Literarishe bleter · 1930-10-31 · 44 (31.10.1930) · p. Seite 832

4?'30ר*ר'89ב?809ר 013. 44(3.39) ס 832 7 פון דער וועלט ־ ליטעראטור ייך ייייז •ויין װעג •זן *ונטערגאנג און ז״ןד יעדעס *וך *יז *ן *וי*• ׳ירי*ם *וי#ז קבר." ידיסםן רו#ם בארגים •1: נןל״נע •ןרזענלעכק״ט. סזל*ן״גױרא- קראם און יאסלער, ״עלכער סעגדעגירמ אוין• א לזונגװײדיקן *ופן ד> פארס״דנסטע נאר״*ה״םן. •ון ז״נע ײעדק םראגם זיו דער ריח •ון סיםל נ״סםא ב״ אים ק״ן םום איד״, ק״ן סום םםנים •ון לעבן •ויל םאראן און זשיראדו וענען אבסערײירער פון סאלאן־ײאגאנען און האםעל־װינדעס, דיםלאםאםן, ײעלכע דארגן פארן ״גאן־םאן״, סענ&ינז; םים םחות ײי פאםאגראפישע אסאדאטן, איו אנהויב ברענגען ז״ אר״ן די קורזשויען אין שםוינונג, און ש#עםער פארנוינן ז״ זיד םיט הכנעד,. קאקםן• איז *ארזיםםע םושםארדע, אן עקםזוענםרישעד קלאון און קינםס־ לערישע אקראבאט, װעםענס באריםםער שדוך םיטן קאםאליניזם איז נעװען בלויז א זירק־געשעעניש. אין דער אינוטיקער •ראנעוײישעד ליםעדאםור זעם בארבים א״ן גרויםן •אזיטיװן שריפטשםעלער — אגדרע זשיד. נארבים ם*םױוירט עס דעדםים, װאם זשיד ה*ם נעוואנם אוין• א קיםםטלעדישן אופן בו בארירן ד*ם אראבלעם פון האמאםעעםואליזם. גרינגשעביק דריקט זיר אויו בארביס אוים װעגן בירזשע און קלאדעל. די *־אננויזישע אקאדעמיע רופם בארביס ז)ן: םוז״ פון לעבע־ דיקע פתים, און די באקאנפע ליםערארישע *״םוננ ״נוװעל ליםערעד״ באבייבנט ער אלם איר קרעםל. בארבים רופם אויד אן א ר״ שדייבער, םיט װעסען עם איז כז־אי זיך *ו באקענען. דאם זענען: דירטען, דיהאםעל און זשול ראםען. די דאזיקע דעחקלערונג האם ארויסגערופן א שםורעס אין דע־ •ראנבויזישער ליםערארישער װעלס. ליבע איז ביסשעם לעבן אינם ״רעקלאם־אלםאנאך״ *ון יאר 1931 איז אאנעדרוקם א שםודיע פון דיינושן קריםיקער בויסלער וועגן דער ליבע אין ניםשעם לעבן. דעד םחבר ברעננם באײ״זן, אז די תאװהדיקע ליבע האט ק״ן שום ראל נישם נעשפילט אינם לעבן פון נרויםן פילאזאף, ער חאם זי אפט פארביטן אויף •ר״נםשאפט. * מיל״אן עפזעספצארן טאםאס םאנם באריסם װערק ״די בודעגבראקס״ זענעז שויז •*־ שםר״ם געווארן אין א םיליאן עקזעטםלארן. דאם איז דאם *ווייםע בוך נאן• רעסארקם■ ײאס האם דערגר״בט א םיליאן עקזעסםלארן נייע חראמען סון ײןאלדען דער באקאנםער דײטשער *ראלעםארישער דיכםער, דעד רעראקםאר פון באריסטן ליטערארישן זשורנאל ״דער שסורעם״, האט איבס פארענ־ דיקם *װ״ פינפאקםיקע דראםען: ״פויספן״ י— פונם ג״עם לעבן א׳ן םאײעט־רוסלאנד און ״דער