Literarishe bleter · 1930-10-31 · 44 (31.10.1930) · p. Seite 819

* זײס 619 7יס?ר 3?סס*ר נזמ 44 (339?* און נעדארפט שפיאן — ה$ט די ״אכט ני־שט דעראויבט. דא הן1י• מען אונז דעררויבט װוינען און פא־װע־ט צו יצפיאן, און דא־טן האט מען אונז דעררויבט צו ׳צפיאן און ני׳טט געגעבן הײן װוינרעבמ. רעריבער האט זיך אונזער טור אוישנעיטטערט ז״עד א •ע־טערעי •טטאט םון ־טטאט רערװײטעדט. קיין גרויט נאיק האבן טיר נ־׳עט פארויפנעזעע;. פונדעפטװענן האט טען זיך נענוטען קרייבן אין װענ ארײן. צום ׳צרום פון םעזאן האט טענדערע, װי זיין שט״נער, נאך אכ׳אר מיר איבערנעזאנט — פון דער גנירא&אטאװקע װעסטו קײן דניעפר ני׳עט מאכן... אבער מענדר אוםישקין האט דעם ענין אנדעדש פאו־׳טטאנע;. און איינמאר, אמיםנ״ענריק פון א טעאטע־-פאר•טטער •ננ, װאם האט אים ז״ער ־טטארק גערירט - האט ער טי־ געדר־קט רי האנט און נעזאנט: — א יבאד, װאם אזא נרויםע נאציאנארע אדבעט רינט א־ן די הענט פון אזא נוי װי איר... (דעי דריטע־ איטיקל — ״װא״״גע — די טעא=־ארע עק־ה״ ־— אין ק־מענדיקן נומער)■ א גחס צו די װאס ועדן אװ מ די װאס שװײגז (א יריװ אין ־עדאקציע) הונרערטעד באגריםונגען, װאכ זענען אננעקומען צו מיין זיבעציקיאריקן ײבר, רייגן אויך מיר א־״■־ א חוב אפגעבן א הא־- צ־קן דאנק ארע פערזאנען און א־נסט־יטוציעם, װאכ האבן מי־ אנ- נעטון אזא כבוד ־טטימען פון דער גאנצער ײדי׳שעי װעלט באװ״זן נאבאמאר, אז עם איז דא א װערט-ײדנטום, א רעבעדיקעד ־ם־נטעז פון אמאל און היינט. באזונדעדם האבן מיך געפד״ט די אפקראננען פון מיינע היםטארישע נעדאנקען, װאם איך האב דערהערט אין די באנריםונגען פון ד״ט׳כראנד, װו מיר א־ז בא׳םערט צו פארענריקן מיין רעבנסװעדק. איך תאב שטענדיק באטראכט ראס דייטשע יידנ- טום װי א פעםטוננ פון אונזער קולטור אויפן נרענעץ םון מזרח א־ן מעדב, און איך האף, אז אים װעט גאך אויםקומען ׳בפירן אן אקטױוע .־ארע אין אונזער נאצ־אגארער אויפרעבוננ. דאנקענדיק ארעמען, װאם תאבן זיך אפנערוםן אויף מיין ױבל אין פארשיידענע רענדעד, ׳טיק א־ך מיין ה״םן גרום באזוגדערס יעגע, װאם האבן געמוזט שמײנן אין דעם א״נציקן לאנד, פון װאנען עס קאן אנקומען א פריי װאדט: אין מיין הײמצאנד, דעם ה״נטיקז סאװעט-רוסראנד מיין װארט װעפ אװדאי ני׳טט דערניין צו זיי, אבער אויב װען עם איז װעט עס דערהערט װער;, זארן זיי װים;, אז װענן זײ, מיינע רײתרע ברידער, איז נעװען מיין טראכטן, טײן טיפער טרויער אין די דאזיקע ״םײעדרעכעי■ ױבר-טעג. ־ט מ ע ו ן ד ו ב נ א ו ו בערלין, אקטאבער 1930. י. י. זינגער ית י. באשעװים אונזער טיםן מיטגעםיל צום טויט פון זײער פאטער םארלאג נ. קלעעקין ליסערארישע נלעסער צײט נער״אט ביזן אויםמריט — איז ער נעזעםן אין א װינקר און ארײננעקוקט אין זיין ראל אריי;. שאםיר האט זיך נישט געקענט שיידן מיטן סוםריארם בײדל. װען רי פיעסעס זענען ׳בוין נעגאנגען אויח אויםנװײניק, איז עד זיך געזעםן אין ביידר א צונויפגעדרייטער ווי רער שטיינער, מיט זיין *איין אוינ האט ער ארומגעפירט רי אקמיארן איבער דער בינע. עס האבן יטוין די אקטיארן נעבענקט נאך אים, װען ער איז אין ביידר נישט געזעםן. איך אריין האב םצעניז־רט. װען אםילו די פיעםע איז נעגאננען צום צװאנציקטטן מאר — אױ א שוישפילער נישט ארויף אויױ דעד בינע נישט קריננדיק םון מ־ר א װינק. נישט צו שטערן מיט מיינע טדיט — בין א־ך הינמעד דער בינע זייער אפט אוסגעגאננען אין זאק;. די אטםאםםערע פון דער בינע האט זיך אריבערגעטראגן אין זאר. םיאיז נעװען צום ערשטן םאל אין