Literarishe bleter · 1930-10-24 · 43 (24.10.1930) · p. Seite 805

,?יסעדעדײסע ב7עסעד נ?ס. 43 (338);ײס 805 דרײםימ תאט ער נעמוזט האבן אזם צ־ זײן אין ד• #רע £י!עצער, װערכע עד האט אויםנעדעכנט מיט אזא נענויקײט. ״מײנט איד, אז איך װער עפעם צורײנן צו ז״די ראכט עד, כ־־״ט פאגאנדעדעזארנדיה ד• הענט צו בײדע ערןן פון דעד כד״ט כ-ון דעפ ט־־ט און אנטפארנד־ק ז־ך אן דעד װאנט הינטעד ז־ך, און עכ ראכן טיט א־ם ארע ז״נע צוד<ע-ע־•. העהעהע... א, זײ װײכ;, אז ע־ װז*ט ניסט צורייגן צו ד־ דד״כ־ר, א־זװאיטט־ט־קעםן און עכ נ־ט ז־ך א־ן זײ א ריר די אפ־טאצ־נג פון ד־ פדנס־ת, װערכע עד װעט אדויםטדאנן פון זײנע ה״גט־קע כאזוכ;, און א טאדנע געפ־ר פ־ן נדויםק״ט און אומכאנדיישרעכקייט פ־רט זײ אן או;, ט־ט אנגעצונ־ דענע אויג;, תעדן ז־י צו, װי ע־ -ופט א־־כ ט־ט א ־עטרארנד־קן נעזיכט; ״פון דעד קאזאדטע אר״ן װעט ט־ד כט־־ען א־־ו־ אפצ־■ קו־פן איע דד״כ־ק פעדד און װאנן ט־ט הכר א־ע־ רכר. כ־יט־כ און סטעקר, טיט ד־ א־זװא־כט־כ־קעכ ־צוזאטע;. האהאהאן א־ן עכ װעט נאך כרייבן א ראננעד םטיט־כ־ק, האד׳א!...׳ ״צםםכ, העהעהע!״ עכאט־ אפ ד־ התפערות פ־ן ז־־נע צוהע־ע־ און זרטן צעראזט ז־ך א־ן או־ם־עכענען, װאכ דעד ת״נט־קעד טאנ ט־ט ד־ דר״כ־ק א־ז-ײאטטיכ־־קעכ װעט א־כ א־־־נכ־עננע;. ע־ א־ז ני׳עט טגזכ ער כאד־טט זיך נ־־כט א־ן א־כע־טד״כט נ־־כט דאכ גייט ע־ טאקע דורך פא־ זיך ארײן די נ־דכעפט;, װערבע ע־ האט ה־ינט דורכנעפירט, װי ע־ װארט דא א־צט א־בערנעקוקט ד־ כ־כ■ הארטעדייכע כיכע־ א־ן װערכע ע־ פא־׳כט״ט ז־ך זי־עד װ״ניק. א־ן עד ארײן א־ז אויכגעפ־רט פון ז־־ן דע־פארג א־ן ז״נע א־־פט־- א־ננען און דעדג־״כונגע;, און ז״נע צוהערעד ז־צן ט־ט פאנאנדע־- נעעפנטע םיירעך ט־ט צעה־צטע פנ־טעך פא־טרונקען א־ן התפער־ת. פאדנעכן זענען נויט און דאגות א־ן צ־־ת, דע־ נאנצע־ ־כר־ט- טזל פון דעד ה״כ, דעד יכװעדע־ הײנט, דעד האפנונגכראזע־ טיא־־נ;. נוט א־ז א־צטן מען כאדט ז־ך א־ן גערט. עכ הויפן און טו־טען זיך;ךכ־דות— זרטגם עיכ־רותן — און זײ פיק, װי או־־ ז״ װארט ז־ך א־אפנערא׳זט װאדעטע־ פ־ך און װארט ז״ צוגעדעקט א־ן אננע- װאדעטט. אט מאבט ע־ א רעכנונג. אזו־פ־ר א־ן אזו־פ־ר צענדר־קע־ טויזנטע.־ פון דעד קאזאדטע, אזו־פ־ר און אזו־פ־ר יכװע־ע טו־זנטע־ פון ייכראר קאהאן און נאכאטאר און נאכאטאר אזו־פ־ר ט־־זנטעד פון... האכן ט־ד א ק־יטא ר;, און עד כר־־בט יכט״ן א־כע־ דעכ היבװך א־ן די צוהע־עד זענען צזפד־ד;, װאכ ז״ קענען א־כ א־נטע-־זאגן דעכ ״ק־־מא ר;״, און עב א־ז ז־י, װ־ ז״ װארטן א־צט כא־־דט ד־ יכ״נע כונזע, װי ז״ װארטן נעהאט צו איד עפעכ א ׳סי־כוה. א־ן אזו־ העלפן זי־ א־כ צ״רן א״ן קימא לן;אכן צװ״ט;, כיז עכ נ״ט זײ או־כ דעד אטעב, כ־ז ז״ קענען טער נ־יכט דעדן א־ן ז״ ק־קן זיך איכעך און