Literarishe bleter · 1930-11-07 · 45 (7.11.1930) · p. Seite 850

?'סער^רישס צ?2םסר עוס, 45 (340) 1 ס 850 און װען עם פאאמ מײן מנצטע ׳צעדז, װעמ זי ב״ם בעמ םיעעט װערן. און װען עם נעפאגמ םײן לעצמע יטעה, װעצ איך הערן איר קו׳ט — ונאם אײנער איזא איז גאר דא — אויף מײן שטערן. און זי איז פארבליבן אין כײינ׳ע טענ, װי א תפאה. איר שאטן געפאלן איז א־',־= םײן זעל, אזוי װי דער פאך פון פלינ5 איר "•גאמ;. נעפאלן איז אויך מײן זעל, װי א זינ<5 — סיװארט אויך אי־ איכטיקן קוםען מײן שװע? אק סיין שפיגא. פ ר ■ץ ה ' ר ש 3 ײ ן / קע?עז}ךי װאדשע די טע^םדאלע עהדה (אין קאסף *אר א בעםערן סעאטעד. ■— דריסער ארטיקל) וויען אינזער אתבעט איז פאיברײטעדט יגעװאד;, פארמיפערמ ג-עיוא־;, — ריאט םען נעםס־ט, אז מיר האבן באצױנגען םימ רעװאיוציאנעדע א־נאנ־זאציעם, װעםען ם״ר שטיצן. טאקםאטשאװ האט באפויק צ־- צוכ׳אבן אונזעי טעאטע־ םיך האט ער אױיםנעױפ; צו זיך און פימ א ׳רעװאלװעד אין האנמ, סמדאשענדיק צו פא־יטיקן, צו פארזעצן — האט ער נעװאיט בײ םיר דעדנ״ן, מיט װאם פאר א נעה״מע אועא- נייזאציעם איך בין ׳םארבונ־ן... פון דעם ״באזיך״ בײ טאלמאטשאװן האב איך זיך משע־ נעױעזן, אז זײן חשד חאט עיר אויױ מייר פערזענלעך — נישט אויך דע־ טױפע. װארים אין דער פאליצײ האט יסען נישט נעױוםט, אז אונזער ,טרופע איז געבוימ אויף קאלעקטיות יסוזױת. איז מיר דע- ריבער אײננעפאלן ארוייםצושיקן צ,י טאלםאטשאװן א דעפוטאציע פון ד• צװ״ נע־אטענע אקטריםעם, נעמי, אדלאװםקאיא, אין דעד באנלײ- טוננ פון יעקב בן-עמי. זײ האבן אים נעדארפט באװײזן, אז רי מדופע ײײםט נאי נישט פון װאנען הירשכ״ן באקוימט נעלט... אביסינלע נאך אנמסרן אויױ הירשבײנ׳ען, און בעט;, אז טאלמאטשאװ זאל די טרופע דערלוייבן צו שפילן אן םיר םיאיז געלוננען. טאלמאטשאװ האט זיך איזש נעריבן די הענט פאר תענונ, װאם עד האט םיך דודכגעטריבן פון דער מדופע — אזא נענאדאי, —. האט ער זיך באקלאגמ, — איך רעד צו אים װי א ם>ענטש; איך זאנ אים, אז איך יװעל ז״ן טדופע נישמ אנרי״־;, אבי ער זאל מיר נאר דערצײלן, סיט יװאם פאר א מײװלשע ארגאניזאציעם ער שמײמ פארבונדן... קוקט ער םיך אן, װי גאײ נישט אים םײניט םען עם, און שנו״כלט... נײזט, ק״נדערצעך, שפילמ נעזוינטערהײמ, ינאר אן דעם םערזאװעץ גירשבײן. זאל ער צו אײך אין סיעאטער קײן פוס נישמ ארײגשמעל;. איך װעל הײם;, אז םען זאל אויף דעם אכטוננ נעבן. אין זײער קעגנװאחט האט יטאלמאטשאװ אפנעױפן דעם פאליצטײסטער, געהײסן לאזון דער טרופע שפילן. אויױ םיר חאט ער םאםוילן צו יהאלטן אן אוינ. אזוי איז מי׳טאםאל צעטרײםלט נעװארן אדעס — אונזער זי- כערע־ באז־ם. םיען חאט װידעד נעעםנט דאם טעאמעי, אבע־ אזנזער ם.ימ איז נע&אל;. דעימאלמ האמ םע.ן אננעהויבן אריבערצוק״יק; צו װארשע סען האמ זייך צינויפגעשד־בן םימ רער װארשעװער לימע- חא־ישע־ :עזעלשאפו./ װאס האט דעמאיט נעמאבמ פלענע־ דו שאפן א בעםערן טעאמער איך האב ידי טדופע איבערנעילאזן צי שפ״לן פאױלויםיק אין אדעם, און אלײן בין איך ארװסנעסאדן ק״ן פוילן צוצונרײיטן רארטן א באר;, 2. אז איך בין װינטעי־ 1910 געקוביען קײן װארשע אײנצו- אדדנען די נאסמשפילן פאר אז׳נזעד טרופע — חאב איך הארמ נע- פ״־נען א טעאטראלע עקרזז, אין נעשטאלט פון דער ליטעדאר״ניער נעזעלשאפט, ײאם האט זיך