Literarishe bleter · 1930-11-07 · 45 (7.11.1930) · p. Seite 853

4 /ײס 853 9 7'0!1ר?ר'*ע בזעסער נ1ס. 45 (340) א ד צ ו ו ו א ד 11* 11־ *:ן 7•;>£ ןןןן די פרעמיע-ע פון ג. ביננערפ ״דאכבאנכ מוימ״ איז גא״בצימצ אוי,יי מימוואך דעפ 5־סן נאװעמבער. *בדום עליבמנ ״200.000" (רעזישי מ. רונין) גיימ ביזן לעצמן םאג בײ א פול־ געפאקמן מעאמער. ןןןן די ״ײילנער מרופע״ ענדיקמ אירע גאממ־ *םםילן אין װילנע און פ#רכ ארויס די מעג ק״ן אויסראנד. די ער־מםע פארשמעלוגג איז בא־ *דמימט א־1,ס דעם 12־מן ה. ח. אין םר*)גע- מדוכהמן מעאמע•. — די װילנער נעמען אויף זײעי• האיציע די ״װילנער מי־ופע״. ןןןן דער דירעקמא״יאמ פון די פארײנמ־מעאמערן ב״ם ײדי־גן ארמיסמן־פארײן האמ צונויפגערופן א פרעסע־קאנפעיענץ אפצוגעבן א באריכמ פון א חודען ארנעמ פונם דירעקמ#ריאם. ןןןן װעמ םאריס *צװארץ םימ זײן נײער מי־ופע *מפילן אין נױ־יזןרק אדער אין פידאדעלפיע, — װעגן דעם האמ מען זיך לעצםנס געאממערמ אין די יידישע מעאמראלע קרײזן אין אמעריקע. ןןן ייחןלף ז*סלאװםקי איז אויפגעפראמן םימ ערפןןלג אין ניאליסמאק. ןןןן זיגטונמ מורקןןװ װעמ בקרוב קומען ק״ן ריגע, װו ער װעמ שמעלן א 2—3 פיעסעס אין דארמיקן ״דישן מעאמעד־ ןןןן י. *ממערענבערג איז צוריקגעפארן פון ריגע קײן בוהמרעשמ. וש די אויפירוגג ,׳גום־מ#רגן, קאזע אין לא־ דזער ,ןןררטי' (קינסמלערישע ל״טונג — מ־דה בר#דערז*ן) גײמ אדורך םימ גרויס ערפאדנ״ ןש זונמאג איז פ*)רגעקומעז די פײערלעכע עפענוגג סון דער בילדער־אויסשטעלונג פון די באקאנםע קינפמלער אבױזם נײמאן און װ. װאכ־ מעל אין ל*>קאל פון דער ײדי-ער קוגסם־געזעד־ *מאפט. וש דער באװוסמער ארמיסם ױסף בול>>װ מימ ז״ן פרוי ליובא קאדיפעז קלויבן זיך קײן אײ־ יאםע. װי באקאנמ האבן זײ די לעצמע יזןרן גע־ שםילמ אין אמעריקע. ןןןן די ״ווילנער םרופע״ (מים א. שמײן בראש), װ?ס שםילמ אין װין, ה*מ אויפגעפירם לעצמנס הירשבײגס ״די פוכמע קרעמשמע״ און דוד פינכ־ קיס ״דער אוצר,,. ״דער אוצרי װערמ רעזשיסירמ דורך א. דאב**ב אגב, איז א. דאמב אויפגעטראמן אין ״אוצר״ בײ זיגמונט םורקאװ אין װא.י*מע צוריק םימ עמדעבע יאר. ןןןן קײן וואר״מע איז צוריקגעקוסען דער אר־ מיסם הערםאן פעניגשמײן, װאם איז באקאגכ געװא־־ן מים זיינע אויפםריםן אין וואר״מעווער ״סקאלא״־מעאמער. * ןןןן דאס ״בוקארעשםער ײדיימע סםודיע־מעא- מער״ אונמער דעי־ לײםונג פון דיכםער און רע־ זשיסער יעקב שמערנבערג האמ לעצמנם געליםן * גרויםן ״מאדן. בעתן באזוך פון דער מרופע אין מאלחןװישן ״סטעמל בוהוגי איז נאכן ״מלוכ פון דער פאר״ממעלונג אויסגעבראבן א שרסה. קײן מענמשן־קרבגות זעגען ני״םם געװען. חןכ סײער האמ פארניכמעמ אלע װערמסולע דעק^-א־ ציעס און ק#סמיומען. ריע ד. נ ח ס ן ס י י ז י ל דער אלמאנאך דערשײנם אין םוילישן דעם 1־םן יאנואר 1931 