ט־כטאקען ט־טד־ ר־פ;, אין ׳כטו־כן א״נע־ ־עב אנ־ע־ן מיט די ערנכויננס: נו, האי װאכ זאנכטו עפעב• א כונוערע, װך א יכיינער תדפט״ר, װאס:■ אבער זיי זעגען א־כ נ״כט טקנא. ז״ זענען איכ ־אנקנאד װאכ עד האט ז״ נעראזן אד־־נק־קן א־ן אזערכע ״ת־פטריעך״, און זיי אטעטען ׳כװעד א״פ מ־ט א ט־פן ז־פ־ו: ״אך, נאט; ווען עד ־כיקט אויו־ אוגז עפעס אדאפ א פא־ אזערכע תדפטרעךךי קײנינ־ רידט זיך נייכזט פון אדט. פאדגאפטע אין פא־נריװע־טע זיצט טע;. זאר עד נאך דעדצייאן. זאל עד נאך׳ און זרטן דעהט איז רערט ער הא״ קיב א קןק צן ט.ן א־יה הינט;, דורכנײן די;עיעיכטע פון זיין אויפיטט״נ און זיינע עדפארנ;. (=וה קוםט) 4..+■* * * -*^ ,*.,* / / "**י* -*> מײנע האדציקע ברכות אײך ש. ל. צ ל ט ר א ז צו אייער סן-יאריקן נעבויתטאנ שד־ימה שרעבערה. ור?רשע •■*'*■■* * * * * 9.* ******* *.* דעם ח״כובן שריםנדעמעאער שמואל לײב ציטראן! •**י■-,. ... --■- ■3- ' — ״ צו זיין סז־יאריקן ױביאיי װינשן מיר נאך פיא יארן פון פראדוקטיװעד איטערארי׳כער ארבעט. פארל־־יאג־געו. ,צענטרגל־ װאר*ע געװאאט העח זיינע דערצײאוננע;. זײנע אויסמואוננען זעכען םאד א״ר נישט געװען קײן ח י ד ו ׳כ י ם או; זי איז פון זײ נ־יקט נ ת פ ע א געײארן אדעד געמאכט זיך, אז זי װעדט נייכט נתפעך נא־ כארד תאט מען איכ נעקרוינט פא־ א באד־מער און ער איז רעכיעדרעך גע- װאר;, טען תאט איכ נייכט פאדיכ־טאנע;. טען האט נ־׳כט אײנגעזען, אז ער האט זיך חס-ױכקוכ נ־יכט נעװארט כאדימע;, נא־ עד ־אט;עסוזט װעגן זיך דערצײצ;, װ״ר עיד ארײן איז איבערדאיכט נעװען און ער האט געװאקט זיך פארגעװיסער; אין דער װ־דקרעכקײט פון ז״ן ג׳ציק. ער האט נעװארט ׳כר״ע;, צו איכעדצײנן זיך, אז עד טרוימט ני׳כט. און װען ע־ האט אײננעזע;, אז זײנע נ״ע יככניכ ײירן א־כ נייכט הערן און לאכן גאר פון איכ. האט ער זיך :ענוטען אדוסזען כאך אנדע־ע צוהעדעך איז ער אװעק צו זיינע ארכיע יככניכ, צו ד־, װער- כע זיצן אין דער דינע, צו די קינדע־ פ־; ערנט א.ין נויט. א, ז״ װערן איכ יכוין הערןן און זיי האבן איכ טאקע געהע־ט. נאך װין איז די ׳כענק פור טיט אײנװוינעד פון דער ,־ינע. בער-ענההב אין טדענער און בער-טיןאכות, וױלרכע קיטען פון רי נאכן פון רייב- ק״ט נאך א טאג יכװע־ע־ א־בעט א״ :אך שײערעדן א־כעטכ-זוכן, טיט דעכ ביםר םרנסה אין דיער קעיכענע םון די צער־כענע תויזן איעי אין דעם םאד׳טװיצטן בוזעכ אונטער דעכ צעפריקטז בנך א־ן אפט- טאר אויך אן א נדאיכן געלט בײ זיך, װײר עס האטי זיך;י׳כט נע- טאכט צו פאדדינע;. זיצן זיי ארט און װננ, ׳כװעדע כאכא־דטע נע- יכטארט;, גרוי און ׳כװא־ץ און רויט. ׳כמוציקע, :י׳כט א־וטנעװאיכע־ נע, װער בײ א גרעזר ביר, װעד בײ א קער״כיקר בדאנפ;, װער נו־ט א פ־פקע א־ן מויר, װער טיט א צונויפנעדרײטן פאפיראס און װי4־ אויך מיט א