ײדישן טעאטער, װען אין פובריקום האט נעהערשט א גערײטערטע שטילקײט. װאם מעד מען תאט נעשפירט א פיעםע — ארץ מער האט מען זיך אין איר פאר- טיפט. די שוישפיצער האבן אויפריבטיק איינעד דעם אנדערן געמאכט באמנרקוננען נאך א םארשנזעלונג. מען האט די באמערקונגען אויםנע- הע־ט און אננענומען אן פארררום. אונזער טדופע א־ז איינצ״טיק נעװען א דראטאטישע שור. די באנאבטערע שוישפירער האבן נע- שטיגן פון טאג צו טאג. דער ױנגער בן-עמי, קוים צװאנצ־ק יאד ארט, אבער שיין נעװאקםן — ער האט שנער אראפנעטרייפרט פון ז־ך די קליינע שװאכקײטן, װאם זענען צונעשטאנען צום איס שפירנדיק רעם ארטן שטײנער אין ארטן רעפערטואר. ע־ האט ארויסגעװיזן רע- זשיסערישע פעיקײטן און א־ך האב אים אנגעטרויט צו שטעלן פיע- סעם. ער איז םיט דער צייט נעװארן מײן רעסטע תאנט. קיין אייגענע דעקאראציעם האבן מיר נישט פא־מאגט. צו יענער צ״ט תאט מען זיך אין ארנעמיינעם טעאטער אױך נעװארנן מיט די דעקאראציעם. מיר האט די דערפאדונג באװיזן, אז מיט דע- קאראציעם און סיט מעבר אויף דער בינע איז דער צושויער פאדנומען ברויז אין ערשטן מאמענט, בשעת די פארהאננ גײט או־ף. װי נא־ עם באװייזט זיך דער רעבעדיקער אקטיאר צי אקטריםע; װ• נאר עפ װיקרט זיך פאנאנדער די תאנדרוננ, רעמאלט, װען ער פי נם פאר- שװינדן די װענט און עם םארשװינדן רי שטיקרעך מעבר מיט דער גאנצער נעקינצלטער או־םשטאטונג — װארט עס קײנער פון פוברי- קום נישט באמערקט. קיינעם װאלט די אויםשטאטונג נישט פער;. שפעטער, װען איך בין אומנעפארן מיט מ״ן טרופע אין דעד פדא- װינץ, נעשפירט אין םאר׳טיידענע טעאטערפ; אין איעדן טעאטעד אויםנענוצט רעקאראציעס, װאם איך האב דארטן געפונען — צום שפילן האט עם נישט געהאט; צום קינסטלערישן ערפאלנ או־ך נישט. װאם םיר האבן יא אײגנעשאפט — איז געװען די קלײדונג און די קלײניקייטן, מיט װעלכע דער שוישפילער קומט אין בארירוננ אין פא־לויף פון שפילן. אונזער רעפערטואר איז נעװען פון א נאציאנאל־םאציארן כא- ראקטער. מיר תאבן נעשפילט דרײ פיעםעם פון שלום אש: ״פימן שסראם״, ״גאט פון נקמה״, און ״יחום״. צװײ פיעםעם םון דוד פינם- קי: ״יענקל דער שמיד״ און ״אייזיק שעםמל״. צװיי פיעםעם פון שלום עליכם: ״צעזייט און צעשפרײט״ און ״מענטשן״. אײן פיעםע פון ב. שאפיר: ״אברהמל דער שוסטעד״. הייערמאנם: ״געטא,. דריי פיעסעם מ״נע: ״נבלה״, ״תקיעת כף״ און ״ױאל״. דערצו האבן מיד געהאט א פארשטעלוננ פון איינאקטערם; ״שװעסטערי םון י. ל. פרץ; ״דאם אייביקע ליד״ פון מארק אדנשטײן און ״בחורים״ פון י. קאצענעל- םא;. םון צײט צו צײט האבן םיר או־ך דורכנעםירט ליטערארישע אװנטן — איבערהויפט דארט;, װו ד־ פאליציי האט עם אונז רער- לויבט. אונזער מאראלישער דערםאלנ איז אין פארלויף פון דעם ערשטן װינטער - םעזאן נעװען זײער נרוים. װײל מיר תאבן נעשפילט בלויז םיר מאל א װאך, און די הוצאות זענען נעװען שטענדיק נרויםע. דשדיבער האט די נויט קײנמאל נישט אפגעטרעטן פון אונזער שװעל נענוג פרי׳מארגנם געװען, װען די שוישפילער זענען געקומען צו רעפע- טיציעם אן פרישטיק און עם איז נישט נעװעזן קײן תאםענוננ צו קרען אויף מיטאנ. נענונ הוננעריקע טענ האב איך מיט זײ דודכ- נעמאכט אין יענער צײט דער װינטער-םעזאן האט זיך נעענדיקט, און רי פראװינץ, דרום-רוסלאנד, האט צו אונז ארויםגעקוקט. א םך ״דישע שטעט האבן אונז אפגעװארט. נרויםע טעאמערם האט מען אונז םארנעשלאנ;: אזוי האט םען אונז פון קיעװ םארנעשלאנן דעם גרויסן ״םאלאװצאװ״- טעאטער. אבער װאם קוממ ארוים? דארטן, װו םיר האבן נעװאלט