און װעם האלטן אן ערך 12 דרוק־ בויגן גרויפן פארכזאמ. סיקומען ארײן נןוװעלן, לידער און אסהאנדלוגגען פון מאדע־־נע ײדישע און העברעײמע שריפםשםעלער. ןןןן אין בוענאס־אײרעס װערמ געפײערמ די 20־ יאריקע לימעיאריש־זשורנאליסמישע מעמיקײמ פון דעם באקאנםן זשורנאליסמ ם. רעגאלסקי. ןןןן א חברה בגילסומדיקע חסידים האבן א תל געמאכמ סון דעי נײ־געגרינדעטער ייד. ביבלןך טעק אין שמעמל קאמינסק (בײ גארזקאװימתז). עס איז געװען אין שמחת־תורה, די חסידים האבן זיך צעװידדעוועמע ארײנגעריסן אין דעס לאקאל פון דער ביבליאמעק, צעריסן די בילדער פון די יידישע שרייבער, װאפ האבן באצירמ די װענמ א״ן די?זאנק־ביכער צעשעדיקמ. דאס פאגיאמל האמ ארויסגערוסן גרויס אויפי־עגונג אין דע- גאנצער געגנמ. די ביבליאמעק איז ערשמ צוריק סים א פןןר װזןכן ארגאניזירמ געװארן. ןןן םאריס שווארץ האמ צוגעשיקמ פאר דעם מזמםער־םוזײ פונם ײדישן װיס. אינכםימומ אין װילבע 133 גילדן (15 דאלאר). ןןןן דער צװײםער אװנב ״פען־פרײםאג״ אין װארשעווער לימעראמן־סארײן, אײנגע$רדנמ דורכן פען־קלוב איז אדורך מימ ערפאלג. די מע־ מע איז געװען ״צי איז לײװיקם ״גולםי} די גרויסע ײדישע דראמע?" ס'ה#בן גערעדמ נ. םײזיל, אהרן צײםלין, ל. פינקלשמײן און מ. ארנשמײן. ןןןן מ גחןפ איז ארויסגעמראמן אין ליטעראמן־ פארײן מים # רעפעראמ וועגן די פר*בלעמען פון דער הײנטיקער װעלנדלימעראמור, װאס האמ צוגעצויגן א סול־געפאקמן זאל. דער רעסע-אמ איז געווען ז״ער אינמערעסאנמ. אין א צװײ וואכן ארום וועמ מ. גראס געבן אין די ״לימ. בלעטער״ # גרעסערן ארמיקל אויף דער מעמע. ןןןן דער באקאנמער ארמי־הכ מ. רובין האמ אר״נגעמראגן 100 גילדן פאר דעם טעאמער־ סוזײ בײם ייװןן. ןןן דער װארשעװער סאגיסמראמ האמ אויסגע־ צזןלם דעם ײװ$ אויפן חשבון סין דער סובכידיע אויף יאר 1930 — 5.000 גילדן. ןןןן נ>ןך דער ע־-יסםער פאר״םטעלונג סון אהרן צײםלינפ ״ײדן־שכאכ״ אין קאםינםקי־מעאמעל איז פזןרגעקומען אין װארשעװער לימעראכן־ פא-״ן א באנקעמ לכבוד דער אויפירונג. אין א געמימלעכעי שכיםונג האם מען פאריראכמ א פא־ *מעה, מען תאמ אויך גערעדט װעגן דער פיעסע און װעגן אקכועלע מעאסער־טראבלעסען. ןןןן דער ײװא אין װילנע ה>ןם ןןרגאגיזירכ אונ־ מער דער פירדנג פון י. ל. סהן * קורצן קורפ פאי עמנאגראפיע און פאלקלןןר. דער קורס װעכ דויערן עמלעכע טעג״ עס זענען געקומען כ&ע־ ציעל די בעסערע ײװא־זאמלער פון פוילן, — פון װאר״מע, נ-אדנע, םאדבראדז א. א. ןןןן שוין עמלעכע װאכן, װי אין ריגע פירמ דער פערשמײער פון י. ש. זן״ ב. מאבאמשיצפקי, ןןן אקציע לםובת דעם ״דיש־װעלמלעכן שול־װעזן אין פוילן. די ןןקציע פון ח. מאבאמשינסקי הןןמ *רויסגערופן בײ אלע פר״נמ פון אונזער שול־ ודעזן גרויםע באגײסםערונג. ם ו ז ו ו ליסעראםור א?ן קולס?