Literarishe bleter · 1930-10-24 · 43 (24.10.1930) · p. Seite 799

זײס 99??יס־עד 3די־פ־ג 1?302ר 1.1ס. <338) 43 ציצדאנע;, ער זאל איבערנעמע; די רעדאהצ־ע איבער דער אפכ״לזגג פון דע־ תעברעי׳עער פרעםע. נאייבצ״טיי, האט ציטראן נע׳טריבן אויך זיין צנויימ היבטא־־ע ,ױערק — ״די גע׳עיבטע פון חבת־ציין״ — א״ה העב• רע״ט. א״ב די נעשיבטע פון דער העברעישער פרעבע איז נאך דער־ נוייא נײעט ארוים אין א בוך־פארם, איז די צװייטע נעשיםטע נע־ װען טער טזאדיל, א•; א־״בנענעבן נעװארן פון א־עבע־ פארעהטי־ :ע־ קאט־טעט צו דעב מין רא־פן נאד צוגערעבנט ווערן צ׳טראנב ב־בע־ (־ואב זענען ארו׳ם ־טפעטער) ״הרצא, חיױ ופעואתױ״ (װיאנע, 1<ו19): ״אנ־בים וםופדיב — זבלונות ורשטיב טיטי בכודי תבת־צױן ־הצױנ־ת״ (װא־שע, 022)) און דעב ״אעהכ־האן צױני״ (װא־ש־׳ג 4<_-19), װאם װערט איצט פין טחבר איבערנעא־בעט אין פארפיי־ האטט־ פאר א נייער א־יסנאבע אויך די ״גע׳ביבטע פון רער העב־עיטע־ פרעטע״ תאט־ א נאנצע ,־יי באנאייט-ב־כער, װו ציטדאן באהאנדאט די װערק אין דאם שאפן פון די קאריפעען פון דע־ העבדעישער איטע־אמ־ד אונ- טע־ן נאטען ״ױצרי הםסרות העבלית החדשה״ (.ױא־שע 2*2*19, צװ״ בענדע־ דריי א״פאאגעם). ער גיט איצט א־״ב א װייטע־דיקן באנד ״בין םופריב״. אין די עד׳עטע צװיי בענדער האט ער באראטלדע־יז־דט די װעדר, און די פעדזענאעבק״טן פון אדב הבתן אעבענםאן, אב־הב טאפ־, מיכה ױםה אעבענבא;, ט־־פ־ אהרון נ־נזבו־נ, היאטן ׳בואטא;. ידוודה איב נארדאן, ם׳בה א־ב איא־ענבאיב, ראובן א־טר בדוידעס אין אין דעב נײעם באנד, װאם רע־־עײנט אינניבן, — םטאאענסק־נע;, פ־צ;, טענדעאען, אעװינםקין, טאנע א א. די צװיי נע־ב־בטעב — הן די ״תוארות העתונות העבר־ת״ יהן די ״תואדות חבת צױן״ — האבן צװי׳בן ז־ך פיא נעט״נזאטע טאלוענטן, װייא זײ באהאנדאען אויױ א נרז־סן מהאך איינע און ד־ זעאבע גענע־אצ־עב. װאם מערן נע־ב־אדעיט פ־ן א ה־סטאריקע־ װעאבער ז עט איטעטוב ד־עב א־טע־א־־יבן עאעמ־ננט און פון א ׳ער־פט־בטעאער, װאס איז או־םנעהאדעױעט געװארן א־ן דער נייבט־סער אטטאםפע־ פון דער ייר־־ב-נאצ־אנאאע־ באװענוננ. (סון׳ קומט) אױם אונזעײ צער צום מיר דריקן םריצײםיהו טױט םון *־משאנסקי ״ חײם פארל־יאג ב• הד־יעצקױ ליטעראריעזע נלעטער האאפערןטיװ -ביכער׳ מור דריהל אוים אונזער מיטנעפיל יעי פאמיליע פרוזעואנססי *ױ ה׳ לוי לעװין־עפשטײל צום פלוצלונדיג;ז טוימ םון אונזער אונםארנעםלעכז םרלינט חײם פרוזשאנםסי ײ ם*רלאג געועלעאפט ״צענכראל׳ דרוהערײ ,צענסראל׳ 9. שרעצערי?, 3-שימין, מ.-99לז אענגער, ער׳עטנם דערםאר, װייא דער ראז־קער פעריאר פון ציטראנב יםאםן איז איצט שוין װ״ניק באקאנט ארער כמעט פאהנעסן א־ן צװייטנם, — און ידאם איז דער עיקר, — װ״א גדאר דא אינט דעד יבאיסא צו ציטראנס איטערארישעד כאהאקטעריםטיק אאם מעטוא- ריסט, שריפטשטעאער און ■בעא-דיזברונוח, װאם זיינע װערק זעינען אזוי רייך מיט דדאסאטישע מאטענטן און זענען פוא טיט א בעאע- טריםטישער תאגראונג. ציטראן תאט םארלאזן די בעאעטדיסטיק, אבעד דער בע־ אעטריסטישעיר םאדעם האט אים קיינמאא ני׳סט אפנעאאזן און בא- נאייט אים אין אאע זייגע װייטערדקע ארבעטן. 