קריזיס״ — פון בעד׳לינער לעקן דאס נעשלעבט־לעבן ביי ײילדע םעגכמון דער •ראפעסאר פון לאנדאנער אוניװעדסיםעם, בדאניסלאװ ליםאי נאווסק• (א •אליאק), האם אי*ם ארויסגעגענן א גון אןי-גטערן נאסען: דאק געשלעסם־לעבן ביי ווילדע סענםשן״. דאם ײערק איז א רעזולטאם פון •יל־ יאריקע פארשוננען אויף די סאלאיער אינזלען. פראפ. סאליגאװשק• בא־ האנדלט נישט םלויז סעקםועלע פראבלעסען. נאר ער שילדעדט אויך דאס ■ריסיטיװע לעבן פון די װ׳לדע, זייערע סנהגים און ארדנונב דאם בוך איז איבערגעזעבט נעװארן אין אלע אייראםעישע שאדאבן. אינםעףעסאנם איז, אז אויף *ויליש איז דאס בוך נאבנישם איפערגעזעים געווארן מזשטעלטע ביןגנראםיעס יװישן די אםעריקאנער סיליאנעדן איז לע*םנם א םאדע אויף באשםעלן אי יגענע ביאגראפיעס ב״ באריםםע שר״בער. דער ••לס־סאנסס קארל לעסל תאם אי*ם באשטעלט ז״ן ניאגדאפיע ב״ם ענגלישן דינםער א,־ן דראסאםורג דזשאן דרינקײאטער, דער מזבר פון א ר״ נארײםנדע ביאנראפישע װערק, *ײישן אנדעדע — אויד װענן לינקאלן און קאראל דעם *חין. רעמארק וחגנן זײן נײעם ביך ע. ם. רעסארק האט זיר אי*ט אוםגעקעדם פון דארף, זװ ער האם פארענדיקם זייו לע*םן ראםאן. אין א נעשפרער סיט זשורנאליסםן האם רקסארק איבערגעגעבן קורץ דעם אינהאלט פון דעם בוד, װאס ײערט םיפ אזא שפאנונג דערװארפ — סייז בוך םראגם דעם נאסען ״*וריקװעגם״, עם באהאנדלט בעיקר די אינערלעבע איז אויםערלעבע פראבלעסען פון דעם םלחםה־דור, װאם איז פון דער שול־באנק אריינגעגויגן געזוארן אינם םלחםה־שםורס און האס זיד אוםנעקע-ם ױדיק יו דעם לעבן אין דער װעלם םים חרובע פונדאסענםן. אין דעם ב-ך װעין געשילדערם די שװעדיק״טן, אויף װעלכע י7י דאזיקער דור האט אנגעסיאפן אין איר אלםענלעבן לעבן, פנים אל פנים םיט דער הארבער װירקלעכק״ם און םיט די אינגאנין־אומפארשםענדלעכע נייע ׳נלום־פראבלעסען. די אקייע פון מיין ראמאן שפילם ייד א• נאטיר־ לעך אויפן פאן פון רייםשן לעבן, איד בין אבער איבערױיגם, אז דער לייענער פון יעדן לאנר, ײאם האט געליטן פון דער מלחמה (און װעלכעס לאנד האט נישפ געליםן?} — װעט ביי זיך געפונען פיל ענלעבס ױ די פראבלעמען און נעשטאלםן פון מ״ן בוך. *נקם ווי אין םיין בוך ״אויפו מערב איז נישטא קיין נייעם״, תאם אויד ם״ן לעמוער ראמאן א געװיסע םענדענץ. אבער די דאזיקע טענדלנץ דדיגגט אױיס פון דער אקייע נופא. און נישט פון עפעם א •־אגראמאטישער אידיי. די העלדן פון ם״ן בוך שםייען נאענם ױ די •ראנלעמען אזן קאנפליקםן, ײאם דריקן ז״ •ון אלע ז״פן אינם נאכ־ טלחמהז־יקן לעבן, אבער זיי באמיען זיך די דאזיקע קאנפליקטן יו באי קעםסן, כדי אזוי־אדום אויך פון א םאראלן שטאנדפונקם יו געפינען דעם ױריקװעגם פון קריג. — איך האב געאדבעט איבער דעם בוך א גאנץ יאר, ד• שוועדיקייםן זענעו באשםאנען אין דעם, ײאם איד האב ויר אנגעשסרענגם די דאזיקע נרויסע טעמע אײנױפ-עםן אין די .