ר ןןןן הײ״יאר איז געװארן שלום אש 50 יאר. אין פארש״דענע לעכדער װערם איצמ געפײערמ דער ױבילײ פון דעם ״םמארקסמן, םארצװײגסםן און סרונמבארסמן ײדישן קינסםלער. אין פאר־ שײדענע צײםונגען, גישם־ײדישע און ײדישע װערן געדרוקמ ארמיקדען, נאמיצן איבער דעם לעבן און שאפן סונם קיגסםדער. אויך דער ײדי־ שער פעךקלוב אין נױ־יארק האמ דא נישט לאגג אײנגעארדנמ א פײערונג לנבוד שלום אשן. דער ײדישער פען־קלוב אין װארשע האמ די מעג אפ־ געהאלמן א •סםעציעלע זיצונג װעגן דעם אש־ ױבילײ און אנגעגומען א רײ פאישלאגן װי צו פײערן דעס ױבד. עס איז א שאד, װאס די פײערונגען קוםען פאר כאאמיש, אײגצלװייז, אן א פדאן. םיװאלם געװיס סון דעס אש־ױבילײ גע־ קאנמ םאנן א גרויסע מאניפעסמאציע פאר דעם ײדישן שא:י• פאר דעה ײדישן װארם, און פאר זײן שמארקסמן אויסדריקער שלום אש. די ״לים. בלעמער״ גרײפן א ספעציעלן אש־נוסער. — דעחרײל שיקן מיר ש. אשן אונזערע הײהעסטע און הארציקספע ברכות. זאל ער אוגז געזונפ און ששארק זײן 1 ןןןן אין א ברױו צום נױ־יארקער ״אויפקופ״ שרײבם צ. א. דוד פינסקי, אז ער האמ געענדיקכ זײן ״שלםה מודכו״, א מראגעדיע אין 5 אקטן און 11 סצענעם. אין סינף וואכן ״פארװירקלעכמ א חלום, װעלכן איך האב ארוםגעמראגן אין זיך פון אגחויב חײנמיקן יארהונדעחם. םימ דער דאזיקער םראגעדיע האב איך שוין פארמיק צװײ םײלן פון דער משיח־מעאפראלאגיע. איצםער דארף :אך קומען ״שבתי צבי״, און די מעאמרא־ ראגיע איז געעגדיקם... פון מעאמעי־שמאנדפונקכ איז די םראגעדיע זײער שפילעריש״... ןןןן מאריס װינמשעװסקי, דער באװוםםער רעװא־ לוציאנערער דינםער און שריפפשמעלער, וואס װעחמ אנגערופן דער זײדע פון דעם ײדישן סא־ ציאליזם״, װערם הײ״יאר אלמ 75 יאר. אין נױ־ יארק איז געשאסן געװארן א װינםשעװסקי־ ױבידײ־קאמיטעם, װאס וועמ אײנארדענען א גױיסע פײערונג. ןןןן דער ײדי װיס. איגסםימוט איז איצם צו־ געם-אפן צו איגאניזירן א םראפאגאנדע און פינאנס־אקציע איבער די גרעסערע שמעמ פון פוילן. אין שליחות פון ײװא באזזסמ איצמ א רײ שמעמ דער באפולםעסםיקטער מ. שור. די עי־שמע שמאמ איז געװעז — גראדגע, די צװײפע שטאמ — פינסק. אויף די ע-םער װערן ארגאני־ זירמ ספעציעלע קאמיםעםן צו העדפן דער אקציע. קײן ורארשע איז ספעציעל געקוםען צו ארגאני- זידן די םראפאגאנדע־ארבעמ א. טשעריקאװעי. צוליב א פארפאל אבער איז א. םשעריקאװער געצװונגען געװען איבערײ־מן די ארבעמ און אפ־ לײגן זי אויף א 2—3 װאכן. םוף נאװעמבע- װעמ די אקציע אין ורארשע באנײם ווערן. ןןןן ד״ר י. ב. צפיר איז איצפ אפגעפארן פון פאריז ק״ן בעלגיע צו האלמן רעפעראמן. סון דארמ פארמ ער קײן רוסעגיע. ןןןן װי מיר האבן שוין געמאלדן, איז דער סארלאג פון דעם אקאדעסישן חודש־זשורגאל ,,םריבונא־אקאדעמיצקא״ צוגעמראמן ארויסצו־ געבן א ליטערארישן אלמאנאך, געװידמעמ דער מאדעתעי ײדישער און חעברעישער ליטעראמור.