3. אויב אין דער בעאעטריסטיק איז ציטראן נעװען דרייסט אין די טעמעם און נאענט צוס אעב;, איז ער אין זיינע פובאיציםטישע או׳טיקאען געװען נאך שארפער און צ״טנװייז א״ך גענונ קעטפע־ ר ש אדן טועספעראמענטפוא. שטארק נאציאנאא נעשטיטט, א״נער פון די ערשטע תובבי־צױן, נאענטעי פ־יינט פון < א. אעװאגדא, האט ער גאייך פארפירט א שא־םע פאאעמיק הן קעגן סאקאאאװן פא־ זיין קעגנערשאפט איבערצונעבן פ־נסקעדס ״אויטאעמאנצי־ פאציע״ אויױ העברעיש, װאם ציטראן האט ארויסנענעבן אין יאר 188-1 א. נ. ״אם אין אני אי מי אי״;נענויער װעגן דער איבער־ זעצונג, װי אויך װעגן דער איבערזעצוננ פון דער זעאבער ״א־יטא־ עמאנציפאצ־ע״ אין זעאבן יאר א״ף יידיש דורך מעגדעאע מוכד םםרים, אדנטערן נאמען ״א םנדאה צד יידישע צרות״ — זע א־גזער ארטיקא אין ״יידישע װעאט״, דעצעמבער 1928 און בראשור ״צ־חדת אין אוניזעד איטעראטדר״) — אדן נאך מערער קענן דובגאװן, װעאכער האט ראן געפר״ריקט אם־מ־אאציע אדן קאסמאפאאיטויזם און האט גישט געהאאטן, או יירן וענען א נאציע. דעםזעאבז :טעמפעדאמ־ענט תאט ציטראן ארױסנעװיזן אין זיין גאנצער שפעטערדיקער טעטיקייט אאכ פדבאיציסט און זשור- נאאיסמ אדער אאם איטעדארישער קריטיקער. אװי איז ער נעװען אין זיין פאאיעמיק טיט בריינינען אדן בערדיטששדםקין (אין ק־אי קעװער ״השבוע״ 1898, 17, געשריבן פון נאװאזיבקאװ, װו צ־טראן איז דאן גענוען א אערער און א ריי אנדערע. זע אדיך פרישמאנס אויטאביאגדאפישן בריװ צו ציטדאנען, ״התקיפה״, טי־זן אדער אין זיין ארניסטריט קעגן בעא־מחשבדתן, װעאבער האמ נעשריבן, אז אעװאנדע איז קיין קינםטאער נישט, אייננטאעך דאם זעאבע, װאם אעװאגדע חאט בשעתו נעשריבן װענן סמאאענסקין, און װאפ אױ נעװען זיין מיינונג אפיאו װענן יא״נן. צ־טדא;, װעאכער תאט שטארק נעהאאטן פין אעדואנדע;, תאט פובאיקירט זיינע בריװ (אין שאנם־ עאיכסס ״ױדישע פאאקס-ביבאיאטעק״, 1, 1888, א־ן יאר פון אע- נואנדעס סוזט און אויך אייניקע מאא שפעטערו, נעשריבן זיין ביא- נראםיע (אין אדח ״אחיאסױ״, 1898) א. א װ״ האט זיך אננעגומען לעדדאנרעם בבדד אדן איז ארוים קענן בעא-מחשבותן (״מאג״, פעטער- בורנ, 1904, 138. פסעװדאנים — א גאסט). אבער א סך א נרעםערע ״רעװאאוציע״ האט ציטראן הירכ־ נעםירט מימן עצם אנהויבן דרדקן זיינע איטערארישע ארטיקאען. שוין זיין ערשטער פהװ אין רעד הינז־בט אין נרעבערס ״איצר־הםפידת• (קראקע, 1888) מיט ארטיקצען װענן טאפ.־, םטאאענסקין א א (אהיס אין א באזדנדערן ביכא קראקע, 1889) האט באדויזן, אז מען תאט צו םון טיט א קענער פון דעד העברעישער א־טעראטור, װעא- בער גיימ אויםן װענ פ־ן אן איינגארט־קן איטע־ארישן נעש־כטע- שרייבער שוין דאן האט א ק־יטיקעד א־ויסנעזאגט דעם נעדאגק, אז ציסראן דאו־ױ אדן קען זיך געמען שו־יייבן אויױ א מאדערנעם אדפן די נעשיכטע םון דער גיי<.עברעישעד איטעראטדר (י״ש פוקס אין ״!חצםירה, 1889, 75) אדן האט אויױ אזא אדפן פארוימעזען ציטראנם איטערארישן דועג. און אזדי איז טאקע נעשען. צוטו־אן א־ז נעװארן דעו־ היםטא־ ריקער פון רער העפדע־שער פו־עםע. די נעשיכטע, װאס ער שרייבט זי שוין באאד 20 יאר אין תינרערטער אױמיקאען אין פארשיידעגע אויסגאבעם (דער עיקר אין ״תעואם״) און װאם װאאט אין א בדך־ פארס זיבער ׳נעתאאטן איבער סס רהקיבדיגן, — א נאנצער בנין, אויפגעבויט פ־ן ציטראנען -מיט דער נרעסטער בקיאות. רא איז צ־ט- חאן רעו־ איין־אייגציקער פאכמא;, פפעציאאיסמ און גאייכצייטיק רער סקור, דער אעבעדיקער קװאזא. סיאיז גאט״ראעך, װאם די א־צ- טיסע היגברעישע ״אשכדא״־עגציקאאפעדיע תאט זיך געװעגדט צו