יאמען פון איין בוך. פון דעם פריעי־ אנגעיייכנטן און ױנעגדייםן מאטעייאל האב איך פאר דעם בוך אוים־ נענ-ים בלויז א דריםל, און אייטעד נאבן פארענדיקן, האב איך עס מ״טער געסוזט קירין. איד האלט, אז די םעלה פון א בוך באשט״ם נישם אין דער גרייס, נאי אין דעם, אז םיזאלן אויף א קלארן און דעיידידטן אופן אוים־ גענויט ײעךן די נויסיקסטע זאבן. איך האב דעריבער זארגפ?״5םיק גע־ םוזם דורבזוסן מיינע זברונות, כדי די אקייע זאל נישם ױ־באשײערן טיט ױפיל איינילה״םן. דאס איו געװען אפשר די שװערםםע םייל פון דעד ארבעט, וו״ל די ערינערונגען װענן םיינע איבערלעבונגען און די •אסירוננען פון םיינע חברים לעבן אויף אזוי שםארק און פלאםםיש אין טיין זבדון, נלייך װי יענע יייטן װאלםן אויפםנ״ אוטנעקערס. דעדי־ בער האב איך נישט געקאנם ארבעטן אין שטאט. איד האב חדשים־לאנג געלעבם איינואם, אין די קליינע האלענדישע און שװ״יאי־ישע דערפלעך םיאיז רעריבער פאי־שםענדלעד, אז אזא ארבעם איז •ארױנדן םים שםאױקע טקיבישע דעארעסיעס, װייל טאקע די י״טו, ײאם איך שילדער אין דעם בוך, זענען געוועז דעיידירנד פאד ם״ן א״נן לעבן אזן אןיך *ארן לענן פון םיינע חברים. םיאיז נישם שטענדיק געשען אזוי, ווי אונזעדע העריעו־ האבן נאגערם... ׳ אנרי באדביס .ױעןנן דער פראנעויזישער ליטעראנאר אנרי בארניס האם אפגעדרוקט אן אחטיקל, װאם איז א םין מאר־ נונג •א־ דעי■ רוםישןף־ קאםוניםםישעי ױננם א. בארביס מאנבז אויש־ םערקזאם דער רוםזשער ױננם. אז זי זאל זיד וואם ײינייקער אינםערע־ םירן םים דער םאדערנער •ראנױיזישער ליםעראטור ליים זײן םײנונג, איז איםנארמאל דעי פאקם. װאס דאם פאלק, װאס שאפט די נדויסע ױ־ קונפם פאר דער םענםשהיים, אינטערעסידם זיך אױי שםאי־ק םים חןר פארקייטלםדי בורזשואזער פראניוײישער ליטעראםור. ״•ארװאם אייגנטלעד — פיענם בארנים — האבן אין די רוםישע רעװאלוייאנערע קר״זן א שםארקן ערפאלנ אזעלכע שר״בער, ײי םדוסם, זשידאדו אדעי קאקטא? אז די דאזיימ שד״נעד זענען װידפגאזן, מעם קיינער נישם לייקענען. אבעד דאם זענען װירטואזן פון א שעדלעכן םין. ז״ער געשיקטק״ם דעימאנם אן זשאנגלערן, זייעד קולםור אײ א ראפיניר־ םע יעפוילםק״ט. זיי זענען ד• פארשם״ער פון דעם קלאס, זואם געיינם