נא־ א־נגיכ; א־ז צװייט; א,־גז אנטיטגנאנע; אזא נאענטק״ט, פונקט װ־ ד־ר װארט; נעזוע; באקאנט א צײט מיט ־אר;. פאדא; דענטיט;, װאב פאדדאג; א־ן זיך אזא זערטענע צוציהונגס-קראפט, אזא נאטיררעכע, תארצ־קע א־נט־מקײט, דאס איר פירט ז־ך מיט זײ יטזי; פו; דער עריטטער בא- געגעני׳ט אומגעװײנרעך באק־ועס, הײד־־ט, וױ םיט נא־ א; אײנע- נעם. ׳ט. אנםק־ א־ז נעװע; אײנעד פו; אזערכע. א־ן א־ב איז נעװע; ־ענער גדאד הארציק״ט, װאב װאדידננ נרעט א־ן באיטאפט א־נט־די קײט. אמאר פרענט ז־ך א־; זײנע ־ט״נע ברו־נע אז־נ; באװייז; א; אומעט; אבער אזו־נם א־ז פא־נעקודע; זערט;. ער האט געקאנט פרײע; זיך פון נאנצן הארצ; און ארויס־זפ; דורכדעב דאס נעפ־ר פזן פד״ד .ײ אנרערע. צי עד תאט געקאנט ־טטארק האסן אײנצרנע דענטיט; (װענן ט־ראני׳טע רעז׳טיםען ר״ד איך דא ני׳טט), װײם א־ך ני־טט , א־ך צװײפר דעדי;; אכער זערט; װער עס א־ז נעװע;, זו־ ער, נ־ק צו אזא םרײ׳טאפט, צערטרעכקײט, אזוי נעקאנט ם־טפ־ר; דעב אנדערנס אומנריק אדעד נויט, דעב אנדערן מרײסטן און דאו־אר־״ט ־טטיצן. װי ארע נוטע מענט׳ט;, פרעגט ער נרינג װער; אז־פנעברו־זט, ■.־״נפאקן אין צארן. איך האב אים א פאר מאר נעזען אזא צעכעסטן, דאם ער איז נעװען ברײך װי קארך, און די הענמ האב; זיך בײ א־ב *) *ום באדויערן, איז דער ארםיקל *נגעקומעז *ו״־יענו און ני־־ט געקאנמ ארײן אין פאריקן אנםקי־נומער.