פיכוטן ׳כטעק־טאבאק צװי׳כן ׳כװאדצע, נערדארענע פארטאזאריעטע םיננעך די, װערכע זיצן בײ די ראננע ׳כעגק-טי׳כ;, תא:כן אנניע׳כפאדט די ערנבויגנם או־ך די טייכן און דעם קאפ אוי־ די הענט, און די אנדערע, װערכע זיצן אפגינרוקט סון ד־ טייכ;, יכפארן אעטער דעם קאפ מיט די ערנבויננם אויף די קני. און אלע אויג;, אייטערד־קע, ברוט-פארנאסענע, ק״נמאר נייכט אויםנע׳כירא- פינגע אויגן, זעגען נעװענדט טיטן םײעד פון נרויבעד נייגעריק־יט צו זצםן דעם פאדדיאטיכיק א ראננ;, דארן ײד ם־ט א כרײטעד באחד, װערכער זיצט א־־כנאן בײם ראננן יכענק-טייכ און דעדצײרט... ״דר״םיק איזװאיכט׳כיקעפ כין איך הײנט פאדפאד;!״ ,־ופט ער או־ם אין זערבםטכאוװנדערוננ, כויט גראנצנד־קע או־ג; ארוטקוקנ- דיק ז״נע צוהערעך דורך װערכע עם נײט דורך א דואיעסער יכו־- דער פון התפערות. ״׳כא, אט א־ז דאך אײגערי־ן רופט עד או־ם רעכעדיק, דערקעעענדיק צװי׳כן זײנע צוהערעד אײנעס פון די דד״- םיק. און ער ק־קט זיך א־ום און רזפט אוים נאך טיט טעד איטפיעט: ״און אט איז א צװײטעח״ אין ראכט: ״נאך א װ־ירע און עב װערן צוקימען נאח״ און עד װינגדט ז־ך צו זײ. װערכע זענען די עדות סון ז״ן ארויספארן; ״װוהין בין א־ך מיט א־יך נעפאר;?״ און איידער ז״ ענטסערן נאך, ׳אטערט ער זײ אפ טיט א מאך טיט דער האנט: ״װארט, איך װע5 אײך ארײן זאנן. איך האב א גוט אוינ אין א גוטן זט־ון. אט װי א־ך כ־ן דאכט ז־ך פא,תוכ־ען און פאדט,־אגן א־ן טויזנ- טער נעיכעפט;, זע איך יעדעס פ־צערע און קאן דערקי׳וגען ־עדן טענטיכן, איך האביס געןעיגט זען כאטיכ א הארבע רגע. אט קאן איך א״ך אפיצו זאנ;, וױ א״עדע דראז׳כקעם זעען אװס, כאטיכ איך כין הײנט נעזעפן אין דרייסיק פאײכ־ידענע ך־א׳כקעכ. מיין קא־עבע איז תײנט נעװען באיכעפטיקט מ־ט מײן בת־ר, װערכעד האט גע- קדיגן א נאםט, ז״ן כרד,, און דארף זי ארומםיח איכערן יכטאט. איך האב אם־צו נעװוסט, אז איך װער הײנט דארפן מײן קא־עטע נויט־ק א־ן רעב;, אבעד זאר ער א־וכפירן זײן נאםט אין דער קאדעטע, און א־ך װער ־אקא׳כ ארוספארן אייף איזװא׳כט׳כיקעם. דר״ס־ק ד.אכ איך זײ פא־פאדן... גאנצע דרי־םיק. עב תאט זיך אננעהויכן א םררה: צועריכט צו די קאזארמעס — א־ך בוי דא,־־״־׳; א נײע קאזאדטע — און רערנאך צו ״כראצ קאהא;, װערבער —״ און אזוי ג״ט ער א־בער טיט ז״ אלע פלעצעך ותלכע ערהאט נע,־ארסט באזזכן אין צויף פון ז״; פיר-כאיכעםט־קטן מאנ, ראזט ק־ין אײן פראץ ני׳כט דורך. און ײען ער קומט צו ר■ פרעצעך צז װערכע ער איז צוגעפארן פיט ד■ צוױי עדות, דערמאנט ער זײ טיט;צתון, אז אהינצו האבן זײ אים נעבדאבט. ער דערצײרט זײ או־ך, וװ זײ האבן א־ם אויםגענומע;, און ז״נע צוהערער ׳כט״כרען צו, באװדנרער; ז״ן נוטן קאפ און הערן װײטעך ׳כר־ננען די װעחטעך יא, ריכטיק, דרײםיק איזװאיכט׳כיקעם איז ער הײנט פאדפארן. פונקט