Literarishe bleter · 1930-10-31 · 44 (31.10.1930) · p. Seite 826

7,ססר6ר,שס 3?סס?ר עוס 4+ /339) זײס 826 דאן פאאז םיר, א/־ױז שטרזי, צום װי תבואה-זעל,, בצאנקעט אום־איז ׳טאאף — אין באוט די מי, װי א ׳ט־פא אפנעריס; פונם ברענ... * * # די כמאל־עס אויף די ־מװעאן א#טענעז ארגועדע (ןווא־י־יוױ;: אאםעס, אאםעם — אם <וי ׳עיפז אויף א פישז... ה־נםער פענםטעראעך, װי אויג;, פיעםטשען זיך די רויזן, פא־נז טיינקע; אוים אבנדלשײז םון מיש... סימעאה-גרחנען זזיגטער דעד װאנט די שאף; מאמעם אייגן אײכט םאדריםטוע תויזן ביי צדקאפנט (מאמ־&ם נעמט גאר נישט קײז שאאףז), םיבריגנעז םארביק אויף די ניאזן שויז רי טרא©גס... # # # אא׳ן באהויכט מיט טוי אין פעאד איז, װי מיט פראסט; פיציט זיך — אויסנערוט — די םטאדע אויפן ,ױעג — א שנור. דערפרײע; װעאדאעך זיך פיט אידז, װי קינודעראעך פאראאזט, א־יפ; װעג אויפט נ־ך פארבײ םון נאכט א פור... ערשטעם פײםאדיק נעזאננ — א תפיאה פארן מאנ, און ם־װערט פארציקט דער מרויער םון א גאיענדיקער פרײד... — ״דיע־, פאינק דעם ״רויטן״ פון דער ״ראבעד׳ טוט א יאנ־ז... דאלט, פונם בערנא, איז דער זוגעז־קנויט רױטלאױםנעדר״ט... # # * סיברויט נעבוירט דאם פעאד או; טקרס זענעז בערנ... און דא: ראם פעאד או; פיר, די שאף — די נאנצע װעאטז... א-; דא: א־ן פעאד, די הערצעד — הויכע, אומעטיקע בערג... דא; הארדז; מ־ר, װי ק־נדער מאמעם, א־ם רי שװערע אקםן־קעפ, או; ביפאכעט, װי א ב־יט׳צ, א־ן באוט די פד״ענדיקע טרייסט: דען או־ך די איזסן זענען א־נם טויט פאדגענגאעך _ אמ װי מיר דען או־ך ד־ אתםן זענען א־נם טויט םא־נעננאעך — אט װי פ־ר... מ־ט זונען-נאל־ געפאעקט א־ז אונזער מארך; א־ן ־וען עם טריפן רעגגד־ק ז־ך א־־ם ד־ ט־ענ. װי שװארצע איכט, א־נן מ־ר א־ן פעאד פ־ט שמאטעם א־יגנעדעקט, װ־ נאסע פעדערן םון הון, אץ א־נועי שואדבן — באדיער הימא, אונזער מארך — ד־ זון... ה. סברויט געבו־רט דאס פעאד, און עק־ס זענען בערנ... א־ן או׳נזער אײב צעקני־טשט ד־ קעאט, װ־ ק־עץ ד־ אקםן-קע־ק... פא־נ־־ט א טאנ — א נ־נון פוגם פ־־פ־אי עס שפאאט א־ן זעצן-ז־ך ד־ זון — א רו־טע האק — אר־ין ז־ך א־ן א בא־ג... בא,־ט ר־נט א־ן טאא... א נא-אדענע־ פ־יער-זייא א־ן ט־־ך זונקט-א־ין... װ־ אוםטעס ם־ינם אאבן ברויט. מ־־ ־א־ן א־־ן פ־ן ה־ץ א־ן הי־םן זאמ־- ב־ז ס׳װאקכט ־ונג-חוד־ם ד־ אבנה או־ף די בו־מער, װי א קעפא קרויט, און טו־ען קיאן פעאודער פונם זיונען-בראנד... אננעזעט־קט שטאאן מ־ט די פ־ — ד?