Literarishe bleter · 1930-11-07 · 45 (7.11.1930) · p. Seite 852

?'םסר8ר'שס 012. 45 (340) ■ײס 852 * געארג ביכנער אוז זײז דראמע ,דאנטאנם ט1יט' םור, א געוואלםיקע געיסםאדם, א געניאלער םעננמ, דעד ױוייסזגר — א שאנאםיקער, א •טםרענגער דאגסאסיעער. אין דער עו״טםער תקוסה עון דעי ״עוואלוציע, אין דער געיבםערערישער, איז דאנטאז דער פירער *ון די מאסן. אבער איזום איז ד• רעוואלוציע אר״ן אין דעד גווייםער םםאדיע, אין דער סםאדיע פון אויפביי. די •סברות איז אריבער, טען דארן■ סאר־ פעסםיקן די דערגרייבוננען, פאים״דיקן זיי עעגן רעבמפ און לינרןם. יאבעספיער באזייםיקפ פיס דעד חילןי פון דער גילאםינע די אנפירער פון ־אדיקאלן פליגל. די עבעדיסםן און די זזויחאנדיםמן, װאם םארםרעםן די אינםערעסן פון ר״בן בירגעדטוס. עם בל״בם נאך דער םעכםיקער קעגנער, דאנםאן, און יענע, װאס רינגלען אים ארום. דער לעיםעד קאםף *װיזזן יא־עספיער און דאנםאן איז דער אינחאלם פון ביבנערס דראמע. הגם דער דיבםער באנוגם זיך םיט היםטאיישן •םםאןי און היסטא־ ריזזע פיגורן, האלט ער זיך ניסזפ גענוי ביי דעי געשיבטע. ער פארהער־ דעבם אויך נישם די רעװאלוגיע. ער ווייזם זי, ווי זי איז — םים איר גאנצן םראגיזם און קאסיזפ — אויפשםייג און ירידזז, דערהויבונג און שוידער. אין בילדעי פול םים דיבםערישער עקספרעסיע און פאעם״םן חן שילדערם ער די בלופיקע געשעענישן. אויפן באדן, וואם איז דורבגע־ זא#ם מים מענטשלעך בלוט, בליען די װונדערשיינע בלומען פון העראאיזם און ליבע. אין קאמ־ גװישן ראבעםפיער און דאנםאן שפיגלט זיך אפ דער א״ביקער קאםף גװישן פאנאטיקער און געניוס, צווישן דאגםע און מענםשלעבקייט, גווישן דין און רחטים. און די דראםע, װאס װערט באלד אלפ הונדערפ יאר, האם נישום פארלוירן גארנישם פון איר פרישקיים, זי באקומם איגפ א תיקון אויך אויף דעי יידישער בינע, אין ״דישן רעפרעזענםאציע־טעאטער אין נזוװא,****■*; ן ״ װי סיאיז שוין געסאלדן געװאדן, װעדם די דראסע אויפגעפירט דורך דייר מיבאל װייטער. די הויפם־ראלן — א. מארעװסקי (דאנטאן). א. סאמבע־ג (ראבעספיער). ת קלן ט ע ו ת אין ש. דובנאװם בריב אין רעדאקציע, געדרוקם אין פאריקן נוםער ״לים. בלעטער״ (זייט 819) אין דער שורה 16 איז אדודבגעלאזפ דאס װא־ט ניקט. דער זאין לייענם זיך אזוי: ״אין דעם א״נגיקן לאנד, פון װאנען עס קאן נישם אנקומען א פדיי װארפ״. פ;>רל?>ג ב. קלעצקין עדשט דערלזעען: -וםח בעקער די גרויםע רוסישע רעװאל־־וציע אין צװײ טײלן — 300 זיייטן פון נרויםן פארמזזט. דער ערשטער ם״ל נעטם ארום די געשעענישן פון פעברואר 1917 ביז אקסאבער 1917, דער גװ״טער טייל — די געשעענישן פון אקםאבער 1917 ביז יולי 1918. דאס בוך גיפ א פולשםענדיק בילד פון דער וזוסישער רעװאלוגיע. — *ר״ז 7.50 נילדן. — 23 ן>(״\6|3א ,3*\$23ז3^\ ,"ז€ו1:>ץ8״ _<■ ק א■ 13.196_ שדה דײץען רפציטאציע־אװענטן פין ביבציאטעקן און נעזעצשאםטן, װזים װיצן א״נןנרדנען רעציטאציע־אװנטן פון דער דיכטערין שדה רײזען, דארםן זיך װעגן דעם װענדן צויטן אדרעס; װארשע, טצאםאצקע 13, װ. 4, צימעחוטן־ געאיג ביכנער איז געבוירן;װ*רן אין יאר 1813 אין ,אדעלאו הינטעי דארכדםבואט אין דער דייפמעי• איאװינץ העססען. :אכדעם, װי עיי האכ אין דאיכמוטאפ געענדיקט די גימנאזיע״ האם אים דעי׳ כאטער זײנער׳ א דאקמאי און אן איבעדגעגע־ בענער פיײגט פון דער פראנ־ צויזישעי קולםור, נעשינןט אין 1831 אויפן אוניװערסי־ צעמ קײן הזנד־אפבורג. דא