אײננערעחט א קיגד אין בויך. ךייעקרה האט שוין רעסאלט נעחאט א טעאט־ארן אקושעד, וואפ דאט בײ איר ארויסנערופן װײען. דאס איז נעװעזן ד״ר נ׳וקדוגי, װאס אי׳ז םיט א יאר פריער אנגעקומען ק״ן װארשע פון אײסלואנר. אין פאררוי,■־ פין זוםיע׳־ 1909 האבן םיר א־־פגעאקעדט רעם באר; פאר א בעסע־ן טעאםע־ אין א ־ײ שיםעט פון ררוב-ױסלאנד אויך רא־טן האבן םיר נער־־כט א גדענעץ צװישן לעבן און שוינד ״ ט־דפע איז נעװען אין א גוטן םצב אייר טארענם, איר ױגנט א־ז געװען א־גאנ־זירם אי״ם א־עדער פארשטערוננ. א•; איע־ער שטאט האט אינז א־וםגע״כגלט א באנ־־סטערטעיעולב. איױ־פפאי־נדיק פון א יטםיאט, איז ■נ־טענדיק אוםדע־װארטעט נעקדםען אן עולב םעאטעי- חםיד־ם, :אבגעשדיען דעם האי־צייק;: ״פא־ט נעזוגמ, פאדגעסמ נ־שט צי קוםען :אך אמארךי א־ך האב םיטגע־נ־פ־רט א־ן ־ערעד שםאט, און םיא־ז פאר מ־ר נעװען א :ײע דעיפאחוגנ צ״• באט־אכטן רעם עורם פון דער בינ׳ע. א פאדשטערטער און א פאהנד־ט־׳דטער אזוי א־ז דאפ, אז מען פאר-;־יפירט חאם פנים, — פאחנדים־דט םען אויך ד־ נשמה; אגגעקלעפמ א באיד או־פן פנ־ם — קלעפט מען אן א באדד א־יפן נאנצן םהות. באטש פיד האבן, װ• װי־ט סעגלעך, ר־גרװײטערט דעם םעראדדא- מאט־ש־ן ערעמענם פון אונזערע פיעםעם און פון ׳םפילן, פונדעםט- װענן האט דאס פיאװינצ־ערע פובייקוב אױיםנעװיזן אין שמארקע םאםענטן װײכהארציק״ט; םען האמ נעװ״נט מיט ביטיגרע טרער;. רעמארט תאבן;אך אונזערע פהי־־ען אויך רער בינע אױך געדוײנמ מים אמתע סרערן. אונזעיע װאנדעױנגען פון ש־יםאט צו ־נ־םאמ האבן דער מריופע נישמ אײננעמידט, מיר האבן בארײזט דרוב-רוםלאנד ביז צום א׳זאװעד ־ם אװדאי חאבן נישט געפעל׳ט קײן צרות מצד דע׳ר פאליצײ. בלויז א־ן אײן שטאט, יעקאטעדינאסלאװ, א־ז אונז נעלונגען נושא חן צו זײן בײ דער א־טיקער טאכט, און םען ד״אט אונז נעלאזמ ־עפילן א;אנצן חודש. א־ן אלע אנדערע שמעט האמ מען או׳נז גישמ נעל.אזימ אפילו װי :עהע׳ריק א־ז זיך אנצװואי־עמען. צוליב ד־ אפטע, װײמע יײזעם — האבן באן און האמעלן אויפנעגעסן אוגזעדע סאטעריעלע ־עיחפאמ;, די פרײנמ, װאס וענען נעװאקםן אהים אונזער טרופע אין יעדער •נ־םאט — זײ תאבן אונז סמיםוליהם. אין יעקאטערינאם- לאװ דיאבן אונזערע פ־ײנט באטיאכט א פלאן, װי אזוי צו שטיצן אונזער טדופע סאטעי״עריש אין די װינמער-חדשים. אזא פלאן האמ טען או־ך אויסגעארבעמ אין קיעװ, — באמ׳ש םען האם אונז דארטן נישמ דערלויבם צו שפילן דעד זוםער איז אװעק א״ מ־ר האבן זיך אוםנעקערט צוריק צו אונזעד םאז־ם — אדעם. גענומען ׳דעם א״נענעם םעאמער ״האר- מאניע״. םען האם שנער ארגאנ״ז־רמ דעכ נײעם װינטער־םעזאן. עס א״ז א־ן אדעפ נעשאפן נעװארן א קאמ־מעט מיט לעװינסק־ן בראש .־ואס חאט באדארפט אנה־יגן שאפן א פאנד פאד אונזער טעאטער איעם האבן מ־ר באט׳דאכט פאר אונזער ׳װינטער-הײם און די רדום- פ־אװיכץ — פאר אונזער זומעד-פעלד. אזוי האם עס׳ געקעגט זײן. ״ טרופע .־ואלט דורבנעמאכט א־; דרום-רוםלאגד נאך א פא־ עטאפ; א־; איי אנטװיקרדננ; זי װאלט דערװאקסעגער נעװאר;. סיא־ז בײ אונז נישט נעװען אין געדאגק צו פאדראז; דחום<וםלאגר אזוי ניך. לאזט זיך אויס, אז מיר זענען שוין עמעצן נ־גלעגן אין די בײ;ער: (נישט נויטיק איצטער צו רערצײלן אויף װעםען םיר האבן נעקראנן אונזער חשד). אין סאםע פרען פון צװ״מן זזינצער-סעזא;,