ד 5יגסקי גי7־יז)דק זלמז דעד פאדדיאטשײן אוז זײנע דעדעײליננעי די םאײצעס: שײנע םחנםות נעװעזןן װער עם האט שוין בײ יײ נעקענט פארדינען 1 א, יא, דאם א־ז טאקע אמת. אט די אאע פרנסות האבן קוים נעפטא־עט פאר װאסעד אויף קאשע. אבער ז״ האבן אים אויסנע- אערסט אא־ין צו או־בעטן, ארו״סנערופן בײ אים א נעם־א סון זעאבםט- שטעגדיקײט. ויהי הױם, קומט אײנ־מאא א י״ד צו זײן בעא-<זבית: עד װיא אויפשטעצן ארא און אזא פאחמו׳יאק. װיפיא װעט עם קאוסטן׳■ יעכנט דער בעא-תבית, קנײסשט דעם שטערן, פאחבוינט אײן פי׳נגער און א צװײטן, און ער שטייט דערבײ און רעבגט אי־ך ער האט נר׳אד נעאדבעט, געאײ׳נט צ־נא און קײן פיגנער פוארבײנן הארט ער נישט געקענט, •־; קײן סחויסער בעא-חשבון איז ׳ער נ״שט נ׳&װען, און דאך האיט ער אין אײנם און צװײ —.טאקע װי נאמ װאאט דאס אים אײנ- נענעבן — גארעבנט, איו,־וען ער װאאט אננענחכרען די ארבעט, װאא־.׳ ער עם געקעגס מאכן סאר אזויפיא און אזויפיא. און דא קו׳סט ארויס ד־*י בעא-הב־ת מיט א ס־מע, אז צאקע משונע צו װערן. עפעכ כפא כפאײם! נעװען שיכוד אדער װאס. טאקע נאד ז״ן מוזא. דער ײד האט ז־ך צעאאבט, אײ׳סנעבײ׳טאט אאע בײזע ויצוטות צום בעא-הכיתם קאפ: פאי דעם געצט װעט ער כאאר קענען אריפשטעאן א נאנצן מו־ער׳ א װאחט פאד־ א װאדס מען חאט זיך צעקר־׳סמ או־ף מעסערם. און עד ד׳עו־װ״א איז קײן נ#־ נישמ, א״נט אװעק די ארבעט און רוקט זיך אװשיג אז רער בעא-חבית ז.אא אים נישט זען, און װארט אפ, <ביז דער ײד איז אװעקנעסאנגען, און ער גאך אים: ״א׳זוי און אזוי, רב קחוב, איך קען אײך אויפשטעאן א״ער פאחמודאק פאר אזױ׳פיא און (סוף) ער האט שטענדיק נעװיוםט, אז ער װעט זיך אדויםחײםן פון דער לינע. עי חאט נעתאט עפעס אין זיך אזעאבם און אזוינפ, אז:איר ד־ נעאעגנהײט און עד װעט זיך שוין א־ויפדײםן, און כך חװא. און ער רערצײצט, װי ער א־ז נעװען א זײער ארעמער איבע- טער — קױם פאררינט אויף ברויט. ער יהאט דא עדות פון זײן אדעמ- קי־ט. א סך פ־ן ז״׳נע צוהעדער, אויב נישט אאע, נעדענקען זי נאך. אן אבױן געװעזן װי נאט האט נעבאטן, אן עני ,־אכױן, װעאכער א־ז נעבו־דן געװארן אץ דער רינע א־ן תאט שוין חאחט געזא־יט שנחארזץ. אבע־■ ער א־ז קײן נאר נ־שט געװען און א־יך גישט קײן פו־א- צ־אק. האט ער געזען שטעסדיק פארדינען עפעם סון רעד זייט. דעם נאנצן טאג אװעקגעגעבן ז״גם בעצ-הב־ת, אבער אט האט דער אן אוױון צי פארריבטן, בײ יענעם דויכעיט רער קוימען, פאעגט ער עפ מארן בײרע״־גאכט, כאטש א גאנצע נאבט דורבנעארבעט — אט זײ װײכן דאך, זײנע צוהערער, זײ מוזן עס דאך נעדענקען. כײ װיפיא פון זײ האט עד עס ג׳&מאםט׳■ עד װײזט אויף זײ אן, רופט זײ אן מיט רי נעמע;, רעדמאנט זײ, װען און װאס ער האט בײ זײ פאד- דיבט. ער חאמ א גוטן זברון. און די אננע־ופענע — א־טשע רעד בעא-עגאוז, שצמה ידער שנײדער, ױנה דעו־ שוסטער, דאגיע רעד אא- ט־׳טנ־ק, ־אשע בערשסאמאכער, — אאטע גדויע יידן, א־־ננעדאחטע אין ז״ער ארעט׳קײט — קראצן זיך אין זײעדע בסדים מ־ט באװעסונ- נען פון סאר׳װ.־נרערז׳ע: װי עד גערענקט דאם אאץ׳ זײ האבן עפ שוין צאננ סאמעםן — דאפ זאנן זײ באויז אזוי פון זײן בט׳ד װענן — א־ן זײ <אכן, אװעקמאכנדיק םיט דער חאנס און רריקנדי׳ק םיט