האמ דע־ ױנגערמאן ץזםודירט מעדיעין און נאמור־װיסג״ הואפצ און זיך אויך דורכ־ גענדמען מימ די פרײהײםס־ אידעען, װאפ האבן אפגע־ עלונגען פון דער שי־אנצויזי־ יא־ מדז ער זיך א־םקערן אין דירן זוײכעי מימ דער לי־ געא-ג ב י כנע ר היע־ ױלי־יעװארדציע (1830). נאך זוװײ דעי £יז)װי:ץ העסםעז אדן, לויט די דעמאלמיקע געזעצן אוי? דע־ אינידועי־פימעמ אין גיכן. דא פאיביגדכ עי־ ונשאפמ אדן מי= די דױש־דײנדכע ק-ײזן פדן די ליבע־ אין יענער עיימ *כי׳ײבמ ער אן א £אלימײכ פרדגבלאמ. ע־ יעאקציאנעיע־ העסישער דעגירונג (ד״םשיאנד איז ין א־ינהייפלעבע סליבה, :אר איז באשפאנען בעי־א-ע- ככדדי -אדע £איי=יקי געװענדט קעגן :א פו־ן א סך קלײנע י־ענדע־־). די פאייעײ װארעמ אדיף אים אן אדיג׳ ע־ מדז א־יבע־פאי־ן קײן דא״מהדםאט דד די עלמערן. אויך דא װערם עי םאג און נאכש באדדאכם. אוגםער פאליצײאײכער *כמירה, אדן *מוענדיקן פחד אי־עסמי־־מ דד דועין, *כרײבמ עי אין מ־דך פדן פינ־״ ײאכן װי אין א הי־ ציקע- קדענק די גיאכדיעזע די־אמע ״דאגמאנם מדימ אײכם פדן די ־א־ דײמנדיקכמע װערק אין דער די־אמאמײמעי ײעלמ־לימעראםדר. ער האמ קדים באװיזן איבערזױ־מיײבן אויף רײן דעם מאנוסקריפמ, װי ער װערם א—יסגע-דפן זודם אדיכפאר׳כוגגס־-יכמער (די דעמאלמיקע פא-ס פון א-עכמירן). על אנמלדיפמ קײן •ממראסבדרג אדן גים זיך איבעד מיבן גאנצן בי־ען צו •כמדדירן סעדיגין א*ן נאמורײיכנימאפמ. עי ־מרײבמ אן א ײיכנהואפמלעך װערק, און ער דוערמ באיממיממ פאי דאצענמ אין צירי־ בע־ אוניװערכימעמ. אײךער עי באװײזמ נאך איבעיצונעמען זײן נײעכ אממ. ודע-ם עי ק-אנק אדן *דמא-במ דעמ 13 פעבױאי־ 1837, 24* יאר אלמ פון די צײײ דראםעס אדן דער ק#מעדיע, װאם זענען פארבליבן פון איס, איז ״דאנמאנס מוימ״ די יממאדקסמע. זי •פמיצמ זיך אדיף היסמא־ ײזזע קװעלן, חוקדםענמן אדן פראמאקאלן. די האגדלונג קוסמ פאר אין דער צײמ פדן דער פראנצדיזײמעד יעײאלדציע. די פריײילעגיחמע שמעלדנג פון די העױמדיקע קלאסן, אדל אדן גײסמלעכקײמ, דואס האבן קאנצענם- רײ־ה אין זײערע הענמ דעם גרעסמן מײל פון דער ערד, *בער זענען גע־ װען באפרײ־מ פון אלע ימםײערן — האמ דערזפירם די מלוכה-װירבמואפמ צום באנק-אמ. נישמ האבנדיק קײן אנדער אדיסװעג, חאמ דער קעניג זיך געװענדמ נאך הילף צוס דרימן קלאס, צדם בירגערמום, װ*ס האם קײן כװפ פאליםײמע דעכמ גײבמ געהאמ, אבער געמר#גן אדיף זײנע פלײצעם די גאנצע לאפמ פדן די מלדכה־שמײערן. די נאציאנאלע פארזאמלונג ה*מ באזײםיקם די פרױוילעגיעס פון אדל אדן קזרך און באגרענעצמ די רעכם פון קעניג< די באסמיליע איז געשמורעסם געײארן, דער קעניגלעכער *כלאפ אײנגענוםען, די *נהענגע- פון אלםן רעזשים האבן געזדכם הילף בײ ענגלאנד, פרײםן, עסמרײך. זיי האמ זיך אנםקעגנגעשמעלט דאפ ביר־ גע-מדס אדן דע- פראלעםאריאמ פין פאי־יז. דעם קעניג, װזןכ האמ געפרדװמ אנמלדיפן, האמ מען אונמערדדעגס געכאפמ, צוריקגעבראכמ קײן פאייז, פאיכדמפמ צוכ מדימ אדן געקעפמ. כדי איבערצדשרעקן די אינעװ״ניקסמע און ד-די־כנדיקע שונאיס, האמ מען אין משך פדן עמלעכע מעג אדיסגע־ ה-געמ אין די הפיסדת פע-צנהדנדערמ א-עסםירםע. די רעװאלוציאגערע *אמריאמן האבן ארויסגעימכדיסן פון לאגד די פרעמדע חילות. די מאכמ איז אריבע- צו די פאלימישע קלדבן, בעיקר צד דעם מעכמיקסמן פון ז״י דעם יאקאבינע--קלוב. צװײ פירער רוקן זיך ארדיס אדיפן אויבנאן פון דעד רעװ*לוציא* נע-ער באװעגדנג: דאנמאן אדן יאבעספיע-. דע- ערזומע- א ברײמע :א־